Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με την οδηγία για την παρακολούθηση και την ανθεκτικότητα του εδάφους, που θα ενισχύσει τόσο την ανθεκτικότητα των συστημάτων τροφίμων όσο και της γεωργίας, έδωσε στη δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ένας νόμος για το έδαφος θα οδηγήσει σε μια πορεία προς υγιή ευρωπαϊκά εδάφη έως το 2050, συλλέγοντας δεδομένα για την υγεία τους και θέτοντάς τα στη διάθεση των αγροτών αλλά και άλλων διαχειριστών. Παράλληλα, στόχος είναι να καταστεί η βιώσιμη διαχείριση του εδάφους κανόνας, όπως και το να υπάρξει αντιμετώπιση των μολυσμένων τοποθεσιών.
Ακολουθούν οι ερωτήσεις – απαντήσεις:
Γιατί χρειαζόμαστε τώρα νομοθεσία της ΕΕ για τα εδάφη;
Πάνω από το 60% των ευρωπαϊκών εδαφών είναι ανθυγιεινά και τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι αυτό επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο. Η μη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων της ΕΕ, ιδίως η υποβάθμιση και η ρύπανση των εδαφών, είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες της κλιματικής κρίσης και της κρίσης βιοποικιλότητας. Ειδικότερα, η υποβάθμιση του εδάφους έχει ήδη κοστίσει δισεκατομμύρια ευρώ — εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως λόγω της απώλειας βασικών υπηρεσιών που παρέχει.
Η υποβάθμιση αυτή οφείλεται κυρίως στη μη βιώσιμη διαχείριση της γης, τη σφράγιση, τη ρύπανση και την υπερεκμετάλλευση, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Τα υποβαθμισμένα εδάφη μειώνουν την παροχή υπηρεσιών οικοσυστήματος, όπως τα τρόφιμα, οι ζωοτροφές, οι ίνες, η ξυλεία, ο κύκλος των θρεπτικών στοιχείων, η παγίδευση του άνθρακα, ο έλεγχος των επιβλαβών οργανισμών ή η ρύθμιση των υδάτων. Επιπλέον, τα υποβαθμισμένα εδάφη εντείνουν την πίεση στα υπόλοιπα υγιή εδάφη. Όλα αυτά επιβαρύνουν τους γεωργούς και επηρεάζουν την ικανότητα παραγωγής υγιεινών και θρεπτικών τροφίμων. Η αναστροφή της τάσης είναι επείγουσα για την πρόληψη και την καλύτερη αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και ξηρασιών, την επίτευξη των συμφωνημένων στόχων της ΕΕ για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα, τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και ασφάλειας και την προστασία της υγείας των πολιτών.
Επί του παρόντος, τα εδάφη δεν τυγχάνουν στην ΕΕ του ίδιου επιπέδου νομικής προστασίας με τον αέρα και τα ύδατα. Ως εκ τούτου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ενδιαφερόμενα μέρη και πολίτες έχουν καλέσει την Επιτροπή να αναπτύξει ένα νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την προστασία και τη βιώσιμη χρήση του εδάφους. Ως απάντηση, η στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος για το 2030 ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή θα υποβάλει νομοθετική πρόταση το 2023 για την επίτευξη του οράματος ότι, έως το 2050, όλα τα οικοσυστήματα του εδάφους θα πρέπει να βρίσκονται σε υγιή κατάσταση.
Πώς θα βελτιώσει η παρούσα πρόταση την υγεία του εδάφους;
Απώτερος στόχος του προτεινόμενου νόμου είναι να έχουν όλα τα εδάφη σε υγιή κατάσταση έως το 2050, σύμφωνα με τη φιλοδοξία της ΕΕ για μηδενική ρύπανση. Για να επιτευχθεί αυτό, ο νόμος παρέχει εναρμονισμένο ορισμό της υγείας του εδάφους, θεσπίζει ένα ολοκληρωμένο και συνεκτικό πλαίσιο παρακολούθησης και θεσπίζει κανόνες για τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους και την αποκατάσταση των μολυσμένων τόπων.
Με την υποστήριξη της Επιτροπής, τα κράτη μέλη θα παρακολουθούν πρώτα και στη συνέχεια θα αξιολογούν την υγεία όλων των εδαφών στην επικράτειά τους, ώστε να μπορούν να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα από τις αρχές καθώς και από τους ιδιοκτήτες γης. Τα συλλεγόμενα δεδομένα θα τροφοδοτήσουν την ανάπτυξη τεχνολογικών και οργανωτικών λύσεων για τη διαχείριση των εδαφών, ιδίως σε γεωργικές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένης της διαφοροποίησης των καλλιεργειών, της γεωργίας ακριβείας, της ανάπτυξης φυτών, των ψηφιοποιημένων εργαλείων διαχείρισης του εδάφους και άλλων. Αυτό θα επιτρέψει στους γεωργούς και άλλους ιδιοκτήτες γης να εφαρμόσουν τις καταλληλότερες μεθόδους επεξεργασίας και θα τους βοηθήσει να διατηρήσουν και να αυξήσουν τη γονιμότητα και τις αποδόσεις του εδάφους, ελαχιστοποιώντας παράλληλα την κατανάλωση νερού και θρεπτικών ουσιών. Επιπλέον, τα δεδομένα για το έδαφος επιτρέπουν την ενισχυμένη ανάλυση των τάσεων όσον αφορά την ξηρασία, τη συγκράτηση και τη διάβρωση των υδάτων, ενισχύοντας την πρόληψη και τη διαχείριση καταστροφών.
Τα υψηλής ποιότητας δεδομένα για τα εδάφη θα αυξήσουν την υιοθέτηση, την ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας και την επιτυχία νέων βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων, όπως η ανθρακοδεσμευτική γεωργία, και θα συμβάλουν τελικά στη βελτίωση της κατάστασης των δασών.
Η βιώσιμη διαχείριση του εδάφους θα καταστεί ο κανόνας στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίσουν θετικές και αρνητικές πρακτικές διαχείρισης του εδάφους. Θα πρέπει επίσης να καθοριστούν και να εφαρμοστούν μέτρα αναγέννησης για την επαναφορά των υποβαθμισμένων εδαφών σε υγιή κατάσταση, με βάση τις εκτιμήσεις των κρατών μελών για την υγεία του εδάφους. Η αξιολόγηση αυτή θα χρησιμεύσει επίσης για την ανάπτυξη και την εφαρμογή άλλων πολιτικών της ΕΕ και συναφών σχεδίων και προγραμμάτων, όπως ο τομέας LULUCF, η ΚΓΠ και η διαχείριση των υδάτων.
Εκτιμάται ότι υπάρχουν 2.8 εκατομμύρια δυνητικά μολυσμένοι χώροι στην ΕΕ. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κληρονομιά από παλαιότερες ρυπογόνες δραστηριότητες, η πρόταση ζητεί από τα κράτη μέλη να εντοπίσουν όλους τους δυνητικά μολυσμένους τόπους και να τις χαρτογραφήσουν με διαφάνεια σε δημόσιο μητρώο, να διερευνήσουν τους εν λόγω τόπους και να αντιμετωπίσουν τους απαράδεκτους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, συμβάλλοντας έτσι σε ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από τοξικές ουσίες έως το 2050. Η αποκατάσταση πραγματοποιείται σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», έτσι ώστε το κόστος να βαρύνει εκείνους που ευθύνονται για τη ρύπανση.
Ποιος θα ωφεληθεί από ένα πιο υγιές έδαφος και πώς;
Η διασφάλιση της βιώσιμης χρήσης των εδαφών και της αναζωογόνησής τους θα συμβάλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών τροφίμων και γεωργίας. Η βελτίωση της υγείας του εδάφους είναι επίσης απαραίτητη για την πρόληψη και τη διαχείριση καταστροφών. Αυτό καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα που προκαλούνται από το κλίμα, όπως η ξηρασία, οι πλημμύρες, οι δασικές πυρκαγιές, γίνονται συχνότερα πραγματικότητα στην Ευρώπη. Η απορρύπανση και η απορρύπανση των εδαφών θα βελτιώσουν επίσης σημαντικά την υγεία των πολιτών, ιδίως των ευάλωτων ομάδων, οι οποίοι αποδεδειγμένα πλήττονται δυσανάλογα από τη ρύπανση.
Η πρόταση θα μειώσει το κόστος της υποβάθμισης του εδάφους και της μειωμένης παροχής οικοσυστημικών υπηρεσιών που προκαλείται από αυτήν. Το κόστος αυτό, το οποίο εκτιμάται συντηρητικά σε περίπου 50 δισ. EUR ετησίως, βαρύνει επί του παρόντος την ευρύτερη κοινωνία, και ιδίως τους γεωργούς και άλλους ιδιοκτήτες γης.
Οι γεωργοί θα ωφεληθούν διότι τα μέσα βιοπορισμού τους και το μέλλον τους εξαρτώνται από τη μακροπρόθεσμη υγεία των εδαφών στα οποία καλλιεργούνται οι καλλιέργειες και τα ζώα βόσκουν. Το 95% των τροφίμων μας παράγεται άμεσα ή έμμεσα στα εδάφη. Η διάβρωση του εδάφους μπορεί να προκαλέσει ετήσια απώλεια γεωργικής παραγωγικότητας ύψους 1.25 δισ. ευρώ ετησίως στην ΕΕ.
Η αυξημένη υιοθέτηση πρακτικών βιώσιμης διαχείρισης θα διατηρήσει ή θα βελτιώσει τη γονιμότητα, την παραγωγικότητα και τις αποδόσεις του εδάφους και μπορεί να μειώσει το κόστος μέσω της αυξημένης διαθεσιμότητας οικοσυστημικών υπηρεσιών και της ανάγκης για λιγότερες εισροές. Ορισμένα παραδείγματα συγκεκριμένων οφελών είναι τα εξής:
- Η βελτίωση της παρακολούθησης, η ανάπτυξη λύσεων τηλεπισκόπησης και η ενισχυμένη συλλογή δεδομένων θα καταστήσουν πιο αναλυτική την κατάσταση των εδαφών τους
- Οι ανεξάρτητοι σύμβουλοι μπορούν να βοηθήσουν τους γεωργούς να εφαρμόσουν βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης του εδάφους με βάση περισσότερα και καλύτερα δεδομένα και γνώσεις
- Η πιστοποίηση της υγείας του εδάφους μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη αναγνώριση των βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόζουν οι γεωργοί, καθώς μπορούν να ανταμείβονται οικονομικά για τη διατήρηση του εδάφους σε καλή κατάσταση Οι γεωργοί θα έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση στην καινοτομία, τη χρηματοδότηση, τα δεδομένα, τις γνώσεις, τις συμβουλές και την κατάρτιση, ιδίως μέσω της αποστολής «Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος» του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».
Επιπλέον, ο νόμος για την παρακολούθηση του εδάφους θα δημιουργήσει νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες, ευκαιρίες καινοτομίας και απασχόλησης σε τομείς όπως οι συμβουλευτικές υπηρεσίες, η κατάρτιση, η πιστοποίηση, η παροχή περιβαλλοντικών συμβουλών και οι δοκιμές εδάφους. Θα στηρίξει τις βιομηχανίες, καθώς αναπτύσσουν φιλικές προς το έδαφος και κλιματικά ουδέτερες αλυσίδες αξίας.
Η διερεύνηση και ο καθαρισμός εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων θα επιτρέψει την κατασκευή νέων υποδομών χωρίς την κατανάλωση νέας γης, εφαρμόζοντας κυκλική προσέγγιση σε αυτόν τον περιορισμένο πόρο.
Ο νόμος θα βελτιώσει επίσης τις γνώσεις μας σχετικά με τα εδάφη, δεδομένου ότι η υγεία του εδάφους θα παρακολουθείται παντού στην Ευρώπη, δημιουργώντας έτσι επικαιροποιημένα και αξιόπιστα νέα δεδομένα.
Πώς θα επηρεάσει ο νόμος τους αγρότες;
Η πρόταση περιλαμβάνει στοιχεία για την αύξηση των γνώσεων και της διαθεσιμότητας δεδομένων σχετικά με την υγεία των εδαφών, συμπεριλαμβανομένων των γεωργικών εδαφών, και για τη διατήρηση ή τη βελτίωση των λειτουργιών του εδάφους, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής τροφίμων, ζωοτροφών και βιομάζας. Η πρόταση δεν επιβάλλει άμεσες υποχρεώσεις στους ιδιοκτήτες γης και στους διαχειριστές γης, συμπεριλαμβανομένων των γεωργών.
Τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίσουν μέτρα βιώσιμης διαχείρισης και αναγέννησης του εδάφους με στόχο την επίτευξη υγιών εδαφών στην ΕΕ έως το 2050. Η πρόταση καθορίζει μόνο ορισμένες αρχές που πρέπει να τηρούνται κατά τον καθορισμό των εν λόγω μέτρων σε επίπεδο κρατών μελών, αλλά δεν καθορίζει συγκεκριμένες πρακτικές διαχείρισης που πρέπει να εφαρμόζονται ή να απαγορεύονται. Αυτά θα πρέπει να προσαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο από το κράτος μέλος, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές τοπικές, κλιματικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, καθώς και τις χρήσεις γης και τους τύπους εδάφους, καθώς και τις υφιστάμενες γνώσεις σχετικά με το τι λειτουργεί καλύτερα για την επικράτειά τους και τους γεωργούς τους.
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης την υποχρέωση θέσπισης αυτών των μέτρων σε συνέργεια με τα υφιστάμενα σχέδια, προγράμματα και στόχους που απαιτούνται βάσει άλλων νομοθετικών πράξεων της ΕΕ. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να συμπεριλάβουν τις προσδιοριζόμενες πρακτικές στους εθνικούς και ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης, όπως τα εθελοντικά μέτρα στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Οι γεωργοί μπορούν να αποφασίσουν αν θα εγγραφούν ή όχι στα εν λόγω προγράμματα στήριξης.
Οι γεωργοί θα έχουν στη διάθεσή τους στοιχεία και γνώσεις σχετικά με την κατάσταση του εδάφους τους, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν ενημερωμένα μέτρα για τη βελτίωση της υγείας του εδάφους τους. Η πρόταση περιλαμβάνει διάφορα στοιχεία μέσω των οποίων τα κράτη μέλη μπορούν να βοηθήσουν τους γεωργούς να εντοπίσουν τις πλέον κατάλληλες πρακτικές για τις ιδιαίτερες περιστάσεις τους. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο προσδιορισμός πρακτικών βιώσιμης διαχείρισης, η πρόσβαση σε χρηματοδοτικά μέσα για τη στήριξη της εφαρμογής της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους και η εύκολη πρόσβαση σε συμβουλές, δραστηριότητες κατάρτισης και ανάπτυξη ικανοτήτων. Η προαιρετική επιλογή για τους γεωργούς να πιστοποιούν την υγεία του εδάφους τους — μέσω ενός συστήματος πιστοποίησης που θα αναπτυχθεί σε συνέργειες με την πιστοποίηση απορρόφησης άνθρακα — θα αποφέρει επίσης οφέλη και νέες ευκαιρίες, καθώς μπορούν να ανταμείβονται από την αγορά για καλή διαχείριση του εδάφους και να λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη ή κίνητρα.
Πώς θα συμβάλουν τα πιο υγιή εδάφη στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και των καταστροφών που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες;
Τα εδάφη αποθηκεύουν περισσότερο άνθρακα από ό, τι η ατμόσφαιρα και το σύνολο της βιομάζας μαζί.
Η φυσική ικανότητα των ανθεκτικών εδαφών, υγροτόπων και δασών να αποθηκεύουν νερό είναι υψηλότερη από ό, τι θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω δαπανηρών νέων τεχνητών ταμιευτήρων. Η βελτίωση της συγκράτησης των υδάτων μπορεί να μετριάσει τις πλημμύρες, καθώς και τις ξηρασίες, και να καταστήσει το περιβάλλον πιο ανθεκτικό στις κατολισθήσεις και τη διάβρωση του εδάφους.
Συνολικά, οι λύσεις που βασίζονται στη φύση για την πρόληψη των πλημμυρών, για παράδειγμα, έχουν υψηλό λόγο οφέλους/κόστους.
Η ευρύτερη εφαρμογή της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους στην ΕΕ θα αυξήσει τη δέσμευση του άνθρακα και τη συγκράτηση των υδάτων. Αυτό θα συμβάλει στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και στην προσαρμογή σε αυτές και θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου για μια κλιματικά ουδέτερη και ανθεκτική Ευρώπη έως το 2050. Τα υγιή εδάφη συγκρατούν έως και το 25 % της μάζας τους στο νερό, συμβάλλοντας στην πρόληψη του κινδύνου καταστροφών και λειτουργώντας ως μακροπρόθεσμοι ταμιευτήρες για την επαναπλήρωση των συστημάτων υπόγειων υδάτων. Τα υγιή εδάφη με υψηλό ποσοστό διείσδυσης του νερού υποστηρίζουν επίσης τη δημιουργία φυτοκάλυψης για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών και την ανθεκτική βλάστηση.
Η παρακολούθηση της υγείας του εδάφους (π.χ. περιεκτικότητα του εδάφους σε οργανικό άνθρακα και ικανότητα συγκράτησης υδάτων) θα βελτιώσει την εφαρμογή της πολιτικής και των μέτρων μετριασμού της κλιματικής αλλαγής, καθώς και την κατανόηση του τρόπου προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και πρόληψης καταστροφών.
Η πιστοποίηση του υγιούς εδάφους αναμένεται να αυξήσει την αξία του πιστοποιητικού αφαίρεσης άνθρακα και να παράσχει αναγνώριση για τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους και τα συναφή τρόφιμα.
Θα επιφέρει πρόσθετο κόστος, περιορισμούς ή γραφειοκρατία;
Ο διοικητικός φόρτος της πρότασης θα είναι περιορισμένος, διότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να καταρτίζουν σχέδια ή προγράμματα για το έδαφος, αλλά να χρησιμοποιούν την αξιολόγηση της υγείας του εδάφους για να ενημερώνουν την ανάπτυξη σχεδίων και προγραμμάτων στο πλαίσιο των υφιστάμενων πολιτικών για το κλίμα, τη γεωργία, τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών, το νερό, τον αέρα και τη φύση, μεταξύ άλλων, και για την επίτευξη των στόχων τους. Ο προτεινόμενος νόμος δημιουργεί πλήρεις συνέργειες με τις τρέχουσες πολιτικές, έτσι ώστε τα νέα παραγόμενα δεδομένα και η αξιολόγηση της υγείας του εδάφους να μπορούν να τροφοδοτούν και να παρέχουν μια υπηρεσία για την επίτευξη των συμφωνημένων στόχων της ΕΕ.
Η πρόταση παρέχει στις αρχές και τους διαχειριστές του εδάφους την ευελιξία να επιλέγουν τα καταλληλότερα μέτρα και τον τρόπο εφαρμογής τους. Ωστόσο, είναι σημαντικό οι αρχές να διαβουλεύονται και να συνεργάζονται στενά με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους πολίτες, ιδίως τους γεωργούς και άλλους διαχειριστές εδάφους.
Το βάρος της παρακολούθησης της κατάστασης του εδάφους θα επιμεριστεί μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. Η Επιτροπή θα στηρίξει τα κράτη μέλη ενισχύοντας το τρέχον πρόγραμμα δειγματοληψίας εδάφους της ΕΕ LUCAS Soils και αναπτύσσοντας νέα προϊόντα τηλεπισκόπησης μέσω του Copernicus. Η υποβολή εκθέσεων στην Επιτροπή θα απαιτείται μόνο ανά πενταετία και μια κοινή πλατφόρμα δεδομένων θα επιτρέπει την έγκαιρη πρόσβαση σε δεδομένα και την αποφυγή περιττών εκθέσεων.
Ποιος είναι ο ρόλος της ΕΕ και ποιος είναι ο ρόλος των εθνικών και τοπικών αρχών;
Απαιτείται ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο διότι οι επιπτώσεις των κατεστραμμένων εδαφών στο περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία είναι διασυνοριακές και μεγάλης κλίμακας — και επειδή το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι σε θέση να παρέχει οικονομικά αποδοτική στήριξη στις εθνικές αρχές.
Ωστόσο, αυτό το προτεινόμενο πλαίσιο θα αφήσει μεγάλο μέρος της λήψης αποφάσεων σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.
Όσον αφορά την παρακολούθηση του εδάφους, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν όλες τις ρυθμίσεις παρακολούθησης και να πραγματοποιήσουν μετρήσεις του εδάφους. Η παρακολούθηση αυτή θα πραγματοποιείται εντός των εδαφικών περιοχών, οι οποίες θα καθοριστούν επίσης από τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών για την παρακολούθηση της υγείας του εδάφους: για παράδειγμα, διενεργώντας έρευνες για το έδαφος, όπως έχει κάνει εδώ και αρκετά χρόνια (έδαφος LUCAS), καθώς και διερευνώντας και αναπτύσσοντας προϊόντα τηλεπισκόπησης του εδάφους και δημιουργώντας μια ψηφιακή πύλη δεδομένων για την υγεία του εδάφους με βάση το υφιστάμενο παρατηρητήριο της ΕΕ για το έδαφος.
Όσον αφορά τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους, η Επιτροπή θα παράσχει κάθε αναγκαία καθοδήγηση στα κράτη μέλη για τον καθορισμό και τον καθορισμό βιώσιμων πρακτικών διαχείρισης του εδάφους. Ωστόσο, η πρόταση παρέχει ευελιξία στις εθνικές και τοπικές αρχές για τον προσδιορισμό των βέλτιστων μέτρων ανάλογα με το είδος και την κατάσταση των διαφόρων εδαφών, σε διαβούλευση με τους διαχειριστές γης και άλλους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς. Η ΕΕ θα συμβάλει επίσης στην ανάπτυξη αυτών των πρακτικών στηρίζοντας την έρευνα, ιδίως μέσω της αποστολής «Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος» του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».
Τι είδους στήριξη διατίθεται σε επίπεδο ΕΕ;
Η «Συμφωνία για το έδαφος για την Ευρώπη», μία από τις πέντε αποστολές της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», είναι ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για την προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους, της παρακολούθησης του εδάφους και του γραμματισμού στο έδαφος σε αγροτικές και αστικές περιοχές. Ως εκ τούτου, αποτελεί βασικό μέσο για την εφαρμογή του νόμου για την υγεία του εδάφους. Η αποστολή «Εδάφη:
- παρέχει χρηματοδότηση για έρευνα και καινοτομία σε τομείς όπως η ανθρακοδεσμευτική γεωργία, η ρύπανση και αποκατάσταση του εδάφους, η βιοποικιλότητα του εδάφους ή η κυκλική οικονομία
- προσφέρει καινοτόμες λύσεις για τους διαχειριστές γης, όπως τεχνικές αποκατάστασης, βιώσιμες γεωργικές πρακτικές, υλικά και εργαλεία για συμβούλους και χωροταξικούς σχεδιαστές
- δημιουργεί ένα δίκτυο 100 ζωντανών εργαστηρίων και φρουρών για τη δοκιμή και την προβολή λύσεων για τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους σε ολόκληρη την Ευρώπη, για όλους τους τύπους εδαφών και χρήσεων γης
- προωθεί την παρακολούθηση του εδάφους και ενισχύει την πρόσβαση σε δεδομένα και πληροφορίες για το έδαφος για τους διαχειριστές γης, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς
- προωθεί την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία των εδαφών και στηρίζει την εκπαίδευση και την παροχή συμβουλών σχετικά με την υγεία του εδάφους.
Πολλά άλλα μέσα της ΕΕ προσφέρουν ευκαιρίες χρηματοδότησης: την κοινή γεωργική πολιτική, τα ταμεία της πολιτικής συνοχής, το πρόγραμμα LIFE για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα, το Μέσο Τεχνικής Υποστήριξης (TSI), τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) και το InvestEU.
Μπορεί επίσης να αναμένεται χρηματοδότηση για ορισμένες πρακτικές στο πλαίσιο της πρότασης για ένα ενωσιακό πλαίσιο πιστοποίησης της απορρόφησης άνθρακα. Η πιστοποίηση της υγείας του εδάφους ανταμείβει τους γεωργούς και τους διαχειριστές του εδάφους για τις οικοσυστημικές υπηρεσίες που παρέχονται από το έδαφός τους στην κοινωνία.
Τέλος, όπως ανακοινώθηκε στη στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος, η Επιτροπή διεξάγει διάλογο με τον δημόσιο, τον ιδιωτικό και τον χρηματοπιστωτικό τομέα για να διαπιστώσει πώς μπορεί να βελτιωθεί η χρηματοδότηση της πρόληψης της υποβάθμισης του εδάφους και της αναγέννησης της υγείας του εδάφους.
