Πρόκειται για μία χώρα που δεν διαθέτει σχεδόν καθόλου πετρέλαιο ή φυσικό αέριο, γεγονός το οποίο μέχρι πρόσφατα αποτελούσε μειονέκτημα. Ωστόσο, μέσα σε μια δεκαετία μεταμόρφωσε εκ θεμελίων το ενεργειακό της μοντέλο. Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια αντιπροσωπεύουν πλέον τουλάχιστον το 40% της συνολικής παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Σε μια χώρα με άφθονη ηλιοφάνεια, το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω.
Ο λόγος για την Ισπανία, η οποία όχι απλώς έχει καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στην ενεργειακή μετάβαση, αλλά και οι ΑΠΕ έχουν μειώσει το κόστος παραγωγής. Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης του Pedro Sánchez προωθούν τη φθηνή ενέργεια ως παράγοντα της ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης της χώρας και κάνουν λόγο για κατασκευή μίας σειράς data centers που καταναλώνουν τεράστια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας.
Μολονότι αυτή η «επανάσταση» των ΑΠΕ στέφθηκε από επιτυχία, δεν σημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα. Αυτό έγινε απολύτως σαφές τον Απρίλιο, όταν λόγω υπερφόρτισης τάσης σε ένα ενεργειακό εργοστάσιο διακόπηκε η λειτουργία ολόκληρου του δικτύου, οδηγώντας σε ένα blackout που διήρκεσε έως και 12 ώρες σε ολόκληρη την Ιβηρική χερσόνησο. Το παιχνίδι των ευθυνών που ακολούθησε δημιούργησε περισσότερο «θόρυβο» παρά λύσεις. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η διακοπή ρεύματος αποκάλυψε τόσο τεχνικές όσο και ρυθμιστικές αδυναμίες, σημειώνει ο Economist. Η επείγουσα ανάγκη να διορθωθούν αυτά τα προβλήματα αναδείχθηκε εντονότερα αυτό το μήνα, όταν η Red Eléctrica, η κρατική εταιρεία που διαχειρίζεται το δίκτυο, ανέφερε περισσότερες διακυμάνσεις τάσης και δήλωσε ότι χρειαζόταν άδεια για να αλλάξει τις διαδικασίες λειτουργίας της.
Οι ειδικοί του κλάδου αναφέρουν ότι υπάρχουν δύο βασικά προβλήματα. Πρώτον, η προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε πολύ πιο γρήγορα από τη ζήτηση, η οποία κορυφώθηκε το 2007, πριν την κρίση. Από τη μία πλευρά, το ρυθμιστικό καθεστώς της Red Eléctrica την ενθαρρύνει να επενδύει υπερβολικά στο δίκτυο υψηλής τάσης, σύμφωνα με έναν οικονομολόγο ειδικό στον τομέα της ενέργειας. Από την άλλη πλευρά, η ισπανική οικονομία είναι σήμερα πιο αποδοτική στη χρήση της ενέργειας από ό,τι στο παρελθόν: βιομηχανίες που καταναλώνουν μεγάλη ποσότητα ενέργειας, όπως επιχειρήσεις στον τομέα του αλουμινίου, έχουν κλείσει λόγω του υψηλού κόστους που «σήκωναν» παλιότερα. Επίσης, τα ηλεκτρικά οχήματα δεν έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλή, καθώς πρόκειται για μια χώρα με μεγάλες αποστάσεις και αραιό δίκτυο φόρτισης.
Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι η παροχή ηλιακής ενέργειας, η οποία τείνει να είναι υψηλότερη στη μέση της ημέρας, όταν η ζήτηση είναι χαμηλότερη, δεν συνοδεύεται από επαρκείς επενδύσεις σε τεχνολογίες αποθήκευσης και σταθεροποίησης, όπως οι μπαταρίες. Οι ΑΠΕ διακόπτουν τη σύνδεση μεταξύ της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας και του κόστους των καυσίμων, αλλά η ασφάλεια του εφοδιασμού απαιτεί άλλου είδους δαπάνες, σύμφωνα με τον Luis Rouco, ηλεκτρολόγο μηχανικό στο University of Comillas. «Βρισκόμαστε σε μια διαδικασία μάθησης», είπε
Η βραχυπρόθεσμη λύση της Red Eléctrica ήταν η αύξηση της χρήσης σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου, οι οποίοι παρέχουν τροφοδοσία που μπορεί να ενεργοποιηθεί και να απενεργοποιηθεί γρήγορα ανάλογα με τις ανάγκες. Η κυβέρνηση έσπευσε επίσης να λάβει μέτρα για την ενθάρρυνση των επενδύσεων σε υποσταθμούς και δίκτυα διανομής, προκειμένου να τονώσει τη ζήτηση.
Χάρη στις ΑΠΕ, η χονδρική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας ήταν κατά 40% χαμηλότερη το 2024 από ό,τι αν το ενεργειακό μείγμα είχε παραμείνει όπως ήταν το 2019, σύμφωνα με μελέτη της Τράπεζας της Ισπανίας. Ωστόσο, η τιμή αυξάνεται τώρα λόγω της μεγαλύτερης χρήσης των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου. Αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, εκτός εάν η κυβέρνηση ανατρέψει την απόφασή της να κλείσει τα πυρηνικά εργοστάσια της Ισπανίας μεταξύ 2027 και 2035. Αντιπροσωπεύοντας το 19% της παραγωγής το 2024, παρέχουν φθηνή, καθαρή και σταθερή ενέργεια. Σύμφωνα με τον Economist, η Ισπανία, δεδομένου ότι δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει την «επανάσταση» των ΑΠΕ, έχει να κάνει πολλά ακόμη σε ρυθμιστικό επίπεδο για να την ολοκληρώσει.
