Των: Δρ. Κώστα Σαχπάζη, Πολιτικού Μηχανικού, Καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Δέσποινας Σαχπάζη, Αρχιτέκτονος Μηχανικού, και Κωνσταντίνας Σαχπάζη, Πολιτικού Μηχανικού
____________________ .. ____________________
Το νέο κυβερνητικό σχέδιο μεταφέρει κρίσιμες αρμοδιότητες σε Κτηματολόγιο, ΥΠΕΝ και Δήμους, αφήνοντας τις ΥΔΟΜ σε θεσμικό κενό και την τεχνική κοινότητα σε κατάσταση συναγερμού.
Εισαγωγή
Η πολεοδομική διοίκηση της χώρας εισέρχεται σε μία από τις πλέον ριζικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, με το κυβερνητικό σχέδιο που τίθεται ήδη σε εφαρμογή και οδηγεί σε τριχοτόμηση των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ). Πρόκειται για μια μείζονα αναδιάρθρωση, με το «Ελληνικό Κτηματολόγιο» να αναλαμβάνει την έκδοση οικοδομικών αδειών, το ΥΠΕΝ να επικεντρώνεται στα αυθαίρετα και στα επικίνδυνα κτίρια, ενώ οι Δήμοι διατηρούν τις πολεοδομικές εφαρμογές και τον τοπικό χωροταξικό σχεδιασμό.
Διάγραμμα Ροής Νέων Αρμοδιοτήτων (μετά το κυβερνητικό σχέδιο)
- Κτηματολόγιο (ΝΠΔΔ – “Ελληνικό Κτηματολόγιο”)
- Έκδοση Οικοδομικών Αδειών
- Διαχείριση e-Άδειες και One-Stop Shop
- Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας (ΥΠΕΝ)
- Έλεγχος και Διαχείριση Αυθαιρέτων
- Νομοθεσία για Επικίνδυνα Κτίρια
- Βάσεις Δεδομένων Παραβάσεων
- Δήμοι / ΥΔΟΜ Τοπικής Αυτοδιοίκησης
- Πολεοδομικές Εφαρμογές (π.χ. Πράξεις Εφαρμογής, Ρυμοτομικά)
- Έλεγχος ΤΠΣ/ΓΠΣ
- Τοπικός Χωροταξικός Σχεδιασμός
Η θέση της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ: “Διάλυση των ΥΔΟΜ – Υποβάθμιση του Δημοσίου”
Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, η ομοσπονδία των μηχανικών του δημοσίου, εξέφρασε έντονη ανησυχία για την υποβάθμιση των ΥΔΟΜ, μιλώντας για πλήρη διάλυση του ενιαίου και ελεγκτικού ρόλου τους και για ένα αποσπασματικό μοντέλο κατακερματισμού. Ειδικότερα, η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ εστιάζει:
- Στον κίνδυνο αποσύνδεσης των οικοδομικών αδειών από τις πολεοδομικές εφαρμογές.
- Στη θεσμική “εξαφάνιση” της διαχείρισης των αυθαιρέτων από την τοπική αυτοδιοίκηση.
- Στο ενδεχόμενο ιδιωτικοποίησης κρίσιμων αρμοδιοτήτων.
- Σε συνταγματικές προκλήσεις και νομική ασάφεια.
Μελέτη Περίπτωσης #1: Οικοδομική Άδεια μέσω e-Άδειες και Κτηματολόγιο
Ένας μηχανικός στην Ανατολική Αττική καταθέτει φάκελο για άδεια ανέγερσης κατοικίας μέσω της πλατφόρμας e-Άδειες, η οποία πλέον εποπτεύεται από το Ελληνικό Κτηματολόγιο. Παρότι η διαδικασία είναι ψηφιακή και φαινομενικά αυτοματοποιημένη, η ανάγκη για πολεοδομική ερμηνεία δημιουργεί καθυστερήσεις: Ποιος ερμηνεύει τη ρυμοτομική γραμμή; Ο Δήμος ή το Κτηματολόγιο;
Η διχογνωμία προκαλεί καθυστέρηση άνω των 45 ημερών, με τον ενδιαφερόμενο να προσφεύγει τελικά στο Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων.
Μελέτη Περίπτωσης #2: Αυθαίρετη Κατασκευή και Κενό Εποπτείας
Σε περιοχή της Πελοποννήσου, ανακαλύπτεται αυθαίρετη κατασκευή σε προστατευόμενο φυσικό τοπίο. Τοπική ΥΔΟΜ δηλώνει αναρμόδια. Ο Δήμος παραπέμπει στο ΥΠΕΝ, το οποίο δεν έχει ακόμα στελεχώσει την αντίστοιχη περιφερειακή μονάδα. Η καταγραφή και επιβολή κυρώσεων καθυστερεί επί μήνες, προκαλώντας αντίδραση της τοπικής κοινωνίας.
Συνέπειες στην Πράξη: Ερωτήματα χωρίς απαντήσεις
Η νέα τριχοτόμηση αφήνει αναπάντητα κρίσιμα τεχνικά και νομικά ερωτήματα, όπως:
- Ποιος έχει την τελική ερμηνεία των όρων δόμησης;
- Πώς διασφαλίζεται η ενιαία πολιτική για το Δομημένο Περιβάλλον;
- Πώς ελέγχεται η ασυμβατότητα δεδομένων μεταξύ Κτηματολογίου και ΓΠΣ/ΤΠΣ;
- Ποιος θα εγκρίνει πράξεις τακτοποίησης και εφαρμογής σε περιοχές με πολεοδομικά κενά;
Συμπέρασμα: Προς ένα νέο τοπίο ή προς το απόλυτο πολεοδομικό χάος;
Η τεχνική κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε ένα σταυροδρόμι θεσμικών μεταρρυθμίσεων, χωρίς όμως τον αναγκαίο διάλογο, την επαρκή στελέχωση ή τις υποδομές. Αν και η ψηφιοποίηση και ο εκσυγχρονισμός των διαδικασιών είναι απαραίτητοι, η αποδιάρθρωση του δημόσιου ελέγχου δημιουργεί νέους κινδύνους για την αυθαιρεσία, την κακοτεχνία, και την πολεοδομική αναρχία.
Είναι κρίσιμη η εμπλοκή του ΤΕΕ, των επιστημονικών συλλόγων και των δήμων στη διαμόρφωση του τελικού πλαισίου. Διαφορετικά, το κόστος της «μεταρρύθμισης» θα το επωμιστεί – ξανά – ο πολίτης, ο μηχανικός, και το περιβάλλον.
Τεχνικό Υστερόγραφο (Σημείωμα για Μηχανικούς):
Οι ΥΔΟΜ σήμερα επιτελούν σύνθετο έργο: από την προέγκριση και την έκδοση αδειών, μέχρι τη νομιμοποίηση αυθαιρέτων και την έγκριση πολεοδομικών μελετών. Η αποσύνδεση αυτών των λειτουργιών χωρίς ενιαίο σύστημα ελέγχου ανοίγει τον δρόμο για ασυνέχειες, καθυστερήσεις και νομικές ακροβασίες.
—————–
Ο Δρ. Κώστας Σαχπάζης είναι Πολιτικός Μηχανικός, Καθηγητής της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (www.uowm.gr και www.geodomisi.com, email: sachpazis@teemail.gr), η Δέσποινα Σαχπάζη είναι Αρχιτέκτων Μηχανικός, και η Κωνσταντίνα Σαχπάζη είναι Πολιτικός Μηχανικός
