Τρεις ελληνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι και ένας ξένος ετοιμάζονται σύμφωνα με πληροφορίες να κονταροχτυπηθούν, προκειμένου να διεκδικήσουν ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα της χώρας, τη μονάδα ηλεκτρισμού του ελληνοϊσραηλινού σχήματος ΔEΠΑ- Clavenia στη Λάρισα, ύψους 600 εκατ ευρώ.
Οι τέσσερις αυτοί παίκτες έχουν πάρει τα τεύχη του διαγωνισμού που προκηρύχθηκε στα τέλη Ιουλίου από τη «Λάρισα Θερμοηλεκτρική» για τη προμήθεια, τη κατασκευή και το commissioning της νέας μονάδας, γεγονός που ενισχύει και τις πιθανότητες να κατέβουν στο διαγωνισμό της προσεχούς Δευτέρας, 15 Σεπτεμβρίου.
Τότε εκπνέει η καταληκτική διορία για την υποβολή προσφορών (η αρχική προθεσμία ήταν η 5η Σεπτεμβρίου αλλά δόθηκε παράταση) για τη μονάδα συνδυασμένου κύκλου φυσικού αερίου (CCGT) του σχήματος που απαρτίζουν η ισραηλινή Clavenia με 38,5%, η ΔΕΠΑ με 35%, η Eusif Larissa (μέλος του ελληνικού fund Sirec Energy) με 16,5% και η Volton με 10%.
Το έργο που θα έχει και εξαγωγικό χαρακτήρα και που το τελικό του μπάτζετ εκτιμάται ότι θα κλείσει κάτω των 600 εκατ ευρώ, αναμένεται να ολοκληρωθεί γύρω στα τέλη του 2028 και πρόκειται να είναι μια από τις μεγαλύτερες μονάδες στη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης, με ονομαστική ισχύ μεταξύ μεταξύ 750-875 MW, όπως αναφέρει η προκήρυξη.
Στο αμιγώς επιχειρηματικό κομμάτι, η ΔΕΠΑ επιδιώκει με τη συγκεκριμένη συμμαχία να μετατραπεί σε έναν integrated παίκτη, δηλαδή ένα καθετοποιημένο utility με παρουσία σε όλους τους κρίκους της ενεργειακής αλυσίδας, από τα συμβόλαια χονδρικής στο φυσικό αέριο, που θα καλύπτουν τις ανάγκες της νέας μονάδας, μέχρι μια πιο ισχυρή παρουσία στη λιανική, καθώς η θυγατρική της στο retail, «Φυσικό Αέριο», θα προμηθεύεται ανταγωνιστικό ρεύμα για τις ανάγκες της.
Στο γεωπολιτικό σκέλος έχει τη σημασία του ότι ο βασικός εταίρος της ΔΕΠΑ είναι ένας ισραηλινός όμιλος, ο οποίος μάλιστα φέρεται να προωθεί στη Λάρισα όχι απλά ένα μεγάλο σταθμό παραγωγής ηλεκτρισμού με εξαγωγικό χαρακτήρα και την υψηλότερη θερμική απόδοση (62,6%) για μονάδα CCGT στην Ελλάδα, αλλά κάτι ευρύτερο.
«Το έργο της Λάρισας αποτελεί την πρώτη φάση ενός ευρύτερου σχεδιασμού, με ενσωμάτωση καινοτόμων ισραηλινών τεχνολογιών, όπως αποθήκευση υδρογόνου, παραγωγή πράσινης μεθανόλης και μπαταρίες ιόντων λιθίου. Η συμμετοχή ισχυρών ελληνικών και διεθνών εταίρων ενισχύει την εμπιστοσύνη και την προοπτική της επένδυσης», είχε αναφέρει στη δήλωσή του το Μάιο ο Ισραηλινός επιχειρηματίας Nissan Caspi και Διαχειριστής Εταίρος της Clavenia, που έχει έδρα την Κύπρο.
Την είδηση είχαν τότε χαιρετήσει με δηλώσεις τους, ο ισραηλινός υπ. Ενέργειας Ελι Κοέν, κάνοντας λόγο για μια αποδοτική συνεργασία μεταξύ επενδυτών των δύο χωρών, όσο και ο έλληνας ομόλογός του, Σταύρος Παπασταύρου.
Η τουρμπίνα, η απόδοση και η συμφωνία με τη Mitsubishi
Κεντρική θέση στον διαγωνισμό για τον EPC Contractor έχει η εταιρεία που θα κατασκευάσει τη τουρμπίνα, τα κόστη της οποίας, η απόδοση που θα έχει και η δυνατότητα χρήσης καυσίμου ως υδρογόνου, είναι στους βασικούς παράγοντες που θα συνυπολογιστούν στη τελική εξίσωση.
Τυχόν αεριοστρόβιλος με υψηλότερη απόδοση 1%-3% από κάποιον άλλο, κατεβάζει τα κόστη λειτουργίας μιας τέτοιας μονάδας, επιτρέπει πιο ανταγωνιστικές προσφορές στην αγορά χονδρικής έναντι άλλων παικτών, δημιουργεί ευνοικότερες συνθήκες για εξαγωγές και γενικά μεταφράζεται σε πολλαπλασιαστικά οφέλη για έναν επενδυτή.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η «Λάρισα Θερμοηλεκτρική», ακριβώς για να πετύχει καλύτερους χρόνους και να εξασφαλίσει το ορόσημο της ολοκλήρωσης του έργου στα τέλη του 2028, έχει ήδη κλειδώσει μια πρώτη συμφωνία για τον αεριοστρόβιλο με έναν από τους κορυφαίους κατασκευαστές διεθνώς, τη Mitsubishi. Και επειδή τέτοια μεγάλα έργα μπορούν εύκολα να «κολλήσουν» λόγω καθυστερήσεων με την άφιξη του εξοπλισμού, το ελληνοισραηλινό σχήμα έχει εξασφαλίσει από τους Ιάπωνες και slot παράδοσης.
Από εκεί και πέρα, όπως εξηγούν άνθρωποι κοντά στο έργο, εφόσον κάποιος από τους υποψηφίους στο διαγωνισμό προτείνει άλλη εταιρεία για την τουρμπίνα, πχ Siemens ή GE, με πιο επωφελής όρους, προφανώς αυτοί θα ληφθούν σοβαρά υπόψη στις τελικές αποφάσεις.
Τα 5 ορόσημα και η ζήτηση για ενέργεια στη ΝΑ Ευρώπη
Σε μια συγκυρία που είναι σαφές ότι η ΝΑ Ευρώπη έχει ανάγκη από μονάδες φυσικού αερίου και οι ανάγκες της περιοχής σε ηλεκτρισμό θα αυξάνονται διαρκώς (λόγω και των data centers που δρομολογούνται στην περιοχή), το ελληνοισραηλινό σχήμα επιδιώκει να επιταχύνει τις διαδικασίες και να φέρει σε πέρας όσο το δυνατόν ταχύτερα πέντε συγκεκριμένα ορόσημα.
- Την έγκαιρη ολοκλήρωση του διαγωνισμού για τον EPC Contractor (μαζί με διασφάλιση του slot παράδοσης του εξοπλισμού).
- Τα έργα σύνδεσης της μονάδας με το δίκτυο του ΔΕΣΦΑ. Εχει ήδη υπογραφεί συμφωνία σύνδεσης στο δίκτυο.
- Τη συμφωνία σύνδεσης με τον ΑΔΜΗΕ και τη καταβολή των εγγυήσεων, ορόσημο που έχει ήδη υλοποιηθεί.
- Την εξασφάλιση χρηματοδότησης.
- Τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης.
Στο κρίσιμο σκέλος της χρηματοδότησης, το σχήμα έχει ήδη ξεκινήσει διαπραγμάτευση τόσο με όλες τις ελληνικές τράπεζες, όσο και με δύο ευρωπαϊκές, καθώς και με μια αμερικανική. Επίσης, μέχρι τα τέλη του 2025 αναμένεται να λάβει και την τελική επενδυτική απόφαση (FID).
Το έργο ΔΕΠΑ – ΤΕΡΝΑ στην Αλβανία
Στο κεφάλαιο των συμβατικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, η ΔΕΠΑ κινείται και εκτός ελληνικών συνόρων, στην Αλβανία, όπου «τρέχει» από κοινού με τη ΤΕΡΝΑ (EPC Contractor) τη κατασκευή μιας μικρής μονάδας συνδυασμένου κύκλου φυσικού αέριου, ισχύος 175 MW. Το έργο FIER THERMOELECTRIC, βρίσκεται στο νομό Φιέρ (νότια κεντρική Αλβανία) και εκεί η τουρμπίνα είναι τεχνολογίας Siemens.
Το ελληνικό σχήμα επιδιώκει να κλείσει μια διμερή συμφωνία πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (PPA) με την αλβανική ΔΕΗ, και γι’ αυτό συζητά με αλβανικές τράπεζες, έχοντας ήδη πάρει προσφορές χρηματοδότησης του έργου από τρεις.
Στην πράξη η μονάδα της ΔΕΠΑ στην Αλβανία θα έχει κυρίως εξαγωγικό χαρακτήρα με την εταιρεία να βλέπει ότι υπάρχουν σημαντικές ευκαιρίες για διασυνοριακό εμπόριο, ενώ στο ερώτημα ποια είναι η ζήτηση για ενέργεια στην αλβανική αγορά, η απάντηση είναι ότι αυξάνεται ραγδαία.
Τόσο γιατί η χώρα γνωρίζει σημαντική ανάπτυξη, κυρίως λόγω του τουρισμού, όσο και γιατί τα υδροηλεκτρικά δεν επαρκούν καθώς αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα λόγω της λειψυδρίας, αλλά και επειδή η χώρα πάσχει σε επίπεδο δικτύων τόσο στον ηλεκτρισμό, όσο και στο φυσικό αέριο.
Στο ερώτημα ποιο θα είναι το σημείο πρόσβασης της μονάδας στο αλβανικό δίκτυο αερίου, η απάντηση συνδέεται με την επέκταση του αγωγού Trans Adriatic Pipeline (TAP), μέσω του οποίου η χώρα θα ξεκινήσει από το 2026 να εισάγει σημαντικές ποσότητες από το Αζερμπαϊτζάν. Το σημείο παράδοσης δηλαδή του αερίου για τη μονάδα θα είναι ο TAP, μέσω του οποίου η μονάδα θα αντλεί σημαντικούς όγκους μεταξύ 0,6 – 0,9 bcm το χρόνο.
