Η ιδιότυπη αντιπαράθεση μεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και αρκετών Δήμων, κυρίως στην Αττική, για το μπόνους δόμησης σε νέα κτίρια με περιβαλλοντικές παρεμβάσεις εξελίσσεται σε «μάχη» χαρακωμάτων. Οι περισσότεροι δήμοι στην Αττική έχουν σταματήσει την έκδοση νέων αδειών, περιμένοντας τη συζήτηση στην Ολομέλεια του ΣτΕ για τη συνταγματικότητα της νομοθεσίας, ενώ το Υπουργείο Περιβάλλοντος, υπερασπιζόμενο το Νόμο για το Bonus, προετοιμάζει ισχυρά επιχειρήματα για την υποστήριξή του.
Μέχρι να αποφασίσει η Ολομέλεια, καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται να υποχωρεί. Σε αυτό το τεταμένο κλίμα, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Ταγαράς, αποφάσισε το περιεχόμενο της μελέτης αξιολόγησης των κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ – Νόμος 4067/2012) για την ανέγερση κτιρίων με αυξημένο ύψος και επιπλέον τετραγωνικά. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος επιδιώκει να ολοκληρωθεί η μελέτη πριν τη συζήτηση στην Ολομέλεια του ΣτΕ, προγραμματισμένη για τις 11 Οκτωβρίου 2024, η οποία θα κρίνει τη συνταγματικότητα των αυξήσεων ύψους και τετραγωνικών. Η μελέτη θα χρηματοδοτηθεί από το Πράσινο Ταμείο και προβλέφθηκε στον πρόσφατο νόμο 5106/2024, που περιόρισε ορισμένα «μπόνους» του ΝΟΚ.
Να υπενθυμίσουμε ότι το Ε’ Τμήμα του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου είχε κρίνει τα κίνητρα αυτά αντισυνταγματικά, αλλά η σοβαρότητα του θέματος οδήγησε την παραπομπή του στην Ολομέλεια. Η θέση του Υπουργείου Περιβάλλοντος είναι ότι πρέπει να υπάρχουν κίνητρα για την κατασκευή νέων κτιρίων, τα οποία χαρακτηρίζει «περιβαλλοντικά κίνητρα». Η μελέτη αναμένεται να υποστηρίξει τις θέσεις του ΥΠΕΝ, καθώς οι ανώτατοι δικαστές είχαν τονίσει την ανάγκη τεκμηρίωσης και αξιολόγησης των κινήτρων. Σύμφωνα με την απόφαση του υφυπουργού Περιβάλλοντος, η μελέτη θα παρέχει στοιχεία για την αναγκαιότητα των κινήτρων, ειδικά εκείνων που αυξάνουν το ύψος των κτιρίων.
Αντάρτικο από πολλούς Δήμους
Πολλοί δήμοι στην Αττική, όπως ο Άλιμος και η Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη, έχουν αναστείλει την έκδοση οικοδομικών αδειών που χρησιμοποιούν τα κίνητρα του ΝΟΚ. Ο δήμαρχος Αλίμου, Ανδρέας Κονδύλης, ήταν ο πρώτος που προχώρησε σε νομικές ενέργειες κατά οικοδομικών αδειών που εκμεταλλεύονται τα «μπόνους» του ΝΟΚ. Τον ακολούθησε ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, που ζήτησε να σταματήσει η έκδοση αντίστοιχων αδειών μέχρι να αποφανθεί η Ολομέλεια του ΣτΕ. Αυτή την τακτική υιοθέτησαν και άλλοι δήμοι, όπως της Αθήνας, της Κηφισιάς και του Παπάγου. Το ΣτΕ, εν αναμονή της τελικής απόφασης της Ολομέλειας, δικαίωσε τους δήμους που προσέφυγαν, επιτρέποντάς τους να αναστείλουν την έκδοση οικοδομικών αδειών βάσει των κινήτρων του ΝΟΚ.
Τέλος, η μελέτη που ζητά το ΥΠΕΝ πρέπει να περιλαμβάνει αναλυτική παρουσίαση των κινήτρων για αστική αναζωογόνηση, πολεοδομική αναβάθμιση και μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος των κτιρίων, βασισμένη σε διεθνείς πρακτικές. Επίσης, πρέπει να αναλύει το ιστορικό νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα, με έμφαση στα άρθρα του ΝΟΚ που παρέχουν κίνητρα για επιπλέον δόμηση, και να καταγράφει τη σχετική νομολογία του ΣτΕ. Επιπλέον, η μελέτη θα εξετάσει τις επιπτώσεις των κινήτρων σε μεγάλες πόλεις και θα καταλήξει σε συμπεράσματα και προτάσεις για τη βελτίωση του πλαισίου.
