Τις προοπτικές εξαγωγών αιγυπτιακού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς την Ελλάδα και από εκεί στη ΝΑ Ευρώπη βάζει ξανά στην εξίσωση της διμερούς συνεργασίας η αναφορά στη χθεσινή κοινή διακήρυξη των δύο ηγετών, Μητσοτάκη και Αλ Σίσι, για τις ευκαιρίες που διανοίγονται στον συγκεκριμένο τομέα.
Το γεγονός ότι το Κάιρο αναζητεί μακροπρόθεσμα «νέους «δρόμους» προς την Ευρώπη, παρότι τα τελευταία χρόνια πληρώνει τα απόνερα της ενεργειακής κρίσης και έχει μετατραπεί σε εισαγωγέα, αναδεικνύει η φράση ότι οι δύο χώρες «θεωρούν τις εγκαταστάσεις εξαγωγών LNG της Αιγύπτου, ως μέρος του βασικού δικτύου εξαγωγών φυσικού αερίου της Βόρειας Αφρικής προς τις αγορές της ΕΕ».
Σε μια συνάντηση, όπου πέραν ενός ακόμη βήματος στην προώθηση της ενεργειακής συνεργασίας στην Αν. Μεσόγειο, με ξεχωριστή ξανά αναφορά στη διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY), έγινε με το βλέμμα στις κινήσεις της Άγκυρας στη Συρία και τα κατεχόμενα, έχει τη σημασία του ότι οι δύο ηγέτες φέρονται να εξέπεμψαν μήνυμα αναβάθμισης των διμερών σχέσεων σε Στρατηγική Εταιρική Σχέση.
Κάθε μια από τις χώρες, για τους δικούς της λόγους, παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις κινήσεις του νέου «επαναστατικού» καθεστώτος στη Δαμασκό, αλλά κυρίως τον τρόπο που η ισχυρή επιρροή της Τουρκίας επιχειρείται να χρησιμοποιηθεί για την ανατροπή ισορροπιών και επιβολή τετελεσμένων.
Είναι προφανές ότι αμφότερες δεν πρόκειται να δεχθούν μια άνευ όρων και προϋποθέσεων άρση των κυρώσεων και παροχή βοήθειας στη Συρία, που είναι αναγκαία για την επιβίωση του νέου καθεστώτος, ούτε θα γίνει αποδεκτή η διεθνής αναγνώριση της «επαναστατικής κυβέρνησης» χωρίς δεσμεύσεις ότι δεν θα επιχειρήσει τετελεσμένα εις βάρος γειτονικών κρατών, πολύ περισσότερο εναντίον κρατών-μελών της Ε.Ε.
Στο αμιγώς ενεργειακό κεφάλαιο, η Αίγυπτος βλέπει ότι οι ελληνικές υποδομές θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ενδιάμεσος κόμβος μεταφοράς του φυσικού αερίου της Αν. Μεσογείου (Αίγυπτος, Ισραήλ, Κύπρος) προς την Ευρώπη. Σχέδια, όμως, που όσο καθυστερεί η εκμετάλλευση του φυσικού αερίου στην Κύπρο, όπου τον Απρίλιο η γεώτρηση της ExxonMobil στον στόχο «Ηλέκτρα» του μπλοκ 5 δεν βρήκε φυσικό αέριο σε εμπορικές ποσότητες, τελούν υπό διαρκή επανεξέταση.
Στο επιχειρηματικό μέτωπο, η αναφορά της κοινής διακήρυξης στο φυσικό αέριο παραπέμπει στο deal του περασμένου Οκτωβρίου ανάμεσα στον όμιλο Κοπελούζου με την κρατική εταιρεία EGAS για εξαγωγές αιγυπτιακού LNG στην Αν. Ευρώπη μέσω του πλωτού τερματικού της Αλεξανδρούπολης, με τελευταία εξέλιξη την προ ημερών σύσταση της κοινής εταιρείας, με το όνομα «EGASCO».
Συμφωνία φυσικά με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η οποία θα τεθεί σε ισχύ όταν το Κάιρο ξεπεράσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει με την εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου, καθώς παρά τα πλούσια κοιτάσματά του, τα τελευταία χρόνια καταφεύγει σε εισαγωγές από το Ισραήλ για να καλύψει την εσωτερική του ζήτηση.
Σε άλλους τομείς της ενεργειακής αλυσίδας, τρέχει πάντα η διμερής συνεργασία για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCS) στο πλαίσιο του ΜoU που υπεγράφη στις αρχές του έτους από τον τότε ΥΠΕΝ Θόδωρο Σκυλακάκη και τον υπ. Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων της Αιγύπτου Καρίμ Μπαντάουι, καθώς επίσης δύο συμφωνίες του ΔΕΣΦΑ.
Η πρώτη με την αιγυπτιακή EGAS και αντικείμενο την τεχνολογία CCUS, η οποία αφορά πρακτικές εφαρμογές για τον δεσμευμένο άνθρακα και η δεύτερη με τη GASCO (Διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς αερίου της Αιγύπτου) ως προς τη διερεύνηση υποδομών για φυσικό αέριο και υδρογόνο, καθώς και για έργα απανθρακοποίησης και LNG.
Προχωρούν οι μελέτες για το καλώδιο GREGY
Το θέμα ωστόσο που παραμένει στην καρδιά της στρατηγικής εταιρικής σχέσης Ελλάδας – Αιγύπτου, η σημασία του οποίου επαναβεβαιώθηκε κατά τις χθεσινές επαφές των δύο ηγετών και τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, φαίνεται ότι είναι η ηλεκτρική διασύνδεση GREGY.
Τα τελευταία νέα γύρω από το έργο της υποθαλάσσιας διασύνδεσης, μήκους 954 χλμ., που προορίζεται να μεταφέρει από την Αίγυπτο στην Ελλάδα 3 GW καθαρής ενέργειας, κατά 75% από αιολικά και κατά 25% από φωτοβολταϊκά, αφορούν τη διπλή ανάθεση των πρώτων βασικών μελετών του έργου. Είχε προηγηθεί η συμφωνία μεταξύ της Elica του ομίλου Κοπελούζου και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) για τη χρηματοδότηση μέρους του κόστους των μελετών.
Τη μελέτη που αφορά την «Ανάλυση Κόστους-Οφέλους και Τεχνική Ανάλυση» αναλαμβάνει η βρετανική AFRY UK και τη λεγόμενη Μελέτη Γραφείου (Desktop Study), που θα οριστικοποιήσει την όδευση του υποθαλάσσιου καλωδίου και των σημείων προσαιγιάλωσης σε Ελλάδα και Αίγυπτο, η ελληνική GEOTECH, γνωστή από τη συνεργασία της με τον ΑΔΜΗΕ.
Ενδεχομένως η αρχική διαδρομή που ξεκινά από το El Sallum και φτάνει στη Νέα Μάκρη Αττικής, με βάθη πάνω από 3.000 χλμ., που παρακάμπτει ευαίσθητες γεωπολιτικά περιοχές και στην οποία δεν έχει υπάρξει ποτέ μέχρι σήμερα αναλυτική απεικόνιση, εφόσον απαιτηθεί να χρειαστεί τροποποιήσεις.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η μελέτη που θα καθορίσει την τελική χάραξη θα διαρκέσει ένα 6μηνο και με βάση τα αποτελέσματά της, θα προχωρήσει η ανάθεση της επόμενης σημαντικής μελέτης, αυτής που αφορά το Maritime Survey, δηλαδή τη λεπτομερή αποτύπωση του βυθού κατά μήκος 954 χλμ. στην Αν. Μεσόγειο. Αναμένεται να ανατεθεί κάπου μέσα στο φθινόπωρο, ωστόσο θεωρείται μια πολύ σύνθετη διαδικασία, γι’ αυτό και οποιαδήποτε χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωσή της θεωρείται παρακινδυνευμένο.
Μετοχική συμμετοχή και εκτάσεις
Σε μια άλλη εξέλιξη, συστάθηκε πρόσφατα η τεχνική επιτροπή, με τη συμμετοχή του ΑΔΜΗΕ, του αιγυπτιακού Διαχειριστή EETC και της Elica του ομίλου Κοπελούζου, με αντικείμενο την επικείμενη μετοχική συμμετοχή της αιγυπτιακής πλευράς στο Gregy.
Δηλαδή να μπει στο σχήμα ως μέτοχος ο Διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς της Αιγύπτου (EETC), όπως ακριβώς είχε συμφωνηθεί το περασμένο Οκτώβριο κατά τη συνάντηση του τότε ΥΠΕΝ Θ. Σκυλακάκη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Dr. Mahmoud Esmat.
Το άλλο θέμα που «τρέχει» παράλληλα με τα παραπάνω αφορά την εξεύρεση των εκτάσεων κοντά στα παράλια της Μεσογείου, όπου και θα αναπτυχθούν τα αιολικά που θα τροφοδοτήσουν τη διασύνδεση.
Επειτα από απαίτηση της ελληνικής κυβέρνησης είχε συμφωνηθεί με την αιγυπτιακή κυβέρνηση η μερίδα του λέοντος, δηλαδή το 75%, από τα έργα ΑΠΕ συνολικής ισχύος 9,5 GW που θα αναπτυχθούν στη χώρα να είναι αιολικά και μόνο 25% φωτοβολταϊκά.
Στη χώρα υπολογίζεται ότι υπάρχουν 40.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα κατάλληλων εκτάσεων στην έρημο καθώς και στην περιοχή του Σουέζ, υψηλού αιολικού δυναμικού και με ταχύτητες ανέμου 10 και 11 μέτρα το δευτερόλεπτο.
Τέτοια σημεία υπάρχουν άφθονα στη Νότια και τη ΝΔ Αίγυπτο, ωστόσο δεν θα επιλεγούν αυτά, καθώς αναζητούνται περιοχές με καλό αιολικό δυναμικό αλλά με εγγύτητα στο σημείο προσαιγιάλωσης του καλωδίου.
