Με ελλιπή συστήματα ασφαλείας εξακολουθεί να γίνεται η σιδηροδρομική κυκλοφορία σε ένα σημαντικό τμήμα του βασικού σιδηροδρομικού άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη.
Τα συστήματα, η λειτουργία των οποίων σύμφωνα με τις πραγματογνωμοσύνες, θα μπορούσε να αποτρέψει το δυστύχημα των Τεμπών, που οδήγησε στο θάνατο 57 ανθρώπους, κατάφεραν να ολοκληρωθούν μόνο μετά την τραγωδία για να καταστραφούν όμως ελάχιστες ημέρες αργότερα από την κακοκαιρία Daniel στο κομμάτι του δικτύου από τον Δομοκό μέχρι τη Λάρισα.
Σήμερα, όπως παραδέχτηκε και ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστος Σταικούρας σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και ETSC βρίσκονται ξανά εκτός λειτουργίας στο 20% του δικτύου.
Την ίδια στιγμή 1,5 χρόνο μετά τη βιβλική καταστροφή της κακοκαιρίας δεν έχουν ακόμα υπογραφεί οι συμβάσεις προκειμένου να εκκινήσουν τα έργα οριστικής αποκατάστασης τόσο στο οδικό όσο και στο σιδηροδρομικό δίκτυο με αποτέλεσμα η κυκλοφορία σε υπολογίσιμα τμήματα να γίνεται σε μονή γραμμή και με χαμηλές ταχύτητες και η ασφάλεια να επαφίεται σε μεγάλο βαθμό αποκλειστικά στην τήρηση του Γενικού Κανονισμού Κυκλοφορίας.
Τα έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης θα έχουν ολοκληρωθεί έως το καλοκαίρι του 2026, αλλά για τα υπόλοιπα το διάστημα περαίωσης φτάνει τους 15 μήνες μετά την υπογραφή της σύμβασης, η οποία έως σήμερα δεν έχει αποσαφηνιστεί πότε θα προχωρήσει καθώς τα σχετικά σχέδια βρίσκονται στο Ελεγκτικό Συνέδριο για έγκριση.
Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την επικαιροποίηση της Έγκρισης Ασφάλειας του ΟΣΕ, στο τμήμα Άγιος Στέφανος Ξυνιάδας – Μεζούρλος η κυκλοφορία πραγματοποιείται σε μονή γραμμή, στο τμήμα Αγ. Στέφανος – Δομοκός – Παλαιοφάρσαλος – Μεζούρλος, με μειωμένη ταχύτητα και σύμφωνα με το άρθρο 98 του Γενικού Κανονισμού Κίνησης.
Επιπλέον ο ΟΣΕ έχει προχωρήσει στα εξής μέτρα:
– Διατήρηση των χαμηλών ταχυτήτων κυκλοφορίας (100km/h στο τμήμα Αγ. Στέφανος – Δομοκός και 80km/h στο τμήμα Παλαιοφαρσάλου – Μεζούρλου).
– Διατήρηση διπλής στελέχωσης Σ.Σ. Παλαιοφαρσάλου.
– Επαύξηση της διάρκειας στελέχωσης Σ.Σ. Παλαιοφαρσάλου σε 3 (24ωρο) αντί 2 βάρδιες.
– Στελέχωση του Σ.Σ. Δομοκού για τη διαδικασία αλλαγής κλάδου.
– Έλεγχοι προσωπικού κυκλοφορίας σε τακτική βάση από την Τοπική Επιθεώρηση.
– Σύνταξη λεπτομερών οδηγιών που απευθύνονται στο προσωπικό κυκλοφορίας που δραστηριοποιείται στη γραμμή Θριασίου / Πειραιά -Θεσσαλονίκης.
– Διατήρηση της καθήλωσης όλων των ενδιάμεσων αλλαγών τροχιάς σε μη στελεχωμένες θέσεις.
– Αλλαγές στον Σ.Σ. Δομοκού στη διαγώνιο αλλαγής κλάδου παγιωμένες με μέσα καθήλωσης.
Βάσει των όσων ανέφερε στη Βουλή ο υπουργός απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Βασίλη Κόκκαλη, παράλληλα λειτουργούν 5 κέντρα ελέγχου τηλεδιοίκησης και δημιουργήθηκαν 4 κέντρα ελέγχου σηράγγων, ενώ αυξήθηκε η χρηματοδότηση στον ΟΣΕ στα 75 από 45 εκατομμύρια ευρώ.
Σε ό,τι αφορά τα συστήματα ασφαλείας (σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση, παρατρόχιο σύστημα ETCS), όπως προκύπτει από την απάντηση του κ. Σταικούρα είναι εγκατεστημένα και λειτουργικά στο 80% του δικτύου. Θα πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι ειδικά σε ό,τι αφορά το ETCS υπολείπεται και το σύστημα επί των συρμών. Τον Μάριο του 2024 είχε υπογραφεί σύμβαση μεταξύ ΓΑΙΑΟΣΕ και Hitachi Rail για την επαναφορά του συστήματος με διάρκεια ενός έτους. Ομως πριν από περίπου ένα μήνα, η ΓΑΙΑΟΣΕ ανέθεσε σε νομικό γραφείο την προετοιμασία διαπραγματεύσεων με την HITACHI RAIL και τη σύνταξη σχεδίου τροποποίησης της Σύμβασης, κάτι το οποίο φαίνεται ότι θα πάει πιο πίσω το έργο.
Κόκκαλης: Εξακολουθούν να παραδίδονται ημιτελή έργα στον σιδηρόδρομο
Στο μεταξύ για παραλαβή ημιτελών έργων ακόμα και σήμερα στον σιδηρόδρομο κατηγόρησε το υπουργείο και την ΕΡΓΟΣΕ ο κ. Κόκκαλης με αφορμή τη σύμβαση 635 που είχε αναλάβει η κοινοπραξία ΑΚΤΩΡ – ΑΒΑΞ – ΤΕΡΝΑ, με φυσικό αντικείμενο τις εργασίες ολοκλήρωσης υποδομής, εγκαταστάσεων και των Η/Μ εγκαταστάσεων, σηματοδότησης, τηλεπικοινωνιών, και ηλεκτροκίνησης της νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής υψηλών ταχυτήτων Τιθορέα – Δομοκός.
Η εν λόγω σύμβαση βρισκόταν σε εξέλιξη την περίοδο των καταστροφικών πλημμυρών DANIEL και ΕLIAS όταν οι υποδομές υπέστησαν εκτεταμένες ζημίες σε γραμμές, κτίριο και τεχνικό εξοπλισμό, τις οποίες η επιτροπή διαπίστωσης βλαβών της ΕΡΓΟΣΕ εκτίμησε στο ποσό των 13,2 εκατ. ευρώ. Η σύμβαση ολοκληρώθηκε με κενά στα τέλη Μαίου 2024.
Σύμφωνα με την ερώτηση που κατέθεσε ο κ. Κόκκαλης, η κοινοπραξία, «με την σύμπραξη και απόλυτη γνώση και ανοχή του Υπουργείου Μεταφορών παρέδωσε ένα απολύτως ημιτελές έργο, αφήνοντας εκτός λειτουργίας στα 40 από τα 100 χλιμ του συνόλου της γραμμής Τιθορέα – Δομοκός, εκτός λειτουργίας τα συστήματα σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης, ΕΤCS, καθώς και χωρίς τις αναγκαίες δοκιμές των συμβατικών δυναμικών δοκιμών περιοχής Δομοκού, συνεπεία των οποίων είναι να μην έχει τεθεί και να μην μπορεί να τεθεί σε λειτουργία η σηματοδότηση στα τμήματα Λιανοκλάδι, σήραγγα Όθρυος, Άγιος Στέφανος, Αγγείες, Δομοκός».
Σύμφωνα με τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, η συγκεκριμένη παράλειψη της κοινοπραξίας, «ουσιώδης για την ασφαλή χρήση του σιδηροδρομικού δικτύου, όχι μόνο τελούσε σε γνώση του Υπουργείου Μεταφορών και του ΟΣΕ ως υπευθύνου διαχειριστή του Δικτύου, καθώς πλείστες αναφορές και ενστάσεις είχαν γνωστοποιηθεί από υπευθύνους της σηματοδότησης, αλλά το ίδιο το Υπουργείο Μεταφορών και ο ΟΣΕ παρείχαν κάλυψη στην κοινοπραξία, ώστε να ολοκληρωθεί προσχηματικά και τυπικά η εκκρεμής σύμβαση, με σκοπό, αδιαφορώντας για την μη εκτέλεση των έργων αυτών, να παρέχουν την αναγκαία νομιμοφανή κάλυψη στην επιτροπή παραλαβής του έργου από την ΕΡΓΟΣΕ ΑΕ, ώστε να υπογραφεί η παράδοση και η παραλαβή του δήθεν έργου και η ολοκλήρωση τύποις μιας σύμβασης».
Το ζήτημα παραδέχτηκε και ο κ. Σταικούρας σημειώνοντας πως ο σταθμός του Δομοκού έχει παραληφθεί προς χρήση από τον ΟΣΕ με Πρωτόκολλο Διοικητικής Παραλαβής μέσω διαδοχικών – τμηματικών αποδόσεων σε κυκλοφορία του συνολικού έργου Τιθορέα – Δομοκός, με στόχο την άμεση αποκατάσταση της εμπορευματικής και επιβατικής κυκλοφορίας στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, η οποία και ολοκληρώθηκε εντός Δεκεμβρίου 2023.
Επιπλέον τόνισε πως οι ζημίες λόγω «Daniel» και «Elias» προξενήθηκαν όχι μόνον σε εργασίες που εκτελέσθηκαν στο πλαίσιο της Σύμβασης 635, αλλά και σε τμήματα του έργου που είχαν υλοποιηθεί μέσω παλαιότερων εργολαβιών, οι οποίες είχαν ολοκληρωθεί και είχαν παραληφθεί οριστικά.
Σύμφωνα με τον κ. Σταικούρα, η ανάδοχος κοινοπραξία θα ήταν υποχρεωμένη να αποκαταστήσει το σύνολο των εργασιών που η ίδια είχε εκτελέσει, και όχι εργασίες οι οποίες δεν αποτελούσαν συμβατικό της αντικείμενο.
Η εν λόγω αποκατάσταση λόγω βλαβών, σύμφωνα με το νόμο, δεν εξαρτάται από την ύπαρξη, ή μη, συμβατικού χρόνου, ώστε να απαιτείται παράταση της σύμβασης.
Οι εργασίες της αποκατάστασης θα μπορούσαν να εκτελεστούν και μετά την 31η Μάϊου 2024, ημερομηνία κατά την οποία έληξε η συμβατική προθεσμία του έργου, και σε κάθε περίπτωση εντός του χρόνου της υποχρεωτικής συντήρησης του έργου.
Σημειώνεται, στο σημείο αυτό, σύμφωνα και με την ενημέρωση της ΕΡΓΟΣΕ, ότι παράταση του έργου μετά την 31η Μαΐου 2024, δεν θα μπορούσε να δοθεί χωρίς αίτηση της αναδόχου της κοινοπραξίας, διότι η προβλεπόμενη από το νόμο οριακή προθεσμία είχε ήδη εξαντληθεί, μέσω των παρατάσεων που είχαν χορηγηθεί στο παρελθόν.
Γεγονός είναι, πάντως, ότι για την υλοποίηση των εργασιών της οριστικής αποκατάστασης του Σ.Σ. Δομοκού θα απαιτηθούν νέες μελέτες και εργασίες προκειμένου να επιτευχθεί η απαιτούμενη αύξηση της ανθεκτικότητας των νέων υποδομών. Ο υπουργός επιβεβαίωσε ότι το κόστος των εργασιών, που υπέστησαν ζημίες εκτιμήθηκε στο ποσό των 13,2 εκατ. Ευρώ διαβεβαιώνοντας, πάντως, ότι αυτό καλύπτεται από την ασφάλιση του έργου και θα καταβληθεί στην ΕΡΓΟΣΕ από την ανάδοχο κοινοπραξία μέσω των ασφαλιστηρίων συμβολαίων.
Στις εργασίες αυτές συμπεριλαμβάνονται οι δυναμικές δοκιμές του ETCS στην περιοχή του Δομοκού και η διασύνδεσή του στο βόρειο τμήμα του Δομοκού, το οποίο δεν μπορεί να γίνει λόγω της καταστροφής της γραμμής και των συστημάτων αυτής βορείως του Δομοκού.
Όμοια εξάρτηση με την αποκατάσταση της γραμμής και των συστημάτων βορείως του Δομοκού υπάρχει και για τα συστήματα τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης της περιοχής Δομοκού.
