Του Στάθη Βασιλόπουλου
Για τους περισσότερους κατοίκους της πρωτεύουσας ο ηλεκτρικός αποτελεί τη βασική γραμμή μετακίνησης που συνδέει τον Πειραιά με την Κηφισιά, αλλά ταυτόχρονα και είναι ένα δίκτυο που δοκιμάζει καθημερινά την υπομονή τους. Καθυστερήσεις, παλιοί και συχνά βρώμικοι συρμοί, υποβαθμισμένοι σταθμοί, αραιά δρομολόγια και μια συνολική αίσθηση εγκατάλειψης συνθέτουν μια εικόνα που αντί να προσελκύει, συχνά αποθαρρύνει το επιβατικό κοινό. Σε μια πόλη που θέλει να μιλά για σύγχρονες αστικές μεταφορές, η Γραμμή 1 του ΗΣΑΠ εξακολουθεί σε πολλά σημεία να θυμίζει περισσότερο ένα δίκτυο που παλεύει με τις εκκρεμότητες του παρελθόντος παρά ένα μέσο έτοιμο να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις.
Αυτή ακριβώς την εικόνα καλούνται τώρα να ανατρέψουν οι Σταθερές Συγκοινωνίες (ΣΤΑΣΥ) υλοποιώντας ένα εκτεταμένο πρόγραμμα έργων, συνολικού ύψους 150 εκατ. ευρώ, για τον εκσυγχρονισμό της παλαιότερης γραμμής σταθερής τροχιάς της πρωτεύουσας, με παρεμβάσεις που εκτείνονται από την ανανέωση του στόλου έως την αναβάθμιση των υποδομών, της προσβασιμότητας, των συστημάτων λειτουργίας και της ασφάλειας.
Στον πυρήνα αυτού του σχεδίου βρίσκεται η ανάταξη και ανακατασκευή του γερασμένου στόλου της γραμμής. Η αναβάθμιση 14 συρμών που κυκλοφορούν από τη δεκαετία του ’80 θεωρείται το βασικό έργο για την επόμενη μέρα του ΗΣΑΠ, καθώς από την ολοκλήρωσή του θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η δυνατότητα να πυκνώσουν τα δρομολόγια. Στα πλάνα εντάσσονται επίσης η ανακαίνιση 10 συρμών νεότερης γενιάς, που κυκλοφορούν από το 1993 έως το 1995, αλλά και η επισκευή οκτώ παροπλισμένων συρμών που έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας από το 2012 λόγω βλαβών.
Η διοίκηση των ΣΤΑΣΥ έχει περιγράψει τις παρεμβάσεις ως μια επένδυση μεγάλης σημασίας, η οποία θα συμβάλλει στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών και στη μείωση των χρονοαποστάσεων. Να σημειωθεί πως την περσινή χρονιά μετακινήθηκαν στον άξονα Κηφισιά – Πειραιάς περίπου 60 εκατ. επιβάτες, αριθμός αυξημένος κατά 5% σε σχέση με το 2024, στοιχείο που δείχνει ότι η γραμμή παραμένει κομβική για τις μετακινήσεις στην πόλη.
Το βασικό ερώτημα είναι αν τα έργα θα προχωρήσουν με τον ρυθμό που απαιτείται, κάτι που παραμένει ζητούμενο. Αρκετές από τις παρεμβάσεις, πάντως, έχουν ήδη καταγράψει σημαντικές καθυστερήσεις. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ίδιο το έργο αναβάθμισης των 14 συρμών, που προχωρά με πιο αργούς ρυθμούς απ’ όσους θα επέτρεπε η πραγματική ανάγκη της γραμμής. Το πρόγραμμα ανακατασκευής των συρμών, που είναι σε εξέλιξη, περιλαμβάνει τόσο τεχνικές όσο και αισθητικές παρεμβάσεις, με τον πρώτο αναβαθμισμένο συρμό να αναμένεται την άνοιξη και, μετά τις δοκιμές, να εντάσσεται σε κυκλοφορία το καλοκαίρι, ενώ η παράδοση των υπόλοιπων 13 θα γίνει σταδιακά.
Η διοίκηση των ΣΤΑΣΥ εκτιμά ότι από το 2027 και ύστερα, θα αρχίσει να αποτυπώνεται πιο καθαρά η ενίσχυση των δρομολογίων, με στόχο η συχνότητα τους να μειωθεί στα 5 λεπτά από τα 8 λεπτά που είναι σήμερα.
Η φθορά, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στους συρμούς, αλλά αφορά και το ίδιο το δίκτυο. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΣΤΑΣΥ έχουν προχωρήσει σε δημοπράτηση έργου συντήρησης της γραμμής, προϋπολογισμού 4,9 εκατ. ευρώ για πρώτη φορά μετά την ανακαίνιση της περιόδου 2009-2010. Στόχος είναι η μείωση των βραδυποριών, η αποκατάσταση προβληματικών σημείων στην επιδομή και η βελτίωση της συνολικής ταχύτητας και ομαλότητας της διαδρομής. Το έργο περιλαμβάνει παρεμβάσεις στην κύρια γραμμή και στις αλλαγές τροχιάς, καθώς και την αντιμετώπιση καθιζήσεων.
Παρά τις κινήσεις αυτές, το μεγάλο “αγκάθι” παραμένει το τμήμα Φάληρο – Πειραιάς. Πρόκειται για το μοναδικό κομμάτι της γραμμής που δεν ανακαινίστηκε, με αποτέλεσμα οι συρμοί να κινούνται εκεί εδώ και χρόνια με εξαιρετικά χαμηλές ταχύτητες, που φτάνουν μόλις τα 15 με 20 χιλιόμετρα την ώρα.
Την ίδια ώρα, προχωρούν και άλλα έργα που μπορεί να μην έχουν την προβολή των μεγάλων παρεμβάσεων, αλλά είναι κρίσιμα για την εικόνα και τη λειτουργία του δικτύου. Σε αυτά συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων οι επιθεωρήσεις σε 39 πεζογέφυρες, το πρόγραμμα συντήρησης και αισθητικής αναβάθμισης παλαιότερων σταθμών του ΗΣΑΠ, όπως το Μοναστηράκι, το Θησείο, η Βικτώρια, ο Πειραιάς και τα Πευκάκια, με παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν τεχνικές επισκευές, νέους φωτισμούς LED, χρωματισμούς, καθώς και παρεμβάσεις καθαρισμού των συρμών από γκράφιτι και άλλες φθορές.
