Σε γρίφο εξελίσσεται η υπόθεση της υλοποίησης του μεγάλου οδικού έργου της επέκτασης της Λεωφόρου Κύμης στην Αττική Οδό. Το έργο θεωρείται υψίστης σημασίας καθώς με την λειτουργία του θα δώσει μια νέα εναλλακτική έξοδο στο ήδη βεβαρυμένο κυκλοφοριακό πρόβλημα που παρουσιάζει το τμήμα Μεταμόρφωση-Δουκίσσης Πλακεντίας αλλά και μεγάλες ανάσες στον ανισόπεδο κόμβο Μεταμόρφωσης.
Η ιστορία του διαγωνισμού του έργου είναι λίγο-πολύ γνωστή. Δημοπρατήθηκε το 2022 και έφτασε μέχρι το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών όπου ανέδειξε ως επικρατέστερο το σχήμα ΤΕΡΝΑ-ΑΚΤΟR.
Η συνέχεια δεν υπήρξε θετική καθώς ο Δήμος Ηρακλείου θα υποβάλλει προσφυγή στο ΣτΕ, όχι για να σταματήσει το έργο αλλά για να αλλάξει το τεχνικό αντικείμενο του.
Ουσιαστικά ο Δήμος ζητάει η υπογειοποίηση να είναι μεγαλύτερη κατά 330 μέτρα, να συνδεθούν με την Λεωφόρο Κύμης οι οδοί Πλαπούτα και Βύρωνος και να δημιουργηθούν πράσινοι και κοινόχρηστοι χώροι πάνω από το υπογειοποιημένο τμήμα για να χρησιμοποιούνται από τους κατοίκους της περιοχής.
Η προσφυγή έχει συζητηθεί στα τέλη του 2025 και αναμένεται η δημοσιοποίηση της απόφασης η οποία θα αποτελέσει και σημείο κλειδί για τη συνέχεια του έργου. Γιατί; εδώ έχουμε ο δεύτερο θέμα που απασχολεί το μεγάλο αυτό έργο του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Η χρηματοδότηση.
Το έργο δημοπρατήθηκε το 2022 με την αίρεση πως για να γίνει ανακήρυξη αναδόχου θα πρέπει πρώτα να εξασφαλιστεί η απαραίτητη χρηματοδότηση. Σε ένα έργο με κόστος που αγγίζει τα 350 εκατ. ευρώ (χωρίς να συνυπολογίζεται τυχόν αύξηση από την ικανοποίηση των αξιώσεων του Δήμου Ηρακλείου) υπάρχει ο μονόδρομος της κάλυψης του από ευρωπαϊκά κονδύλια, δηλαδή κυρίως από το ΕΣΠΑ.
Το ζήτημα είναι πως στην Περιφέρεια Αττικής είναι πρακτικά δύσκολο -αν όχι απίθανο- να χρηματοδοτηθούν οδικά έργα από το ΕΣΠΑ καθώς έχει ξεπεράσει τον απαιτούμενο στόχο που τίθεται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Η εναλλακτική λύση της παραχώρησης
Εδώ κάπου εισέρχεται ο τρίτος παράγοντας που είναι η πιθανή προσχώρηση του έργου στην νέα παραχώρηση της Αττικής Οδού υπό την ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Αυτό το σενάριο είναι ρεαλιστικό υπό την έννοια πως ο παραχωρησιούχος θα μπορεί να υλοποιήσει ένα έργο του άμεσου ενδιαφέροντος του που βελτιώνει τις κυκλοφοριακές συνθήκες και δημιουργεί το πεδίο για περαιτέρω αύξηση της κυκλοφορίας.
Σε αυτό όμως το σενάριο υπάρχουν προς το παρόν δύο πραγματικότητες. Η πρώτη είναι πως είμαστε ακόμα σε πολύ αρχικό στάδιο της παραχώρησης καθώς αυτή υπεγράφη τον Σεπτέμβριο του 2024 και προς το παρόν είμαστε ακόμα σε φάση μετάβασης.
Η δεύτερη πραγματικότητα είναι πως για την προσθήκη νέων έργων πιθανόν να απαιτείται η έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και βέβαια τροποποίηση της νέας σύμβασης παραχώρησης. Αμφότερα και τα δύο πεδία είναι χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες.
Επίσης δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η προσθήκη έργων υποδομής μεγάλου κόστους όπως αυτή της επέκτασης της Λεωφόρου Κύμης αλλάζει τις χρηματοδοτικές ανάγκες και θα απαιτηθούν νέοι όροι που σχετίζονται πιθανόν με τον χρόνο λήξης της σύμβαση και με μικρές πιθανότητες την επιβάρυνση του ύψους του διοδίου.
Είναι όμως μια ρεαλιστική διέξοδος για να πραγματοποιηθεί το έργο σε εύλογο χρόνο. Μην ξεχνάμε άλλωστε πως η επέκταση της Λεωφόρου Κύμης μαζί με την Σήραγγα Ηλιούπολης, τον άξονα Ελευσίνα-Οινόφυτα και τον τριπλό κόμβο Σκαραμαγκά αποτελούν τις κορυφαίες οδικές παρεμβάσεις του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για την καταπολέμηση του κυκλοφοριακού προβλήματος της Αττικής.
Σε κάθε περίπτωση μιλάμε για την πρώτη επέκταση της Αττικής Οδού από το 2004 όταν και ο άξονας είχε λειτουργήσει στο σύνολο του. Το κόστος του έργου με ΦΠΑ είναι 352,3 εκατ. ευρώ (284,3 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ).
Η διάρκεια των εργασιών της επέκτασης της Λεωφόρου Κύμης έχει υπολογιστεί σε 48 μήνες από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης.
Το σημαντικότερο οδικό έργο στην Αττική
Η υφιστάμενη Αττική Οδός αναμένει την επέκταση της Λεωφόρου Κύμης, μιας και είναι το σημαντικότερο οδικό έργο στην Αττική. Με το έργο θα υλοποιηθεί ένα οδικό bypass στο “δύσκολο” τμήμα της Αττικής Οδού και θα αποσυμφορηθεί η έξοδος Μεταμόρφωσης η οποία σηκώνει όλο το βάρος των μετακινήσεων από/προς την Λεωφόρο Κηφισού.
Πρακτικά είναι η πρώτη επέκταση με την οποία η Αττική Οδός, 20 χρόνια μετά την ολοκλήρωση της μεγαλώνει και αφορά στην επέκταση της Λεωφόρου Κύμης απο τον ομώνυμο ανισόπεδο κόμβο μέχρι την Εθνική Οδό στον ανισόπεδο κόμβο Καλυφτάκη στη Λυκόβρυση, δίνοντας εναλλακτική όδευση στους χρήστες του άξονα.
Αποτελεί επίσης το πρώτο πολύ μεγάλο οδικό έργο για την Αττική, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Όπως έχει γίνει γνωστό, αναμένεται ένα νέο πρόγραμμα επεκτάσεων για τον αστικό αυτοκινητόδρομο με την Σήραγγα Ηλιούπολης που θα συνδέσει την Λ.Κατεχάκη με την Λ.Βουλιαγμένης, την επέκταση μέχρι το Λιμάνι της Ραφήνας και την επέκταση μέχρι το Λιμάνι του Λαυρίου.
Τι προβλέπεται να κατασκευαστεί
Το έργο θα εκτελεστεί μέσα στα διοικητικά όρια των Δήμων Λυκόβρυσης-Πεύκης, Ηρακλείου και Κηφισιάς. Αντικείμενο του είναι η ολοκλήρωση της Λεωφόρου Κύμης, στο τμήμα από την Αττική Οδό έως τον Α/Κ της Ε.Ο. Νο 1 (Καλυφτάκη), και αφορά στην μελέτη και κατασκευή οδικού άξονα διατομής κλειστού αυτοκινητοδρόμου, συνολικού μήκους περίπου 3,8 χλμ. Η ολοκλήρωση με την σύνδεση ΕΟ Νο1 κόμβου Καλυφτάκη αποτελεί αντικείμενο της Σύμβασης προαίρεσης. Το συνολικό μήκος του έργου εκτιμάται σε 4,2χλμ μαζί με την προαίρεση.
Η προαίρεση ύψους 32,53 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ) που περιλαμβάνεται στο συνολικό κόστος του έργου αφορά στη ολοκλήρωση του Α/Κ Καλυφτάκη. Οι εργασίες περιλαμβάνουν:
• Δυο γέφυρες μήκους περίπου 260 m εκάστη, με πλάτος φορέα ~10 m, όπου διέρχονται οι δυο κατευθυντήριοι κλάδοι του ΑΚ
• Οι προσβάσεις των γεφυρών με κατασκευή τοίχων αντιστήριξης των απαιτούμενων επιχωμάτων
• Έργα κατασκευής νέων οδικών τμημάτων και κλάδων, που θα υποκαταστήσουν το οδικό δίκτυο του υφιστάμενου ισόπεδου κόμβου
Επίσης, περιλαμβάνονται και όλα τα επιμέρους έργα (οδοστρωσία, ασφαλτικά, αποχετευτικοί τάφροι και αγωγοί, οδοφωτισμός, σήμανση, ασφάλιση κλπ.)
Το έργο θα χρηματοδοτηθεί στο προσεχές χρονικό διάστημα από πόρους του ΕΣΠΑ 2021-2027.
Αναλυτικά τα προς μελέτη και κατασκευή έργα είναι:
(α) Ολοκλήρωση των έργων στον Α/Κ σύνδεσης της Λεωφ. Κύμης με την ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟ
(β) Έργο ανοικτής οδοποιίας από τον Α/Κ σύνδεσης της Λεωφ. Κύμης με την ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟ μέχρι την χ.θ. 0+360 περίπου ( νότιο στόμιο σήραγγας)
(γ) Σήραγγα υπόγειας διάνοιξης (ενδεικτικού μήκους 1,25 km περίπου).
(δ) Σήραγγα διά της μεθόδου εκσκαφής και επανεπίχωσης (Cut & Cover) (ενδεικτικού μήκους 1,15 km περίπου.)
(ε) Έργο ανοικτής οδοποιίας μετά το πέρας του Cut & Cover μέχρι την Χ.Θ. 3+700 περίπου, όπου αρχίζει η περιοχή επιρροής του Α/Κ Καλυφτάκη.
(στ)Λοιπά συνοδά έργα, δηλαδή, συνδέσεις με τοπικά οδικά δίκτυα, ισόπεδων κόμβων, παράπλευρα οδικά δίκτυα, έργα διευθέτησης ρεμάτων, αποχέτευσης ομβρίων – αποστράγγισης, έργα σήμανσης (κατακόρυφης και οριζόντιας), ασφάλισης με Συστήματα Αναχαίτισης Οχημάτων (Σ.Α.Ο.), περίφραξης των οδικών έργων, τεχνικά έργα (Άνω Διαβάσεις, οχετοί, τοίχοι, κ.λπ.), ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων (οδοφωτισμού, φωτεινή σηματοδότηση, δικτύων άρδευσης πρασίνου, κλπ.) έργα περιβάλλοντος, κλπ.
(ζ) Ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις υπογείων τμημάτων (πυρασφάλειας, πυρόσβεσης, εξαερισμού, ενδεχόμενων φρεατίων αερισμού, οδοφωτισμού, φωτεινή σηματοδότηση, υποδομής τηλεφωνοδότησης, κτίρια εξυπηρέτησης σηράγγων κλπ.)
(η) Εργασίες πρασίνου.
(θ) Προσωρινές παραλλαγές οδών και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις κατά την διάρκεια κατασκευής των έργων.
Επίσης προβλέπεται δικαίωμα Προαίρεσης όπως αναλυτικά περιγράφεται στο άρθρο 11 της διακήρυξης.
