Σε πλήρη ανάπτυξη βρίσκεται το Εξοικονομώ 2025 με φορείς της αγοράς να εκφράζουν έντονο προβληματισμό για τα στενά χρονικά περιθώρια και για το αν θα απορροφηθούν όλα τα διαθέσιμα κονδύλια. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με πληροφορίες τα στοιχεία έως σήμερα δείχνουν ότι το πρόγραμμα έχει αρχίσει να «πιάνει ρυθμό» με δεκάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες να έχουν προχωρήσει σε κρίσιμα στάδια της διαδικασίας.
Τι λένε οι αριθμοί για το Εξοικονομώ 2025
Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, έως σήμερα οι προκαταβολές επιδότησης που έχουν δοθεί ή αναμένεται να δοθούν άμεσα σε περισσότερους από 36.000 δικαιούχους ξεπερνούν το μισό δισ. ευρώ. Με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν, οι προκαταβολές έχουν φτάσει περίπου στο 70% του συνόλου της επιδότησης. Σημειώνεται ότι με το που εντάσσεται ένας δικαιούχος στο πρόγραμμα λαμβάνει άμεσα το μεγαλύτερο μέρος της επιχορήγησης, κάτι που επιτρέπει την έναρξη των εργασιών χωρίς μεγάλη οικονομική επιβάρυνση. Αντίστοιχα, σχεδόν 8.000 προμηθευτές έχουν λάβει προκαταβολές επιχορήγησης.
Εντούτοις, οι ίδιες πηγές τονίζουν πως το πιο καθοριστικό στοιχείο για την πορεία του προγράμματος είναι το πώς προχωρούν οι καταχωρήσεις της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου. Έως σήμερα περί τους 32.000 δικαιούχοι έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία ενώ άλλοι σχεδόν 3.000 βρίσκονται στη διαδικασία καταχώρησης. Όπως εξηγούν, η ηλεκτρονική ταυτότητα θεωρείται ένα από τα πιο δύσκολα και απαιτητικά βήματα της διαδικασίας, καθώς απαιτεί τεχνικά σχέδια, έλεγχο νομιμότητας, συνεργασία με μηχανικό και σε πολλές περιπτώσεις σημαντικό κόστος. Προσθέτουν, δε, πως το γεγονός ότι συνολικά περί τους 35.000 ιδιοκτήτες έχουν ήδη προχωρήσει αυτό το στάδιο δείχνει ξεκάθαρα ότι υπάρχει σοβαρή πρόθεση να προχωρήσουν πράγματι με τις εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης της κατοικίας τους, εκτιμούν δε πως θα επιτευχθεί ο στόχος που έχει τεθεί για έως 12.000 ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών έως το ερχόμενο καλοκαίρι.
Εντούτοις, παραμένει διψήφιος ο αριθμός των ωφελούμενων που έχουν ολοκληρώσει ή βρίσκονται κοντά στις οριστικές διαδικασίες και ελέγχους για την τελική εκταμίευση. Ο αριθμός είναι ακόμη πολύ μικρός, αλλά πηγές της αγοράς θεωρούν ότι πρόκειται για φυσιολογικό ρυθμό για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο καθώς πολλοί δικαιούχοι αναφέρουν ότι δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει εργασίες λόγω καιρού, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες, και αναμένεται μαζική επιτάχυνση των έργων από τον Απρίλιο και μετά, όταν θα βελτιωθούν οι καιρικές συνθήκες.
Υπενθυμίζεται πως το «Εξοικονομώ 2025» ξεκίνησε με προϋπολογισμό περίπου 434 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, το ενδιαφέρον αποδείχθηκε πολύ μεγαλύτερο από το αναμενόμενο. Οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν ξεπέρασαν τις 55.000 και τελικά το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε σε αύξηση των πόρων ώστε να καλυφθεί ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης. Οι δικαιούχοι αυξήθηκαν τελικά στους 41.000 και ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος έφθασε τα 720 εκατ. ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ καλύπτοντας σχεδόν το σύνολο των αιτούντων από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες αλλά και από οικογένειες που βρίσκονται σε περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές.
Πονοκέφαλος ο χρόνος
Παρά την έως τώρα πρόοδο, ο βασικός προβληματισμός εστιάζεται στο χρονοδιάγραμμα. Το πρόγραμμα πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι τις 31 Μαΐου 2026, καθώς χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι έχουν περιορισμένο χρονικό διάστημα για να ολοκληρώσουν τις παρεμβάσεις, τις ενεργειακές επιθεωρήσεις και τις διαδικασίες πληρωμής. Κύρια πηγή πίεσης είναι ο μεγάλος όγκος εργασιών που εντοπίζονται σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, την ώρα που παράλληλα τρέχουν και άλλα προγράμματα απαιτώντας αντίστοιχα συνεργεία για να ολοκληρωθούν τα έργα. Πηγές με γνώση του θέματος τονίζουν πως, ίσως να υπάρχει ένα περιθώριο για μία νέα παράταση λίγων ημερών έως και τα τέλη του Ιουνίου προκειμένου να ολοκληρωθούν όλες οι απαραίτητες διαδικασίες πριν το κλείσιμο του ΤΑΑ.
Σχετική αναφορά για τα στενά χρονοδιαγράμματα κατέθεσε στη Βουλή ο βουλευτής Χάρης Μαμουλάκης σχετική μετά από παρέμβαση συλλόγου σεισμόπληκτων, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο να χαθούν κονδύλια αν δεν δοθεί περισσότερος χρόνος για την υλοποίηση των έργων.
Ανάλογος προβληματισμός εκφράζεται και από τεχνικούς φορείς. Ο πρόεδρος του ΤΕΕ κ. Γιώργος Στασινός εξέφρασε πρόσφατα τον προβληματισμό του για το αν θα απορροφηθούν όλες οι αιτήσεις και όλοι οι πόροι του προγράμματος, κυρίως λόγω των πολύ στενών χρονοδιαγραμμάτων που επιβάλλει το Ταμείο Ανάκαμψης. Εντούτοις, σημείωσε ότι η χώρα θα καταφέρει να πετύχει τους βασικούς στόχους, ακόμη κι αν ένα ποσοστό έργων δεν ολοκληρωθεί μέσα στο διαθέσιμο χρονικό διάστημα. Πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι το βασικό ζήτημα που πρέπει να τεθεί δεν είναι ότι το πρόγραμμα δε θα καταφέρει να πιάσει τους στόχους του αλλά ότι έχει αποκτηθεί πλέον μεγάλη εμπειρία από τους κύκλους «Εξοικονομώ» και ότι ίσως έχει έρθει η ώρα να υπάρξει ένα πιο σταθερό πλαίσιο ώστε να μην αλλάζει κάθε φορά ο οδηγός εφαρμογής προκειμένου να τρέχουν και πιο εύκολα οι σχετικές διαδικασίες.
Αντίστοιχες ανησυχίες εκφράζονται και σε περιφερειακό επίπεδο. Ο πρόεδρος του ΤΕΕ Δυτικής Μακεδονίας Στέργιος Κιάνας ανέφερε ότι το βασικό πρόβλημα αυτή τη στιγμή είναι το χρονοδιάγραμμα, καθώς πολλές εργασίες δεν μπορούν ακόμη να ξεκινήσουν εύκολα λόγω καιρού, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει έλλειψη τεχνικών συνεργείων και καθυστερήσεις στην προμήθεια υλικών.
Από την πλευρά του και το ΤΕΕ Ηπείρου επεσήμανε πρόσφατα ότι τα πραγματικά χρονικά περιθώρια που έχουν στη διάθεσή τους οι μηχανικοί είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Όπως ανέφερε εξαιτίας των καθυστερήσεων που προηγήθηκαν στην αξιολόγηση των αιτήσεων, σε πολλές περιπτώσεις απομένουν μόλις τρεις έως τέσσερις μήνες για να ολοκληρωθεί όλη η διαδικασία, από την ωρίμανση του φακέλου μέχρι την υλοποίηση των παρεμβάσεων. Παράλληλα, το πρόβλημα εντείνεται από τη μεγάλη έλλειψη προσωπικού στις Υπηρεσίες Δόμησης. Στο πλαίσιο αυτό μηχανικοί από την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου έχουν ζητήσει παράταση των προθεσμιών, υποστηρίζοντας ότι χωρίς περισσότερο χρόνο υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστεί τόσο η ποιότητα των παρεμβάσεων όσο και η νομιμότητα των έργων.
