Βήματα προόδου, που μένει φυσικά να επιβεβαιωθούν στη πράξη, καταγράφονται για τον Κάθετο Διάδρομο Ελλάδας – Ουκρανίας, καθώς μετά τη διήμερη σύνοδο της Ουάσιγκτον, τη σκυτάλη παίρνουν οι Βρυξέλλες, με νέα συνάντηση των εμπλεκομένων για την επόμενη Τρίτη και στέλνοντας το σήμα ότι είναι πρόθυμες να άρουν τα ρυθμιστικά εμπόδια.
Στον απόηχο των συμφωνιών για το LNG που «σφραγίστηκαν» στον Λευκό Οίκο και των επαφών μεταξύ της αμερικανικής ηγεσίας και των υπουργών των χωρών της ΝΑ Ευρώπης, χθες το τόνο έδωσαν οι τεχνικές διεργασίες και κατά πόσο οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν σε πολιτικό επίπεδο κατά την πρώτη ημέρα της διάσκεψης θα μετουσιωθούν σε έργα.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του euro2day.gr, κατά τη διάρκεια τεχνικής συνάντησης των Διαχειριστών των χωρών της διαδρομής που έγινε πάντα υπό τον συντονισμό του αμερικανικού υπ. Ενέργειας και με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων κοινοτικών στελεχών, εκφράσθηκε η βούληση της Κομισιόν να εξετάσει ένα νέο βελτιωμένο προϊόν για τη δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, πέρα από τις χρονικές παρατάσεις στα υπάρχοντα (Route 1, Route 2, Route 3).
Στο ερώτημα κατά πόσο θα αφορά ένα προϊόν ετήσιας διάρκειας, όπως ζητά επιτακτικά η αγορά (traders και προμηθευτές) προκειμένου να αποκτήσει επενδυτική ορατότητα, η απάντηση θα δοθεί πιθανότατα στο νέο ραντεβού που κλείστηκε για τις 3 Μαρτίου στις Βρυξέλλες. «Οσο αυξάνεται η διάρκεια των προϊόντων τόσο φθηνότερα καθίστανται για τους τελικούς πελάτες», έλεγαν χθες πηγές της αγοράς, θυμίζοντας πρόσφατες δηλώσεις της πρώην Διευθύνουσας Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ Μαρία Ρίτα Γκάλι.
Αν και δεν πρέπει κανείς να παραγνωρίζει τους αργούς κοινοτικούς ρυθμούς, εντούτοις μπροστά και στη σταθερή πίεση που ασκεί σε όλους τους εμπλεκόμενους η αμερικανική πλευρά, διαφαίνεται μια αλλαγή στάσης από τη μέχρι τώρα άκαμπτη θέση των αυστηρά στοχευμένων και κατ’ εξαίρεση των κοινοτικών Κανονισμών, μηνιαίων προϊόντων.
Το δείχνει και η δήλωση της επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Κομισιόν Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν, που ανακοινώνοντας το ραντεβού της επόμενης Τρίτης ανέφερε: «Προσπαθούμε να βρούμε λύση στα ανοικτά θέματα του Κ. Διαδρόμου, από τα ρυθμιστικά ζητήματα και τη χρηματοδότηση των υποδομών έως το “αγκάθι” των σημαντικά υψηλότερων χρεώσεων διαμετακόμισης συγκριτικά με άλλες οδεύσεις, ώστε να γίνει κοστολογικά ανταγωνιστική η διαδρομή».
Τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία δείχνουν ότι οι ταρίφες για να «ταξιδέψει» το αμερικανικό αέριο προς την Ουκρανία, μετά πάντα από τις τρέχουσες εκπτώσεις των Διαχειριστών, διαμορφώνονται σε 4,4 €/MWh μέσω της Πολωνίας και σε 4,7 €/MWh από την Κροατία μέσω της Ουγγαρίας, έναντι των 7 €/MWh από Ελλάδα μέσω Ρεβυθούσας και των οριακά κάτω από 9 €/MWh μέσω FSRU Αλεξανδρούπολης.
Τα ίδια πάντα στοιχεία δείχνουν ότι τα κόστη προς την Ουκρανία διαμορφώνονται σε 7,2 €/MWh από τη διαδρομή Λιθουανίας μέσω Πολωνίας, 9,8 €/MWh από τη Γερμανία μέσω Τσεχίας και Σλοβακίας και 10,1 €/MWh από τη Γερμανία μέσω Αυστρίας και Σλοβακίας.
«Μπορεί στη διάσκεψη να μην έκλεισαν δεσμευτικές συμφωνίες παρά μόνο ΜοU, ωστόσο είμαστε πιο κοντά παρά ποτέ στη λύση των θεμάτων, κάτι που αποτελεί κοινή αίσθηση τόσο των Ευρωπαίων όσο και Αμερικανών», αναφέρει πηγή του ΔΕΣΦΑ. Και όπως λέει, για να μπορούν οι συμφωνίες να μετουσιωθούν σε δεσμευτικά συμβόλαια και να υλοποιηθούν, θα πρέπει να υπάρχουν οι υποδομές μεταφοράς των υπό συμβολαιοποίηση ποσοτήτων.
Η αμερικανική πάντως πλευρά λέγεται ότι έριξε χθες στο τραπέζι και την πρόταση, τα ποσά που θα απαιτηθούν για να βελτιωθούν οι υποδομές του Vertical Corridor, να θεωρούνται ως τμήμα των 750 δισ. δολαρίων.
Σύμφωνα με τον σύμβουλο του αμερικανικού υπ. Ενέργειας Αντριου Ραπ, τα κεφάλαια που θα χρειαστεί να δαπανηθούν από τις χώρες της διαδρομής για να ενισχυθεί ο Κάθετος Διάδρομος θα μπορούσαν να αποτελέσουν τμήμα της αξίας των αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων που έχει δεσμευτεί να αγοράσει η ΕΕ κατά την τριετία 2026-2028, στο πλαίσιο της συμφωνίας με τις ΗΠΑ για τους δασμούς.
Επιτάχυνση έργων σε Βουλγαρία, Ρουμανία
Η κινητικότητα για τον Κάθετο Διάδρομο και οι πιέσεις της αμερικανικής πλευράς δεν είναι προφανώς άσχετες με το τάιμινγκ της ανακοίνωσης νέων πρωτοβουλιών από Σόφια και Βουκουρέστι για την ολοκλήρωση σημαντικών νέων υποδομών της διαδρομής.
Στην περίπτωση της πρώτης, ο υπηρεσιακός υπουργός Ενέργειας της χώρας Τράιτσο Τράκοφ ανακοίνωσε από την Ουάσιγκτον ότι έως το τέλος του έτους θα έχουν ολοκληρωθεί τα έργα που θα αυξήσουν τη μεταφορική ικανότητα αερίου από Ελλάδα προς Βουλγαρία και από Βουλγαρία προς Ρουμανία. Στον βαθμό μάλιστα που εγκριθεί το αίτημα που έχει υποβάλει η χώρα για επιχορήγηση των έργων από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού της ΕΕ, μπορεί αυτό να οδηγήσει και σε μείωση των ταριφών, που είναι και από τα βασικά ζητούμενα.
Στη δε περίπτωση της Ρουμανίας, έγινε γνωστό ότι κήρυξε ως έργα εθνικής σημασίας, προκειμένου να προχωρήσουν ταχύτερα, τις επενδύσεις για εκσυγχρονισμό των μετρητικών σταθμών στο κομμάτι του Κάθετου Διαδρόμου που διέρχεται από το έδαφός της. Η ολοκλήρωση τους συνεπάγεται την σημαντική αύξηση της μεταφορικής ικανότητας φυσικού αερίου από τη Βουλγαρία προς τη Ρουμανία και από τη Ρουμανία προς την Ουκρανία.
Την ίδια στιγμή δεν περνά απαρατήρητη η αμφίσημη στάση της Βουδαπέστης, που από τη μία έχει προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατά της απόφασης της ΕΕ για απαγόρευση του ρωσικού αερίου από το φθινόπωρο του 2027, από την άλλη ωστόσο υπέγραψε στην Ουάσιγκτον το προχθεσινό κοινό ανακοινωθέν των 13 χωρών για απεξάρτηση από το αέριο της Μόσχας και αύξηση των εισαγωγών LNG…
«Η Ουγγαρία καλωσορίζει τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων, αλλά δεν προτίθεται να στραφεί προς ακριβότερες και λιγότερο αξιόπιστες πηγές προμήθειας αερίου. Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί μια εναλλακτική αλλά η δυναμικότητά του είναι ακόμα σχετικά μικρή. Επιπροσθέτως, οι τιμές είναι κατά 20% υψηλότερες σε σχέση με τον TurkStream», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπ. Εξωτερικών και Εμπορίου της χώρας Πίτερ Σιγιάρτο.
Η μονάδα της Αλεξανδρούπολης
Έτερη υποδομή που συνδέεται ευθέως με τον Κάθετο Διάδρομο είναι η νέα υπό κατασκευή μονάδα ηλεκτροπαραγωγής στην Αλεξανδρούπολη, συμφερόντων ΔΕΗ και ΔΕΠΑ, αμιγώς εξαγωγικού χαρακτήρα και ισχύος 800 Μεγαβάτ, την οποία επισκέφθηκε χθες ο πρωθυπουργός. Καθόλου τυχαία η αναφορά από τον ίδιο στη σύνοδο της Ουάσιγκτον, δεδομένου ότι η νέα μονάδα που πρόκειται να μπει στο σύστημα το 2027 θα μπορεί να τροφοδοτείται από αμερικανικό LNG που θα φτάνει στο FSRU της Αλεξανδρούπολης και να εξάγει τη παραγόμενη ενέργεια στις γειτονικές χώρες.
Στο σκέλος πάντα των υποδομών, ενδιαφέρον έχει και το περίγραμμα των επόμενων σχεδίων της «Atlantic SEE LNG Trade» όπως προκύπτει από τη χθεσινή της ανακοίνωση, που στέλνει το σήμα ότι έχει στο «ραντάρ» και άλλους τομείς, από επενδύσεις σε FSRU μέχρι νέους αγωγούς, κάτι που είχε προαναγγείλει ο κ. Εξάρχου από τον Δεκέμβριο στο περιθώριο εκδήλωσης στο Χρηματιστήριο για την εισαγωγή τότε της διαπραγμάτευσης του ομολογιακού δανείου της Aktor.
«Ηδη, η Atlantic SEE LNG Trade αξιολογεί τη συμμετοχή της σε διάφορα έργα ενεργειακών υποδομών στην ευρύτερη περιοχή, τα οποία κρίνονται ως απαραίτητα για την πλήρη ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου όπως πλωτές μονάδες αποθήκευσης και αεριοποίησης LNG (FSRU), έργα ενίσχυσης χωρητικότητας υφιστάμενων αγωγών αερίου (ή και νέων αγωγών αερίου ακόμη), καθώς και μονάδων παραγωγής ενέργειας με φυσικό αέριο», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
