Αρνητικά σημάδια που δείχνουν ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης επεκτείνονται σε βάθος μηνών και θα μας συντροφεύουν για καιρό, ακόμη και αν ο πόλεμος τερματιστεί σύντομα, έρχονται από τις αγορές, τους traders, τις χώρες του Κόλπου και τους μεγάλους διεθνείς οργανισμούς.
Τα στοιχεία που δίνουν υπόσταση στο αρνητικό σενάριο της παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης και συντηρούν ψηλά το θερμόμετρο είναι:
- Τα futures στο φυσικό αέριο που είναι «καρφωμένα» πέριξ των 55 ευρώ η Μεγαβατώρα μέχρι και τον Ιανουάριο του 2027, με αποκλιμάκωση στα 51-52 από το Μάρτιο του 2027. «Στην ουσία, οι αγορές στέλνουν το σήμα ότι αν δεν αλλάξει δραστικά κάτι στο μεσοδιάστημα, το παραπάνω σενάριο είναι πιθανό», σχολιάζει Έλληνας trader.
- Η παράταση από την QatarEnergy του καθεστώτος force majeure μέχρι τα μέσα Ιουνίου, όπως ενημέρωσε η εταιρεία του Κόλπου την ιταλική Edison, που για να αναπληρώσει τα φορτία στράφηκε στην αμερικανική Venture Global. Η συγκεκριμένη ρήτρα απαλλάσσει τα συμβαλλόμενα μέρη από την οποιαδήποτε ευθύνη σε περίπτωση αδυναμίας, πέραν του ελέγχου τους, να τηρήσουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις.
- Τα επίπεδα πληρότητας στις ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται στο 28,1% και είναι σε χαμηλά 5ετίας, με την Ολλανδία στο 5,3%, την Κροατία στο 15%, τη Γερμανία και το Βέλγιο στο 22%, τη Σλοβακία στο 23% και την Ιταλία στο 43,5%.
Στη πραγματικότητα, όσο και αν επιμένει η αμερικανική πλευρά ότι ο πόλεμος θα τελειώσει ταχύτατα –«θέμα εβδομάδων και όχι μηνών» είπε χθες ο Αμερικανός υπ. Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο-, η αίσθηση ότι οι επιπτώσεις θα απλωθούν σε βάθος χρόνου είναι διάχυτη στις αγορές.
Αν και η εκτροπή προς την Ασία φορτίων LNG που είχαν προορισμό την Ευρώπη δεν έχει ακόμη προσλάβει μεγάλες διαστάσεις και παρότι η Κομισιόν περιορίζεται ακόμη σε κατευθύνσεις προς τις χώρες-μέλη, η ανησυχία μεταξύ των «27» μεγαλώνει και η σημερινή άτυπη σύνοδος των υπουργών Ενέργειας έχει μεταξύ άλλων ως στόχο να αποτιμήσει τα αποθέματα αερίου στις ευρωπαϊκές αποθήκες, όπως γράφει το Euronews.
Στην πραγματικότητα, αυτό που φοβάται η Ευρώπη είναι ότι αν δεν ανοίξουν τα Στενά και συνεχιστεί για ένα ακόμη 3μηνο η διακοπή παραγωγής του Κατάρ που προμηθεύει το 20% της παγκόσμιας αγοράς LNG, τότε το καλοκαίρι θα μας βρει με λιγότερες διαθέσιμες ποσότητες και με τιμές αερίου στα 50-55 €/MWh. Αυτό με τη σειρά του θα οξύνει τον ανταγωνισμό με την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία, άρα ενόψει φθινοπώρου θα συμπαρασύρει κι άλλο προς τα πάνω τις τιμές, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ηλεκτρική ενέργεια και το ντόμινο που θα επακολουθήσει.
Η κυβέρνηση δεν κρύβει την ανησυχία της και στο σημερινό άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, οι Σταύρος Παπασταύρου και Νίκος Τσάφος θα ζητήσουν «κοινή ευρωπαϊκή απάντηση», κάτι που μέχρι τώρα δεν διαφαίνεται, όπως είχε επισημάνει πρόσφατα και ο υπ. Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. Το δείχνει το γεγονός ότι σχεδόν όλες οι χώρες έχουν προχωρήσει σε εθνικές παρεμβάσεις χωρίς να περιμένουν την κοινή ευρωπαϊκή γραμμή που σκοντάφτει μεταξύ άλλων στις διαφορετικές προσεγγίσεις και δημοσιονομικές αντοχές κάθε χώρας. Έτοιμες να λάβουν «όσα μέτρα χρειαστεί», χωρίς ωστόσο να ανακοινώσουν κάτι το συγκεκριμένο, δήλωσαν χθες σε κοινό ανακοινωθέν και οι υπ. Οικονομικών & Ενέργειας των G7.
Το βλέμμα στο ρεύμα
Στο μέτωπο των τιμολογίων ρεύματος, τα βλέμματα βρίσκονται στραμμένα στις αυριανές ανακοινώσεις των παρόχων για τον Απρίλιο και στη στάση που θα ακολουθήσει η ΔEΗ, η οποία φέρεται αποφασισμένη να απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος των αυξήσεων στη χονδρική. Ο Μάρτιος μας αποχαιρετά με αύξηση 20% έναντι του Φλεβάρη, δηλαδή με μέση χονδρική τιμή 95 €/Μεγαβατώρα που θα μπορούσε να ήταν πολύ μεγαλύτερη αν δεν υπήρχε το ανάχωμα των ΑΠΕ και των νερών.
Αν και πολλοί πάροχοι μιλούν για αυξήσεις της τάξης του 10%-15%, πολλά θα κριθούν από το σήμα που θα στείλει η εμπορική πολιτική της ΔEΗ και τυχόν άνοδος της μέσης τιμής (14,5 λεπτά τον Μάρτιο) θα συνοδευτεί από μια ακόμη ανατροπή που φέρνει ο πόλεμος, δηλαδή τις αναπροσαρμογές με πολεμικό «premium» που καταγράφονται εσχάτως σε κάποια μπλε προϊόντα, τη πλέον δημοφιλή κατηγορία τιμολογίων.
Ακόμη όμως και αν συγκρατηθούν οι ανατιμήσεις τον Απρίλιο, τα σενάρια παράτασης της σύγκρουσης δεν δικαιολογούν εφησυχασμό, καθώς σε ανοδικό περιβάλλον δύσκολα η ελληνική αγορά ηλεκτρισμού θα καταφέρει να συγκρατήσει επί μακρόν τις αυξήσεις.
Το σενάριο εμπλοκής αμερικανικών χερσαίων στρατευμάτων ενισχύει το κακό σενάριο, όπως αυτό που περιγράφει η Global Risk Management, με την εταιρεία να μιλάει για μια «χιονόμπαλα που σταδιακά μετατρέπεται σε χιονοστιβάδα», σύμφωνα με το Montel, και να προβλέπει ότι η παγκόσμια αγορά LNG θα παραμείνει σφικτή για καιρό.
H μεγάλη ανησυχία των αναλυτών δεν είναι οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις. Αν η παραγωγή του Κόλπου μείνει για καιρό εκτός αγοράς, συνδυαστικά με την αυξημένη νευρικότητα στις τιμές και τους ναύλους, τότε το αποτέλεσμα θα είναι μια πιο σφιχτή αγορά LNG με αυξημένο ανταγωνισμό για κάθε διαθέσιμο φορτίο.
«Αντί για μια αγορά με υπερπροσφορά LNG όπως αναμέναμε ότι θα είχαμε μέσα στο 2026, θα καταλήξουμε σε μια δομικά περιορισμένη αγορά», σημειώνει ο Arne Lohmann Rasmussen, στέλεχος της Global Risk Management, κάνοντας ειδική μνεία στους Χούθι της Υεμένης και στο σενάριο που αποφασίσουν να αποκλείσουν το Στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ («Πύλη των Δακρύων»), που συνδέει τη Διώρυγα του Σουέζ και την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό.
Σε μια τέτοια περίπτωση, πολύ δύσκολα θα βρεθούν πλοιοκτήτες να ρισκάρουν τη διέλευση, σχολιάζει ο αναλυτής, προσθέτοντας ότι για να φτάσει ένα φορτίο στις αγορές της Ασίας θα πρέπει να κάνει ένα ταξίδι 25 ημερών μέσω του Σουέζ, με ό,τι επίπτωση θα έχει αυτό για τις τιμές του πετρελαίου.
