Του Νίκου Ρουσάνογλου
Αυξήσεις που ξεπερνούν ακόμα και το 30% και σημαντική ανατροπή στον προγραμματισμό και τις παραδόσεις των παραγγελιών υλικών κατασκευής κατοικιών από τους προμηθευτές, είναι οι πρώτες συνέπειες στην οικοδομή, από την ανατροπή που καταγράφεται τις τελευταίες εβδομάδες στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και του “ράλι” των τιμών του πετρελαίου.
Ήδη, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, κάποια έργα αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο σοβαρών αυξήσεων του κατασκευαστικού κόστους, “εκτροχιάζοντας” τους προϋπολογισμούς των κατασκευαστών, ενώ άλλες οικοδομές που βρίσκονταν στο στάδιο της έναρξης, υποχρεώνονται να “σηκώσουν χειρόφρενο” αναμένοντας μια ταχεία αποκλιμάκωση της κατάστασης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι πρώτες μεγάλες αυξήσεις εντοπίζονται σε προϊόντα πλαστικού (π.χ. πλαστικοί σωλήνες), αλλά και τεχνητά πετρώδη υλικά, όπως τούβλα, που απαιτούν σημαντική ενέργεια, ώστε να παραχθούν. Ταυτόχρονα βέβαια, αύξηση καταγράφει και το κόστος χρήσης μηχανημάτων, λόγω της ανόδου στο ντίζελ κίνησης. Ειδικά, σε ό,τι αφορά τις παραγγελίες πλαστικού, μεγάλοι προμηθευτές έχουν ήδη προβεί σε ανατιμήσεις που ξεπερνούν το 30%.
Το χειρότερο όμως για τους κατασκευαστές είναι ότι δεν μπορούν πλέον να “κλειδώσουν” τιμές την στιγμή της υποβολής της παραγγελίας τους. Αντιθέτως, η τιμή μένει “ανοιχτή” μέχρις ότου παραδοθούν τα υλικά, οπότε και τιμολογούνται στην εκάστοτε ισχύουσα τιμή. Αυτό ανατρέπει προφανώς τον προϋπολογισμό του κάθε έργου και αφήνει έκθετο τον κατασκευαστή, ανεβάζοντας κατακόρυφα το ρίσκο του και συμπιέζοντας την κερδοφορία.
Άλλωστε, σε αντίθεση με ό,τι συνέβη το 2022, όταν και πάλι σημειώθηκε “ράλι” στις τιμές των υλικών κατασκευής, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, σήμερα, η μετακύλιση του αυξημένου κόστους στις τιμές πώλησης δεν είναι το ίδιο εύκολη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των δεικτών τιμών της Τράπεζας της Ελλάδας (ΤτΕ) από το 2022 και μέχρι το τέλος του 2025, οι τιμές πώλησης νεόδμητων κατοικιών έχουν αυξηθεί κατά 33,7%. Μάλιστα, ακριβώς λόγω των μεγάλων αυξήσεων, το αγοραστικό κοινό είναι περιορισμένο, μιας και απαιτούνται πάνω από 350.000 ευρώ και συχνά ακόμα και 500.000 – 600.000 ευρώ αν αυτό βρίσκεται π.χ. στα βόρεια, ή τα νότια προάστια, για την αγορά ενός νεόδμητου διαμερίσματος 100 τ.μ. Με δεδομένο ότι πλέον έχει εκλείψει και ο παράγοντας της ζήτησης από το εξωτερικό, τα ακίνητα αυτά είναι δυσκολότερο να πουληθούν κι ακόμα περισσότερο αν λόγω αυξημένου κατασκευαστικού κόστους, απαιτηθούν και νέες αυξήσεις, ώστε να μην είναι ζημιογόνα τα έργα. Επομένως, εφόσον δεν υπάρξει σύντομα αποκλιμάκωση των τιμών, κάτι δύσκολο με βάση τα τρέχοντα δεδομένα, το πιθανότερο είναι να μπει “φρένο” στις ενάρξεις νέων οικοδομών, τουλάχιστον μέχρι νεοτέρας. Συνεπώς, θα υπάρξει και νέα υστέρηση στην παραγωγή νέων κατοικιών, σε μια περίοδο που δεν υπάρχει η σχετική “πολυτέλεια”.
Υπενθυμίζεται ότι ήδη, οι νέες κατοικίες είναι σημαντικά υψηλότερου κόστους, λόγω των προδιαγραφών που ενσωματώνουν για να είναι υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Δείκτης Τιμών Υλικών Κατασκευής Νέων Κτιρίων Κατοικιών, που επιμελείται η ΕΛΣΤΑΤ, έχει αυξηθεί κατά 29,85% την περίοδο 2021-2025. Την μεγαλύτερη αύξηση καταγράφουν τα τεχνητά πετρώδη υλικά, δηλαδή τούβλα, κεραμίδια κτλ., με αύξηση κατά 60%.
Παράλληλα, αν το κατασκευαστικό κόστος παραμείνει υψηλό, ενδέχεται να δυσχεράνει σημαντικά και τις φιλοδοξίες της κυβέρνησης για την ανάπτυξη κοινωνικών κατοικιών για ευάλωτα νοικοκυριά, στο πλαίσιο της κοινωνικής αντιπαροχής, όπου δηλαδή το δημόσιο εισφέρει γη και ο ιδιώτης αναλαμβάνει την κατασκευή κτιρίων κατοικιών, αποδίδοντας πίσω στο δημόσιο το 30% αυτών, για κοινωνικούς σκοπούς. Κάθε τέτοιο έργο θα πρέπει να είναι οικονομικά προσιτό σε κόστος, ώστε να επιτρέπει και το απαιτούμενο κέρδος για τους ιδιώτες, “εξίσωση” που θα δυσκολέψει σημαντικά αν οι τιμές των υλικών καταγράψουν ένα ακόμα σημαντικό “ράλι” μετά από εκείνο του 2022.
