Τα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται στην παγκόσμια ενεργειακή σκηνή, με τα ορυκτά καύσιμα να διατηρούνται υψηλά στη ζήτηση, και την ίδια ώρα την ανάγκη υλοποίησης της πράσινης ατζέντας να καθίσταται επιτακτική, η γεωθερμική ενέργεια καλείται να παίξει καταλυτικό ρόλο.
Η γεωθερμία στην Ευρώπη βρίσκεται σε κομβική στιγμή, με το ενδιαφέρον τόσο από τις αρχές όσο και από τους επενδυτές να αυξάνεται. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλά σημάδια ότι τώρα είναι η ώρα να κλιμακωθεί πραγματικά η γεωθερμική ενέργεια στην Ευρώπη.
Η ενεργειακή ασφάλεια
Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πριν από τρία χρόνια, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εργάζονται για να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν το τόνισε αυτό στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός τον περασμένο Ιανουάριο, δηλώνοντας ότι η γεωθερμική ενέργεια είναι μία από τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας στις οποίες πρέπει να επενδύσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) για να διαφοροποιήσει τον ενεργειακό εφοδιασμό.
Και ο νέος Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης της ΕΕ, Dan Jørgensen, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεσμεύτηκε ότι θα προετοιμάσει μια γεωθερμική στρατηγική για την Ευρώπη.
Αναμένοντας το σχέδιο δράσης…
H Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει το Σχέδιο Δράσης για τη Γεωθερμία το 1ο τρίμηνο του 2026.
Ο Dan Jørgensen αναγνώρισε ότι « η γεωθερμική ενέργεια μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην απαλλαγή του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ από τον άνθρακα». Πρόσθεσε, «Το δυναμικό της γεωθερμικής ενέργειας έχει μέχρι στιγμής παρεμποδιστεί από προκλήσεις που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τον σχεδιασμό, την αδειοδότηση, τις δεξιότητες, τη χρηματοδότηση και τη διαθεσιμότητα δεδομένων».
«Αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομική προσιτότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη της Ευρώπης σε όλες τις περιοχές και τομείς όπως η βιομηχανία, η γεωργία και τα νοικοκυριά», δήλωσε ο Philippe Dumas, Γενικός Γραμματέας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Γεωθερμικής Ενέργειας (EGEC). Πρόσθεσε ότι « Το πρώτο πρακτικό βήμα είναι να προωθηθεί η έναρξη της Βιομηχανικής Συμμαχίας που ζήτησαν το Συμβούλιο Ενέργειας και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πέρυσι, καθώς αυτό επιταχύνει τις επενδύσεις τώρα».
Μικρό βήμα
Ο Sanjeev Kumar , Διευθυντής Πολιτικής της EGEC, πρόσθεσε: «Αν και είναι ένα βήμα προς τα εμπρός, είναι λίγο απογοητευτικό το γεγονός ότι η απάντηση του Επιτρόπου δεν αναγνώρισε πλήρως τον ρόλο της γεωθερμίας στη βιώσιμη ηλεκτροδότηση της Ευρώπης ή δεν σκιαγράφησε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη χρηματοδότηση, όπως μια Τριμερή Σύμβαση για τη γεωθερμική ενέργεια, η οποία ήταν εκτός από τη γεωθερμική ενέργεια ».
Η αυξανόμενη δυναμική της γεωθερμικής ενέργειας
Χρησιμοποιώντας τις σημερινές καθιερωμένες τεχνολογίες, η γεωθερμική ενέργεια θα μπορούσε να καλύψει το 25% των αναγκών θέρμανσης και ψύξης της ΕΕ και το 10% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με το Στρατηγικό Σχέδιο Ενεργειακής Τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι τεχνολογίες επόμενης γενιάς θα ωθήσουν αυτούς τους αριθμούς ακόμη υψηλότερα.
Μια πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) για το μέλλον της γεωθερμικής ενέργειας δείχνει ότι με τις συνεχείς τεχνολογικές εξελίξεις, η γεωθερμία θα μπορούσε να παρέχει το 15% της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2050, σε σύγκριση με λιγότερο από 1% σήμερα. Αυτό θα σήμαινε την οικονομική ανάπτυξη έως και 800 GW γεωθερμικής ισχύος παγκοσμίως.
Μια «περίεργη» συνεργασία
Ένας από τους μεγαλύτερους μοχλούς αυτής της ανάπτυξης είναι η καινοτομία και η συνεργασία με τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου. Δεδομένου ότι το 80% των δεξιοτήτων τους είναι μεταβιβάσιμες στη γεωθερμία, αυτό αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία διαφοροποίησης για τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο ΔΟΕ υπογραμμίζει επίσης ένα βασικό πλεονέκτημα της γεωθερμικής ενέργειας. Επειδή παρέχει συνεχή ισχύ, οι γεωθερμικές μονάδες μπορούν να λειτουργούν στη μέγιστη δυναμικότητά τους 24/7, όλο το χρόνο.
Τι ακριβώς είναι η Γεωθερμική Ενέργεια;
Η γεωθερμική ενέργεια είναι η μεγαλύτερη αναξιοποίητη πηγή ανανεώσιμης ενέργειας στον κόσμο. Προέρχεται από τη φυσική θερμότητα της Γης, που είναι αποθηκευμένη στο εσωτερικό της. Αυτή η θερμότητα κάτω από τα πόδια μας μπορεί να αξιοποιηθεί για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, θέρμανση και ψύξη, γεωργικές και βιομηχανικές εφαρμογές, ακόμη και εξόρυξη ορυκτών.
Αυτή η θερμότητα είναι η υπολειμματική ενέργεια από το σχηματισμό του πλανήτη καθώς και από τη διάσπαση των ραδιενεργών στοιχείων στον φλοιό της Γης. Ρέει συνεχώς από τον πυρήνα της Γης προς την επιφάνεια και θα παραμείνει διαθέσιμος για δισεκατομμύρια χρόνια.
Η γεωθερμική ενέργεια δεν είναι καινούργια. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν φυσικές θερμές πηγές για θέρμανση, μαγείρεμα και μπάνιο εδώ και χιλιάδες χρόνια. Αλλά η πρώτη φορά που αυτή η θερμότητα χρησιμοποιήθηκε σε ένα εργοστάσιο γεωθερμίας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ήταν στο Larderello της Ιταλίας, το 1904.
Χρήσεις Γεωθερμικής Ενέργειας
Θέρμανση και Ψύξη. Η θέρμανση και η ψύξη των κτιρίων είναι η πιο κοινή χρήση της γεωθερμικής ενέργειας. Αυτό μπορεί να συμβεί άμεσα, όταν οι υπόγειες θερμοκρασίες είναι αρκετά υψηλές ή με τη βοήθεια γεωθερμικών αντλιών θερμότητας, οι οποίες χρησιμοποιούν τις σταθερές θερμοκρασίες του εδάφους για να παρέχουν θέρμανση το χειμώνα και ψύξη το καλοκαίρι. Με τα γεωθερμικά συστήματα τηλεθέρμανσης και ψύξης, ολόκληρα τετράγωνα ή κοινότητες μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτήν την υπόγεια, ανανεώσιμη θερμότητα για να προσαρμόσουν τις εσωτερικές θερμοκρασίες.
Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας. Οι γεωθερμικοί σταθμοί αξιοποιούν την υπόγεια θερμότητα για να παράγουν ατμό, ο οποίος κινεί στροβίλους που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια. Επιπλέον, οι σταθμοί συνδυασμένης θερμότητας και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας παράγουν τόσο ηλεκτρική ενέργεια όσο και ζεστό νερό για τηλεθέρμανση.
Βιομηχανικές Εφαρμογές. Η θερμότητα από τα γεωθερμικά πηγάδια χρησιμοποιείται επίσης για βιομηχανικές διεργασίες σε θερμοκήπια και ιχθυοκαλλιέργειες και για την ξήρανση γεωργικών προϊόντων καθώς και για το χαρτί, την ξυλεία και το τσιμέντο. Είναι μια εξαιρετική πηγή καθαρής ενέργειας για μελλοντική παραγωγή πράσινου υδρογόνου και πράσινης αμμωνίας και υπάρχουν ευκαιρίες για ενσωμάτωση γεωθερμικών γεωτρήσεων με δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα. Η γεωθερμική ενέργεια έχει γίνει επίσης περιζήτητη για την παροχή καθαρής ενέργειας στα κέντρα δεδομένων και για την εξόρυξη ορυκτών όπως το λίθιο και το πυρίτιο. Η ποικιλία των χρήσεων της γεωθερμικής ενέργειας είναι μεγάλη και αυξανόμενη.
Το σχέδιο της Κομισιόν
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Γεωθερμικής Ενέργειας (EGEC) η γεωθερμική ενέργεια είναι «Made in Europe» . Δεν εξαρτάται από τις προμήθειες καυσίμων ή τις τεχνολογίες από άλλες χώρες. Είναι διαθέσιμη όλον τον χρόνο και απαλλαγμένο από τους περιορισμούς του καιρού ή της ώρας της ημέρας. Παρέχει σταθερότητα και βεβαιότητα σε περιόδους αστάθειας και αβεβαιότητας.
Μέχρι το 2040, η γεωθερμία μπορεί να προσφέρει τα ακόλουθα:
- Το 75% των αναγκών θέρμανσης και ψύξης της ΕΕ σε οικιστικά, δημόσια και εμπορικά κτίρια.
- Το 65% της ζήτησης θέρμανσης και ψύξης του αγροδιατροφικού τομέα.
- 15% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε συνδυασμό με υπηρεσίες σταθερότητας και ευελιξίας.
- Το 25% της χαμηλής έως μεσαίας θερμότητας βιομηχανικής διεργασίας σε θερμοκρασίες κάτω των 200 βαθμών (οι μισές από τις εκπομπές βιομηχανικών διεργασιών της ΕΕ προέρχονται από χρήσεις κάτω των 200 βαθμών).
- 10% των απαιτήσεων λιθίου και άλλων πρώτων υλών της ΕΕ.
