Ενα από τα μεγαλύτερα έργα εκσυγχρονισμού υποδομών στην Ελλάδα και εκ των σημαντικοτέρων στην Ευρώπη βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη. Σε λίγα χρόνια από σήμερα το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» στα Σπάτα θα έχει διπλασιαστεί σε χώρους, οι χρόνοι διαχείρισης των επιβατών θα έχουν βελτιωθεί και θα μπορεί να εξυπηρετεί καλύτερα σημαντικά μεγαλύτερο αριθμό ταξιδιωτών από ό,τι σήμερα. Το αεροδρόμιο της Αθήνας με 31,85 εκατομμύρια επιβάτες το 2024 είχε πολύ μεγαλύτερη αύξηση τόσο το 2023 όσο και το 2019 σε σύγκριση με τα άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια.
Το έργο της επέκτασης, προϋπολογισμού 1,28 δισ. ευρώ, θα αυξήσει τη χωρητικότητα του αεροδρομίου με ορίζοντα το 2032 μέσω ενός σταδιακού κατασκευαστικού προγράμματος που θα υλοποιηθεί και θα παραδοθεί χωρίς να σταματήσει ούτε για μία ώρα η λειτουργία του αεροδρομίου.
Το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» αρχικά σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από τη γερμανική πολυεθνική Hochtief και ολοκληρώθηκε το 2001. Η «Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών», όπως είναι η επωνυμία της παραχωρησιούχου εταιρείας που έχει αναλάβει τη διαχείριση, επιταχύνει πλέον το έργο επέκτασης, το οποίο βασίζεται στο υφιστάμενο αρχιτεκτονικό πλαίσιο, προσθέτοντας επεκτάσεις και τροποποιήσεις τόσο στο κτίριο του κύριου τερματικού σταθμού (MTB) όσο και στο κτίριο του δορυφορικού τερματικού σταθμού (STB). Περιλαμβάνει επεκτάσεις προς δυτικά, βόρεια και νότια, αναβαθμίζοντας τους χώρους εξυπηρέτησης των επιβατών αλλά και τις βάσεις των αεροσκαφών, τους εμπορικούς χώρους και τις πύλες αναχωρήσεων. Στην πλήρη λειτουργία του προβλέπεται να συνεχίσει να είναι ένα από τα πιο «πράσινα» αεροδρόμια διεθνώς, με μηδενικές καθαρές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, νέα συστήματα παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πρωτοποριακά συστήματα διαχείρισης αποβλήτων και υδάτων. Στόχος είναι το αεροδρόμιο να πιστοποιηθεί κατά LEED Gold.
Σχεδιαστικά η επέκταση αναπτύσσεται σε έναν άξονα από Βορρά προς Νότο. Ο σχεδιασμός του κτιρίου του κύριου τερματικού MTB θα αποκτήσει μια νέα πρόσοψη προς τα δυτικά, εκεί δηλαδή από όπου και διέρχονται οι δρόμοι πρόσβασης στο αεροδρόμιο και μπαίνουν οι επιβάτες. Θα διαθέτει έξι νέες πύλες, που θα οδηγούν στις αίθουσες check-in και αναχωρήσεων.
Η μεγάλη κυρίως αίθουσα θα αποκτήσει δύο υπερμεγέθεις φωταγωγούς, με σφαιρική διάταξη, το βόρειο και το νότιο «μάτι». Στο βόρειο «μάτι», που είναι και βασικός χώρος, θα φιλοξενείται ένας ολόκληρος μεσογειακός κήπος σε έναν κυκλικό, κλιμακωτό χώρο ύψους 24,5 μέτρων που θα θυμίζει αμφιθέατρο. Το νότιο «μάτι» είναι ακόμη ένας νέος χώρος, όπου τρία επίπεδα θα είναι διατεταγμένα γύρω από έναν χώρο αίθριου.
Το κτίριο του δορυφορικού τερματικού σταθμού θα αλλάξει λειτουργία και θα εξελιχθεί σε μια υποδομή με αποκλειστικό σκοπό την εξυπηρέτηση των επιβατών και των πτήσεων Extra Schengen. Θα εξακολουθήσει να συνδέεται με τον κυρίως τερματικό σταθμό μέσω σήραγγας, οι χώροι της οποίας θα αναβαθμιστούν, ενώ η κυκλοφορία των επιβατών θα γίνεται ευκολότερα.
Η στρατηγική για την παράδοση των νέων κτιρίων του τερματικού σταθμού βασίζεται σε ένα πρόγραμμα τροποποιήσεων και επεκτάσεων που θα είναι μεν μετασχηματιστικό, πλην όμως ελαχιστοποιεί την αναστάτωση στις υπάρχουσες εγκαταστάσεις και καθημερινές λειτουργίες, ισχυρίζονται οι σχεδιαστές του έργου. Σημειώνεται ότι τον σχεδιασμό για την επέκταση του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών έχει κάνει η κοινοπραξία Anemos, που αποτελείται από τα γραφεία Grimshaw, Haptic, K-Studio, Arup, Leslie Jones, Triagonal και Plan A.
Το πλάνο χρηματοδότησης της επένδυσης
Εως το 2032 το αεροδρόμιο της Αθήνας θα μπορεί να εξυπηρετεί 40 εκατομμύρια επιβάτες. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 1,28 δισ. ευρώ και έχει εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση με ίδια κεφάλαια και δανεισμό. Συγκεκριμένα έχει διασφαλιστεί τραπεζική χρηματοδότηση ύψους 800 εκατ. ευρώ, ενώ εγκρίθηκε κατά την τακτική γενική συνέλευση της εταιρείας τη Μεγάλη Δευτέρα και πρόγραμμα επανεπένδυσης μερίσματος (Scrip Dividend). Ειδικότερα εγκρίθηκε σχέδιο αύξησης μετοχικού κεφαλαίου για επενδύσεις σε αεροπορικές δραστηριότητες που θα πραγματοποιηθεί μέσω ενός προαιρετικού προγράμματος επανεπένδυσης μερίσματος έως 100 εκατ. ευρώ από τα κέρδη του 2024 και επιπλέον έως 140 εκατ. ευρώ από τα κέρδη των επόμενων τριών ετών. Οσον αφορά τα υπόλοιπα 200 εκατ. ευρώ που υπολείπονται για την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης του έργου, αυτά αναμένεται να προέλθουν επίσης από δανεισμό, χωρίς να αποκλείεται η έκδοση ομολογιακού δανείου.
Από τα μέσα του 2027, οπότε αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί το νέο πολυώροφο πάρκινγκ, προβλέπεται η συμβολή του επενδυτικού προγράμματος να αποτυπωθεί και στα οικονομικά αποτελέσματα της εταιρείας στην κατηγορία των εσόδων από μη αεροπορικές δραστηριότητες, ενώ από το 2028 θα συμμετάσχουν και τα επιπρόσθετα έσοδα από την επέκταση του χώρου των εμπορικών καταστημάτων. Οι εκτιμήσεις για την κερδοφορία του αεροδρομίου προβλέπουν καθαρά έσοδα της τάξης των 200 εκατ. ευρώ για τα επόμενα δύο χρόνια.
Η συνολική αύξηση των χώρων του αεροδρομίου θα προσθέσει περίπου 148.000 τετραγωνικά μέτρα (+68%) για την παροχή πρόσθετων εγκαταστάσεων δια-χείρισης επιβατών, πρόσθετων αιθουσών επιβίβασης, νέων θέσεων στάθμευσης αεροσκαφών, διευρυμένων χώρων λιανικής πώλησης και εστίασης, καθώς και των απαιτούμενων τροποποιήσεων του οδικού δικτύου και λοιπών υποδομών. Αλλα μέρη του προγράμματος επέκτασης αεροδρομίου περιλαμβάνουν την ανάπτυξη 32 επιπλέον θέσεων στάθμευσης αεροσκαφών στο βόρειο τμήμα της πίστας και έναν νέο πολυώροφο χώρο στάθμευσης οχημάτων. Σημειώνεται πως το πρόγραμμα επέκτασης δεν περιλαμβάνει καμία ανάγκη για πρόσθετο διάδρομο προσγείωσης και απογείωσης ή πρόσθετους τροχοδρόμους. Οι πρώτες παραδόσεις νέων χώρων αναμένονται έως τα μέσα του 2027. Το πρόγραμμα βασίζεται σε χωροταξικό σχέδιο (master plan) το οποίο έχει λάβει έγκριση από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και προβλέπει σε απώτερο χρονικό ορίζοντα τη σταδιακή αύξηση της δυναμικότητας του αεροδρομίου έως και στα 50 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως. Η ανάγκη να μεγαλώσει το αεροδρόμιο γρηγορότερα προκειμένου να καλύψει την ταχύτερη της αναμενόμενης αύξηση της επιβατικής κίνησης που καταγράφεται οδήγησε στην ενσωμάτωση των δύο φάσεων επέκτασης που είχε προηγουμένως αποφασιστεί, δηλαδή τρία χρόνια νωρίτερα σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Μάλιστα σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρείας, η συγχώνευση των δύο φάσεων αποφέρει σημαντικές συνέργειες σε επίπεδο δυναμικότητας, εμπορικής ανάπτυξης και σταδίων κατασκευής. Αξίζει να σημειωθεί πως μεταξύ των έργων που επιταχύνονται είναι και η ανάπτυξη των χώρων μη αεροπορικών δραστηριοτήτων από 13.500 τ.μ. τώρα σε 34.000 τ.μ., μια αύξηση της τάξης του +150% έναντι +60% στο αρχικό σχέδιο.
