Της Suwanna Gauntlett Upjohn
Η κινεζική Highlander εγκαινίασε ένα υποθαλάσσιο data center στο νησί Χαϊνάν, το πρώτο έργο αυτού του είδους που υλοποιείται σε εμπορική κλίμακα. Οι ενεργειακές απαιτήσεις των κέντρων δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) προέρχονται κυρίως από την ανάγκη ψύξης των servers και η Κίνα απαντά σε αυτή την πρόκληση τοποθετώντας τα κέντρα της κάτω από το νερό.
Πρόκειται για μια τεχνολογία που είχε δοκιμαστεί πειραματικά από τη Microsoft και άλλους, αλλά ποτέ μέχρι σήμερα σε εμπορική λειτουργία. Τα οφέλη των υποθαλάσσιων data centers περιλαμβάνουν μείωση κατά 90% του κόστους ψύξης, καθώς τα ρεύματα του ωκεανού αναλαμβάνουν τον ρόλο που διαφορετικά θα απαιτούσε φρέσκο νερό. Αυτό μεταφράζεται σε 40% περισσότερη υπολογιστική ισχύ σε σχέση με ένα επίγειο σύστημα.
Όταν το μοντέλο αυτό συνδυάζεται με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το κόστος μειώνεται ακόμη περισσότερο. Το συγκεκριμένο έργο τροφοδοτείται κατά 95% από ανανεώσιμη ενέργεια, κυρίως από ένα γειτονικό υπεράκτιο αιολικό πάρκο.
Τεχνητή Νοημοσύνη και Νερό
Η Microsoft και άλλες εταιρείες έχουν κατασκευάσει υποθαλάσσια data centers, αλλά κανένα έργο τέτοιας κλίμακας δεν λειτουργεί αυτή τη στιγμή στη Δύση. Οποιαδήποτε λύση εξοικονομεί νερό είναι ευπρόσδεκτη, καθώς τα επίγεια data centers χτίζονται συχνά σε άνυδρες περιοχές και απαιτούν τεράστιες ποσότητες νερού για ψύξη — γεγονός που επιβαρύνει ήδη πιεσμένα υδάτινα αποθέματα.
Η τρέχουσα πορεία δείχνει συνέχιση της αδιαφορίας για το νερό: τα νέα κέντρα δεδομένων που ανακοίνωσε η OpenAI θα κατασκευαστούν στο Τέξας, το Νέο Μεξικό και κάπου στις Μεσοδυτικές Πολιτείες των ΗΠΑ — περιοχές χωρίς αφθονία νερού. Οι υδροληψίες εκεί θα γίνονται εις βάρος της ύδρευσης των κατοικιών και ανταγωνιστικών κλάδων, όπως η γεωργία.
Προς τα πλωτά και τα διαστημικά data centers
Πιο ενθαρρυντική είναι μια είδηση του Οκτωβρίου ότι η Samsung και η OpenAI θα αναπτύξουν πλωτά data centers, μια ένδειξη ανοίγματος και αναγνώρισης της ανάγκης διαφοροποίησης. Σύμφωνα με τη Samsung, “τα πλωτά data centers έχουν πλεονεκτήματα, καθώς μπορούν να αντιμετωπίσουν την έλλειψη γης, να μειώσουν το κόστος ψύξης και να περιορίσουν τις εκπομπές άνθρακα”.
Από την άλλη, η Amazon σχεδιάζει να χτίσει data centers στο Διάστημα. Εκεί, η χαμηλή θερμοκρασία θα εξαλείφει την ανάγκη για ψύξη και, σε συνδυασμό με τεράστιες ηλιακές συστοιχίες, θα εξασφαλιστεί ανεξάντλητη πηγή ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει την ιδέα, ενώ και άλλες εταιρείες εργάζονται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση. Μία εξ αυτών έχει πραγματοποιήσει δοκιμαστική εκτόξευση και δηλώνει επιτυχία.
Με βελτιώσεις στην πυραυλική τεχνολογία και τις ηλιακές υποδομές, εκτιμάται ότι τα διαστημικά data centers θα μπορούσαν να είναι εφικτά έως το 2037. Όταν αυτό επιτευχθεί, θα μηδενιστεί η χρήση νερού για την ψύξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ η υπολογιστική ισχύς θα επεκτείνεται απεριόριστα, χωρίς να καταλαμβάνει χώρο ή φυσικούς πόρους στη Γη.
“Είναι ένα φιλόδοξο σχέδιο”, σημειώνει η αρθρογράφος, “αλλά θα ενθάρρυνα την περαιτέρω ανάπτυξη των υποθαλάσσιων data centers, καθώς τα διαστημικά είναι πιο μακροπρόθεσμη λύση, καλύτερη πάντως σε σχέση με τα επίγεια, που τελικά θα εξαντλήσουν τόσο το νερό όσο και τη γη”.
Τα υδάτινα προβλήματα της Βρετανίας
Χρειάζεται να ανησυχούμε για τη διαθεσιμότητα νερού και τη σχέση της με τα data centers; Αναμφίβολα ναι. Παράδειγμα η Βρετανία: η κατανάλωση νερού των data centers στη Σκωτία έχει τετραπλασιαστεί από το 2021. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υποδομών ύδρευσης και ξηρασίας, ενώ η μεγαλύτερη εταιρεία ύδρευσης, Thames Water, βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοσέλιδα όπως: “Γιατί η Thames Water βρίσκεται σε τόσο δεινή θέση;”
Οι ευθύνες, κατά την αρθρογράφο, ανάγονται ιστορικά στην πολιτική κληρονομιά της Θάτσερ.
Τα προβλήματα δεν περιορίζονται σε μία εταιρεία. Ο CEO της Anglian Water, Mark Thurston, βρέθηκε αυτή την εβδομάδα αντιμέτωπος με ακτιβιστές που προσπάθησαν να τον θέσουν υπό “σύλληψη από πολίτες” για “δημόσια όχληση”.
Σύμφωνα με τη Navaro Media, αυτή η ενέργεια ήρθε λίγες μέρες αφότου η Anglian Water έλαβε έγκριση να αυξήσει τα ανώτατα όρια των λογαριασμών ύδρευσης προκειμένου να χρηματοδοτήσει έργα υποδομής — ενώ ανακοίνωνε ταυτόχρονα κέρδη. Την ίδια χρονιά, η Βρετανία ψήφισε νόμο που προβλέπει φυλάκιση έως δύο ετών για στελέχη εταιρειών ύδρευσης που παρεμποδίζουν έρευνες σχετικά με διαρροές λυμάτων.
Η κατάσταση έχει φτάσει στο σημείο όπου χρειάζεται νομοθετική παρέμβαση για να συγκρατηθεί η απληστία και η αδιαφάνεια ορισμένων στελεχών. Οι βρετανικές εταιρείες ύδρευσης έχουν καταβάλει 158 εκατ. λίρες σε πρόστιμα για αποτυχίες που σχετίζονται με διαρροές νερού και αποβλήτων, σύμφωνα με τους Financial Times.
Πώς μπορεί να επιδιορθωθεί το γήρασμένο δίκτυο σωληνώσεων και να μειωθεί ο ετήσιος λογαριασμός νερού, που έχει αυξηθεί έως και 30% από τον Απρίλιο; Σίγουρα όχι καταναλώνοντας άνω των 13 εκατομμυρίων λίτρα νερού ετησίως για την ψύξη των data centers στη Σκωτία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να τριπλασιάσει τη χωρητικότητα των data centers μέσα στα επόμενα 5–7 χρόνια, επιδιώκοντας να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ωστόσο, δεδομένου ότι το 34% του ευρωπαϊκού πληθυσμού ζει σε περιοχές με εποχική λειψυδρία, γίνεται σαφές γιατί οι υποθαλάσσιες και πλωτές λύσεις πρέπει να εξεταστούν σοβαρά.
Η Βρετανία δεν τα πάει καλά ούτε με την ασφάλεια ούτε με την αποδοτικότητα του νερού — το ίδιο ισχύει και για την Ισπανία και την Ελλάδα, όπου βρίσκονται σε εξέλιξη μεγάλα προγράμματα ανάπτυξης data centers.
Το να χτίζονται τέτοιες υποδομές χωρίς να έχει απαντηθεί το ζήτημα της υδατικής ασφάλειας συνιστά κρατική αμέλεια.
