Το έργο του Νέου Διεθνούς Αερολιμένα Ηρακλείου στο Καστέλι – η πρόοδος του οποίου ξεπερνά σήμερα το 65% – βρίσκεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία, καθώς εξακολουθεί να εκκρεμεί η προκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού για τον εξοπλισμό αεροναυτιλίας από την ΥΠΑ εκτιμώμενης αξίας άνω των 90 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται για το πλέον «ευαίσθητο» σκέλος της επένδυσης ύψους 625 εκατ. ευρώ, η οποία υλοποιείται με σύμβαση παραχώρησης από τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και τη GMR, και από την οποία εξαρτάται όχι μόνο η πιστοποίηση αλλά και η ασφαλής έναρξη λειτουργίας του αεροδρομίου, η οποία πλησιάζει πιο κοντά στο 2028 με βάση τις τελευταίες εξελίξεις.
Παρότι η καθυστέρηση εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα βασικά «αγκάθια» του έργου και αποδίδεται κυρίως στη γνωστή κωλυσιεργία του ελληνικού Δημοσίου, το οποίο έπρεπε να έχει προκηρύξει τον διαγωνισμό εδώ και έναν χρόνο, οι πληροφορίες «δείχνουν» ότι η διαδικασία με προτροπές του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών έχει εισέλθει στην τελική ευθεία.
Καθοριστική εξέλιξη αποτέλεσε η απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΥΠΑ στις 16 Δεκεμβρίου 2025, με την οποία εγκρίθηκε η σύναψη της τριμερούς Συμφωνίας Εξοπλισμού Αεροναυτιλίας μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας και της «Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης Α.Ε.», διαχειρίστριας εταιρείας του νέου αεροδρομίου.
Το χρονοδιάγραμμα που έχει εγκρίνει η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας αποτυπώνει τα στενά χρονικά περιθώρια μέσα στα οποία πρέπει να κινηθεί ο διαγωνισμός για τον εξοπλισμό αεροναυτιλίας με σκοπό κυρίως να μην εκτροχιαστεί η έναρξη λειτουργίας του νέου αεροδρομίου από την κοινοπραξία.
Να πούμε σε αυτό το σημείο πως η νέα υποδομή πέρα από το ότι θα στηρίξει τουριστικά την περιοχή της Κρήτης καθώς αναμένεται σχεδόν να διπλασιάσει την επιβατική κίνηση, αποτελεί ένα «χρυσό» asset για την παραχωρησιούχο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με την έναρξη της λειτουργίας του να σηματοδοτεί νέες αξίες για τον όμιλο και τους μετόχους.
Το χρονοδιάγραμμα της ΥΠΑ από την προκήρυξη μέχρι την εγκατάσταση του εξοπλισμού
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΥΠΑ, η προκήρυξη τοποθετούνταν έως τα τέλη Δεκεμβρίου 2025 κάτι που δεν έχει γίνει ακόμη, με στόχο η ανάδειξη του αναδόχου να ολοκληρωθεί τον Μάρτιο του 2026. Έναν μήνα αργότερα, τον Απρίλιο του 2026, προβλέπεται η υπογραφή της επιστολής πρόθεσης (Letter of Intent), ενώ η σύμβαση προμήθειας θα πρέπει να έχει οριστικοποιηθεί έως τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς.
Από εκείνο το σημείο και μετά ξεκινά η πιο απαιτητική φάση, καθώς η εγκατάσταση των συστημάτων εκτιμάται ότι θα διαρκέσει έως και 28 μήνες. Με βάση αυτό το χρονοδιάγραμμα, η ολοκλήρωση και η πλήρης επιχειρησιακή χρήση των συστημάτων τοποθετούνται χρονικά στο διάστημα μεταξύ φθινοπώρου και χειμώνα του 2028, ορίζοντας ουσιαστικά και την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του νέου αεροδρομίου.
Το πλαίσιο χαρακτηρίζεται ασφυκτικό, καθώς δεν αφήνει περιθώρια για νέες καθυστερήσεις. Συνεπώς οποιαδήποτε περαιτέρω ολίσθηση σε κάποιο από τα ενδιάμεσα στάδια μπορεί να μετατοπίσει συνολικά την ημερομηνία έναρξης λειτουργίας του αεροδρομίου.
Η προσφυγή στο ΣτΕ και το «plan B»
Σε εκκρεμότητα παραμένει επίσης, όπως ήδη είχε αναδείξει το mononews και η προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας από τον Δήμο Μινώα Πεδιάδας σχετικά με τη χωροθέτηση του ραντάρ στον λόφο Παπούρα όπου αρχαιολογικές έρευνες έχουν αποκαλύψει σημαντικά κατάλοιπα της Μινωικής εποχής.
Σύμφωνα με πληροφορίες η υπόθεση δεν φαίνεται να απειλεί άμεσα την προκήρυξη του διαγωνισμού της Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, ωστόσο διατηρεί ζωντανό τον προβληματισμό γύρω από το συγκεκριμένο σημείο εγκατάστασης, το οποίο έχει προχωρήσει με τη σύμφωνη γνώμη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου «ΚΑΣ» και αναμένεται να κριθεί δικαστικά το επόμενο διάστημα.
Παράλληλα, δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως εάν παραμένει ως εναλλακτική δικλείδα ασφαλείας το σενάριο μεταβατικής λειτουργίας του νέου αεροδρομίου με τα υφιστάμενα ραντάρ του Αεροδρόμιο Νίκος Καζαντζάκης. Κύκλοι του Υπουργείου έχουν αφήσει ανοικτό αυτό το ενδεχόμενο, ωστόσο η τελική απόφαση για ενδεχόμενη εναλλακτική λύση ανήκει στην ΥΠΑ.
Προς το 2028 η πλήρης λειτουργία
Παρά τις εκκρεμότητες, τα βασικά ορόσημα του έργου παραμένουν αμετάβλητα. Η κατασκευαστική φάση αναμένεται να ολοκληρωθεί το καλοκαίρι του 2026, με τις εγκαταστάσεις να παραδίδονται τμηματικά από το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς. Για το 2027 έχουν προγραμματιστεί οι δοκιμαστικές πτήσεις, ενώ η πλήρης επιχειρησιακή χρήση των συστημάτων αεροναυτιλίας και η έναρξη της εμπορικής λειτουργίας τοποθετούνται χρονικά στο 2028, αν λάβουμε υπόψη την πρόσφατη απόφαση της ΥΠΑ.
Σημειώνεται ότι οι δοκιμαστικές πτήσεις που προγραμματίζονται για το 2027 δεν επηρεάζονται από την εγκατάσταση των συστημάτων αεροναυτιλίας, καθώς πραγματοποιούνται με διαδικασίες «γυμνού οφθαλμού», χωρίς την πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίηση ραντάρ και συστημάτων επιτήρησης.
Ο εξοπλισμός αεροναυτιλίας, που περιλαμβάνει ραντάρ καθώς και συστήματα επικοινωνιών, πλοήγησης και επιτήρησης, αποτελεί απολύτως αναγκαία προϋπόθεση για την πιστοποίηση του αεροδρομίου και τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας. Χωρίς την ολοκλήρωση του διαγωνισμού και την εγκατάσταση των συστημάτων, το νέο αεροδρόμιο δεν μπορεί να τεθεί σε λειτουργία, ανεξαρτήτως της προόδου των κατασκευαστικών εργασιών.
Η τριμερής συμφωνία προβλέπει ότι η ΔΑΗΚ Α.Ε. θα αναλάβει τη διενέργεια του διεθνούς διαγωνισμού και τη διαχείριση της σύμβασης προμήθειας, ενώ η ΥΠΑ θα διατηρεί τον πλήρη τεχνικό και θεσμικό έλεγχο σε όλα τα κρίσιμα στάδια, έχοντας καθοριστικό λόγο στις εγκρίσεις και στις επιτροπές. Μετά την οριστική παραλαβή, ο εξοπλισμός θα μεταβιβαστεί στην κυριότητα της ΥΠΑ.
Το μεγάλο στοίχημα: Η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων
Παρότι ο διαγωνισμός δεν έχει ακόμη προκηρυχθεί, παράγοντες με γνώση των διαδικασιών εκτιμούν ότι πλέον δεν υφίστανται ουσιαστικά θεσμικά ή νομικά εμπόδια, ιδίως μετά την πρόσφατη τροποποίηση της Σύμβασης Παραχώρησης. Το κρίσιμο ζητούμενο μεταφέρεται πλέον στην ταχύτητα ενεργοποίησης των μηχανισμών και στην αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων.
Ο εξοπλισμός αεροναυτιλίας συνιστά τον νευραλγικό πυρήνα της λειτουργίας του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι. Η προκήρυξη του διαγωνισμού δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη διοικητικό βήμα, αλλά τον καθοριστικό παράγοντα που θα κρίνει αν και πότε το νέο αεροδρόμιο θα μπορέσει να περάσει από τα εργοτάξια στη φάση της πλήρους επιχειρησιακής και εμπορικής λειτουργίας.
Όπως και να έχει ωστόσο, το έργο του νέου αεροδρομίου στο Καστέλλι Ηρακλείου, που εκτελείται με παραχώρηση στην εταιρεία «Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης Α.Ε.» (ΤΕΡΝΑ – GMR), βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο.
Η κατασκευή περιλαμβάνει διάδρομο μήκους 3.200 μέτρων, κεντρικό αεροσταθμό 93.500 τ.μ., εμπορική ζώνη 725 στρεμμάτων και συνδέσεις με τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) μέσω νέας χάραξης 18 χιλιομέτρων και δίδυμης σήραγγας 2,8 χλμ.
