Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε φάση αναμονής βρίσκονται οι αποφάσεις για την ανάπτυξη νέων πλωτών σταθμών υγροποιημένου φυσικού αερίου (FSRU) στην Ελλάδα, καθώς η έντονη γεωπολιτική ρευστότητα, σε συνδυασμό με τις αβεβαιότητες για τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή στρατηγική της Ευρώπης, καθιστούν ιδιαίτερα σύνθετο το επενδυτικό τοπίο. Παρότι ο ρόλος της χώρας ως ενεργειακής πύλης για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη ενισχύεται, οι τελικές αποφάσεις για νέα μεγάλης κλίμακας έργα παραμένουν “παγωμένες”.
Σήμερα, το ελληνικό σύστημα φυσικού αερίου διαθέτει δύο βασικές πύλες εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η πρώτη είναι ο τερματικός σταθμός LNG στη Ρεβυθούσα, ο οποίος εδώ και χρόνια αποτελεί τον βασικό κορμό τροφοδοσίας της χώρας, ενώ η δεύτερη είναι το FSRU Αλεξανδρούπολης, που έχει ήδη ενταχθεί στο σύστημα και ενισχύει καθοριστικά τη δυναμικότητα εισαγωγών.
Οι δύο αυτοί σταθμοί καλύπτουν πλήρως τις εγχώριες ανάγκες, ενώ πλέον λειτουργούν και εξαγωγικά, τροφοδοτώντας γειτονικές αγορές στα Βαλκάνια. Η Ελλάδα, αξιοποιώντας τις υποδομές της και τη γεωγραφική της θέση, φιλοδοξεί να αποτελέσει ενεργειακό κόμβο για τη μεταφορά LNG προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με προοπτική να φτάσει ακόμη και μέχρι την Ουκρανία.
Η απαγόρευση του ρωσικού αερίου
Καταλύτης για τις εξελίξεις είναι η ευρωπαϊκή απόφαση για σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί ως βασική πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG, το οποίο ήδη καλύπτει σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών αναγκών μετά το 2022.
Εφόσον αυτός ο στρατηγικός στόχος υλοποιηθεί σε πλήρη έκταση, οι υφιστάμενες υποδομές δεν θα επαρκούν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, θα απαιτηθεί η ανάπτυξη ενός ή και δύο επιπλέον FSRUs, ώστε να εξασφαλιστεί επαρκής δυναμικότητα για τις αυξημένες ροές LNG προς τις περιφερειακές αγορές.
Στο τραπέζι βρίσκονται ήδη συγκεκριμένα έργα, τα οποία θεωρούνται τα πιο ώριμα σε τεχνικό και αδειοδοτικό επίπεδο. Πρόκειται για τη δεύτερη μονάδα του FSRU στην Αλεξανδρούπολη, το FSRU της Θεσσαλονίκη που προωθεί η Helleniq Energy, καθώς και το έργο Διώρυγα Gas του ομίλου Motor Oil στην Κόρινθο.
Παρά το γεγονός ότι τα projects αυτά έχουν προχωρήσει σημαντικά σε επίπεδο σχεδιασμού, οι τελικές επενδυτικές αποφάσεις (FID) καθυστερούν. Και ο βασικός λόγος δεν είναι άλλος από τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και τις αμφιβολίες για το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης.
Οι σταθμοί FSRU είναι κατεξοχήν μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Η απόσβεσή τους γίνεται σε βάθος δεκαετιών, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη σταθερότητα του ρυθμιστικού και γεωπολιτικού περιβάλλοντος. Το κομβικό ερώτημα που απασχολεί τις εταιρείες είναι κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιμείνει στην πλήρη και οριστική διακοπή των ρωσικών προμηθειών ακόμη και μετά τη λήξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Επισήμως, αυτή παραμένει η θέση των Βρυξελλών. Ωστόσο, σε βάθος χρόνου –και ειδικά στο χρονικό ορίζοντα μέσα στον οποίο θα λειτουργήσουν τα νέα FSRUs– αρκετοί παράγοντες της αγοράς εκφράζουν επιφυλάξεις για το αν η Ευρώπη θα διατηρήσει αμετάβλητη αυτή τη στρατηγική, ιδίως εάν οι διεθνείς συνθήκες αλλάξουν.
Ρυθμιστικές εκκρεμότητες και κάθετος διάδρομος
Πέρα από τη γεωπολιτική αβεβαιότητα, υπάρχουν και πρόσθετοι παράγοντες που επιβαρύνουν το επενδυτικό περιβάλλον. Κεντρικό ρόλο παίζουν οι ρυθμιστικές εκκρεμότητες, κυρίως σε σχέση με τον λεγόμενο κάθετο διάδρομο φυσικού αερίου, ο οποίος θα επιτρέψει την απρόσκοπτη μεταφορά ποσοτήτων από την Ελλάδα προς τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η πρόοδος του διαδρόμου αυτού θεωρείται προϋπόθεση για να αποκτήσουν οικονομικό νόημα οι νέες μονάδες LNG, καθώς χωρίς εξασφαλισμένη ζήτηση και διασυνδέσεις, το ρίσκο για τους επενδυτές αυξάνεται σημαντικά.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η αγορά εκτιμά ότι οι τελικές αποφάσεις για νέα FSRUs θα ληφθούν μόνο όταν υπάρξει μεγαλύτερη σαφήνεια τόσο στο γεωπολιτικό πεδίο όσο και στις ευρωπαϊκές ενεργειακές πολιτικές. Μέχρι τότε, τα έργα παραμένουν “στο συρτάρι”, με την Ελλάδα να διαθέτει μεν ισχυρές υποδομές και φιλοδοξίες, αλλά να περιμένει τις εξελίξεις που θα κρίνουν αν και πότε θα προχωρήσει στο επόμενο μεγάλο βήμα.
