Σε τροχιά υλοποίησης μπαίνει ένα από τα πιο φιλόδοξα και πολυεπίπεδα εγχειρήματα βιώσιμης αστικής ανάπτυξης της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου. Στο επίκεντρο του Συμφώνου Εταιρικής Σχέσης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής, της ΕΥΔΑΠ και της Νέας Μητροπολιτικής Αττικής Α.Ε. που εγκρίθηκε πρόσφατα, μπαίνουν τα θεμέλια για την αναβίωση του Αδριάνειο Υδραγωγείο, ένα μοναδικό έργο ρωμαϊκής μηχανικής που λειτουργεί αδιάλειπτα από τον 2ο αιώνα μ.Χ. (κατασκευάστηκε μεταξύ 125 και 140 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Αδριανό) και εξακολουθεί να διατρέχει υπόγεια την Αττική, από τις παρυφές της Πάρνηθας έως τη δεξαμενή της πλατείας Κολωνακίου.
Σαφείς ρόλοι και χρονοδιάγραμμα με ορίζοντα το 2030
Με σαφείς ρόλους για τους τρεις εταίρους και με επικεφαλής τη Νέα Μητροπολιτική Αττική Α.Ε., που λειτουργεί ως τεχνικός, επιστημονικός και διαχειριστικός βραχίονας της Περιφέρειας, σηματοδοτείται η μετάβαση του εγχειρήματος από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή, με ορίζοντα το 2030.
Ουσιαστικά θα είναι ο φορέας που αναλαμβάνει τον κεντρικό ρόλο να καταθέσει την πρόταση για την υλοποίηση της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης και να οργανώσει τον Ενδιάμεσο Φορέα Διαχείρισης που θα «τρέξει» στην πράξη τα απαιτούμενα έργα.
Μοναδικό έργο ρωμαϊκής μηχανικής σε συνεχή λειτουργία
Στο υδραγωγείο διατηρείται έως σήμερα μία υπόγεια σήραγγα μήκους 23,7 χλμ. που εξακολουθεί να περισυλλέγει ύδατα από υπόγειους υδροφορείς και ρέματα κατά μήκος του άξονά της, διασχίζοντας οκτώ δήμους της Αττικής. Θεωρείται δε, ένα άρτιο υπόγειο έργο υδραυλικής μηχανικής – το μεγαλύτερο στην Ευρώπη που συνεχίζει να λειτουργεί αδιάκοπα – το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως έργο Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Κύριο μέλημα της χωρικής ανάδειξης του Αδριάνειου Υδραγωγείου, είναι η αξιοποίηση των υδάτινων πόρων του, για την κάλυψη των αναγκών άρδευσης των δήμων, από τους οποίους διέρχεται. Η διαχείριση των αγωγών και υδάτων του βρίσκεται στη δικαιοδοσία της ΕΥΔΑΠ. Σήμερα στραγγίζει και οδηγεί στη θάλασσα πολύτιμα υπόγεια ύδατα, τα οποία σχεδιάζεται να αξιοποιηθούν από την επιχείρηση για μη πόσιμες χρήσεις.
Με την έγκριση της σύναψης και των όρων του Συμφώνου Εταιρικής Σχέσης που μόλις υπογράφηκε μπαίνουν οι βάσεις για την οργανωμένη αξιοποίηση των υδάτινων πόρων του υδραγωγείου, με στόχο την εξοικονόμηση πόσιμου νερού, τη βελτίωση του μικροκλίματος και τη μείωση της αστικής θερμικής νησίδας κατά μήκος της διαδρομής του.
Με το πρώτο αρδευτικό δίκτυο που ήδη κατασκευάζεται στο Χαλάνδρι, συνολικού προϋπολογισμού 3,13 εκατ. ευρώ (με συγχρηματοδότηση της ΕΕ μέσω του προγράμματος UIA Cultural HID.R.A.N.T.), θα εξοικονομούνται ετησίως πάνω από 10.000 κμ. πόσιμου νερού και 45.000 – 90.000 κμ. συνολικής ποσότητας ύδατος.
Το νερό θα απολυμαίνεται, ώστε να είναι κατάλληλο, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, για άρδευση και εν δυνάμει άλλες μη πόσιμες χρήσεις. Έτσι θα εξασφαλιστεί αφενός εγγυημένη ποσότητα και ποιότητα μη πόσιμων υδάτων με σταθερά χαμηλή τιμή χωρίς κλίμακες και αφετέρου εξοικονόμηση από το ενεργειακό κόστος συντήρησης των γεωτρήσεων αλλά και από τις υψηλές τιμολογιακές κλίμακες του πόσιμου, χωρίς τέλη αποχέτευσης.
Συνεργασία άνω των 55 φορέων
Για την ολοκλήρωση της αξιοποίησης του Αδριάνειου Υδραγωγείου στην Αττική, η δυναμικότητα του οποίου εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπερνά τα 3 Mm3/έτος, θα συνεργαστούν πάνω από 55 φορείς της Αττικής που εμπλέκονται ποικιλοτρόπως στο έργο: οι οκτώ δήμοι Αχαρνών, Κηφισιάς, Μεταμόρφωσης, Ηρακλείου, Αμαρουσίου, Χαλανδρίου, Φιλοθέης- Ψυχικού και Αθηναίων, η Περιφέρεια, η κεντρική διοίκηση, επιχειρήσεις, εκπαιδευτικοί φορείς, πολιτιστικοί οργανισμοί, κοινωφελή ιδρύματα και φορείς της κοινωνίας.
Με την έγκριση της σύναψης και των όρων του Συμφώνου Εταιρικής Σχέσης που μόλις υπογράφηκε μπαίνουν οι βάσεις για την οργανωμένη αξιοποίηση των υδάτινων πόρων του υδραγωγείου, με στόχο την εξοικονόμηση πόσιμου νερού, τη βελτίωση του μικροκλίματος και τη μείωση της αστικής θερμικής νησίδας κατά μήκος της διαδρομής του. Παράλληλα, εντάσσεται η ανάδειξη του Αδριάνειου Υδραγωγείου σε μια ολοκληρωμένη Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ), με πολιτιστικές, περιβαλλοντικές και τουριστικές παρεμβάσεις.
Οι ΣΒΑΑ αποτελούν ένα αναπτυξιακό εργαλείο που βασίζεται στη λογική της αστικής και εδαφικής παρέμβασης. Χρησιμοποιούνται, εάν οι προκλήσεις και οι αναπτυξιακές ανάγκες είναι συγκεκριμένες σε μια καθορισμένη λειτουργική γεωγραφική περιοχή και υπό την προϋπόθεση ότι χαράσσεται και υλοποιείται μια στρατηγική για την ολική αντιμετώπιση των προκλήσεων.
Σε αυτό το πλαίσιο συντάχτηκε η πρόσκληση της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Προγράμματος «Αττική» που αφορά στην υποβολή πρότασης για το Αδριάνειο Υδραγωγείο, από την Περιφέρεια Αττικής, ως αρμόδια Χωρική Αρχή, στο πλαίσιο του Προγράμματος «ΑΤΤΙΚΗ» για την προγραμματική περίοδο 2021-2027.
