Στη κρίσιμη τελική ευθεία μπαίνει το project της υπόγειας αποθήκης CO2 στο Πρίνο, ύψους άνω του 1 δισ ευρώ και με εκτιμώμενη έναρξη αρχές του 2030, καθώς μετά τη θετική γνωμοδότηση της Κομισιόν για την άδεια αποθήκευσης, ανοίγει ο δρόμος για τα επόμενα βήματα, με βασικό ορόσημο τη πρώτη γεώτρηση τον Ιούνιο, στόχος όλο και πιο οριακός.
Τις εξελίξεις παρακολουθούν από κοντά οι βιομηχανίες που τρέχουν τα μεγάλα projects αποθήκευσης CO2 στην Ελλάδα, δηλαδή οι δύο τσιμεντοβιομηχανίες (Τιτάνας, Ηρακλής), τα δύο διυλιστήρια (Motor Oil και Helleniq Energy), καθώς επίσης ο ΔΕΣΦΑ με έργο μεταφοράς των παραπάνω ποσοτήτων σε ειδική μονάδα υγροποίησης στη Ρεβυθούσα, τα οποία μαζί με τον Πρίνο αθροίζουν συνολικά επενδύσεις 4 δισ. ευρώ.
Σε αυτή την άκρως απαιτητική αλυσίδα από milestones, η πρόσφατη έγκριση της Κομισιόν που επιβεβαιώνει την καταλληλότητα του γεωλογικού σχηματισμού για τη μόνιμη και ασφαλή αποθήκευση CO2, ανοίγει το δρόμο για τη λήψη από την ΕΔΕΥΕΠ της άδειας αποθήκευσης, η όποια τοποθετείται μέσα στο Φεβρουάριο.
Αυτό με τη σειρά του φέρνει πιο κοντά τη στιγμή που οι αυριανοί πελάτες του Πρίνου, δηλαδή οι μεγάλες εγχώριες ρυπογόνες βιομηχανίες, θα κληθούν να εκδηλώσουν έμπρακτα το ενδιαφέρον τους. Και μέσω ενός πολύμηνου market test, να υποβάλουν τις προσφορές τους προκειμένου να δεσμεύσουν χωρητικότητα στην υπόγεια εγκατάσταση, δυναμικότητας 1 εκατ. τόνων CO2 σε πρώτη φάση και συνολικά 2,8 εκατ. τόνων σε πλήρη ανάπτυξη.
Αλλά για να προκηρύξει η EnEarth (η θυγατρική της Energean) το market test, θα πρέπει πρώτα να τακτοποιηθούν οι εκκρεμότητες που άφησε ανοικτές το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ το Νοέμβριο γύρω από τους κανονισμούς τιμολόγησης και τη κατανομή του capacity του Πρίνου.
Το αγκάθι της κατανομής
Ενα ακανθώδες ζήτημα που έγινε τους προηγούμενους μήνες αιτία αντιδράσεων από τον επιχειρηματικό κόσμο και μένει να φανεί κατά πόσο έχει διευθετηθεί ή όχι, δηλαδή θα συμπεριληφθεί στα σχετικά κείμενα ή θα παραπεμφθεί στο μέλλον.
Αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα διατεθεί η χωρητικότητα των 2,8 εκατ. τόνων CO2 του Πρίνου στην αγορά, με το υπουργείο να είναι υπέρ της διάθεσης του 50% ισόποσα στις ενδιαφερόμενες βιομηχανίες, και όχι αναλογικά με βάση τις εκπομπές CO2 που έχουν και οι οποίες ποικίλουν ανά κλάδο και ανά όμιλο. Σε ό,τι αφορά το υπόλοιπο 50%, δηλαδή τα υπόλοιπα 1,4 εκατ. τόνους capacity, αυτά θα διανέμονται μέσω διαγωνισμού.
Κάποιοι παίκτες είχαν χαρακτηρίσει το μοντέλο προβληματικό στη λογική ότι δεν εξασφαλίζει ίδιες τιμές, διαφάνεια και ισότιμη πρόσβαση σε όλους, γι’ αυτό και υπήρξε ένα μπαράζ συσκέψεων το τελευταίο διάστημα, υπό τον υφυπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο και παρότι σε κάποια ζητήματα υπήρξε σύγκλιση, δεν αποκλείεται το θέμα της κατανομής να μείνει ανοικτό προς μελλοντική διευθέτηση.
Το πόσο περίπλοκο είναι το εγχείρημα της νέας αυτής αγοράς για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα φαίνεται και από τη μετακίνηση των οροσήμων: Η έκδοση των παραπάνω κειμένων που αποτελούν προαπαιτούμενο για το Ταμείο Ανάκαμψης (το έργο χρηματοδοτείται με 150 εκατ. ευρώ από το RRF), είχε αρχικά οριστεί για τις 31 Ιανουαρίου, αλλά έχει πάρει μετάθεση για τις 15 Φεβρουαρίου.
Εφόσον τακτοποιηθούν όλα τα παραπάνω, τότε μέχρι τον Μάρτιο είναι πιθανό να τρέξει η προκήρυξη του market test, από τα αποτελέσματα του οποίου και τις πρώτες δεσμευτικές συμφωνίες που θα κλείσει με πελάτες η Energean, θα κριθεί και η λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης (FID) που τοποθετείται στα τέλη του 2026.
Η ώρα της γεώτρησης
Σε ό,τι αφορά τον προγραμματισμό για την πρώτη γεώτρηση στον Πρίνο (έως ότου το έργο φτάσει σε πλήρη ανάπτυξη προγραμματίζονται συνολικά 15 γεωτρήσεις), ο στόχος για τον Ιούνιο φαίνεται οριακός.
Σημειωτέον ότι η EnEarth έχει προκηρύξει εδώ και καιρό τον διαγωνισμό για την επιλογή του γεωτρύπανου, ενώ τον Δεκέμβρη κατέθεσε τα έγγραφα για τους περιβαλλοντικούς όρους της γεώτρησης που αφορά τη πρώτη φάση του έργου, δυναμικότητας 1 εκατ. τόνων CO2.
Συνοψίζοντας τα φετινά ορόσημα στο timeline του έργου είναι τα εξής:
- Αδεια αποθήκευσης (1ο τρίμηνο).
- Υποβολή αιτήματος στην ΕΔΕΥΕΠ για την άδεια αποθήκευσης που αφορά τη πλήρη δυναμικότητα (full capacity) του project, ύψους 2,8 εκατ. τόνων CO2 (2ο τρίμηνο).
- Υποβολή Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στο ΥΠΕΝ για τη πλήρη δυναμικότητα του έργου.
Το μεγάλο στοίχημα για την νέα αυτή αγορά παραμένει ο ταυτόχρονος χρονισμός των επενδύσεων όλων των κρίκων της αλυσίδας. Οταν δηλαδή θα είναι έτοιμη στις αρχές του 2030 η μονάδα δέσμευσης άνθρακα του Ηρακλή («OLYMPUS», Μηλάκι Αλιβερίου), για το οποίο ο όμιλος θα πάρει τη τελική επενδυτική απόφαση μέσα στο επόμενο εξάμηνο, πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και η δεύτερη φάση του project των 1,2 δισ. ευρώ για την αποθήκευση CO2 στον Πρίνο. Εκεί δηλαδή όπου θα μεταφέρεται και θα αποθηκεύεται η ποσότητα του 1 εκατ. τόνων από το Αλιβέρι.
Ο ίδιος χρονισμός ισχύει και για τη ναυπήγηση των πλοίων (για όσες εταιρείες επιλέξουν αυτή τη λύση) με τα οποία θα μεταφέρεται το διοξείδιο του άνθρακα στην υπόγεια κοιλότητα.
