«Δεύτερες σκέψεις» φαίνεται πως έχει σημαντικό ποσοστό από τους ωφελούμενους για αγορά και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας στο πλαίσιο του προγράμματος Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα την ώρα που η αγορά προσπαθεί να ξαναπιάσει ρυθμούς μετά την πτώση που επέφεραν οι καθυστερήσεις στην έναρξη του προγράμματος και η τελική υλοποίησή του εν μέσω καιρικών συνθηκών που δεν ευνοούν τις αλλαγές συστημάτων θέρμανσης.
Μάλιστα, όπως σημειώνει μιλώντας στο energygame.gr ο κ. Λευτέρης Φωτόπουλος, Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Επιχειρήσεων Θέρμανσης Ενέργειας εκτιμάται ότι περίπου ένας στους δύο ωφελούμενους τελικά δε θα προχωρήσει στην εγκατάσταση αντλίας θερμότητας στο πλαίσιο του προγράμματος.
Όπως αναφέρει ο ίδιος, ένας βασικός λόγος υπαναχώρησης είναι το κόστος. Πολλοί δικαιούχοι δεν είχαν αντιληφθεί ότι, ακόμη και με επιδότηση 50%, απαιτείται ίδια συμμετοχή 3.000–5.000 ευρώ, γεγονός που οδήγησε αρκετούς να αποσυρθούν όταν συνειδητοποίησαν την πραγματική επιβάρυνση.
Παράλληλα, ο περιορισμένος χρόνος υλοποίησης του προγράμματος μετά από τις καθυστερήσεις στην εκκίνησή του αλλά και η πρόβλεψη για υλοποίηση των εργασιών κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών αποθαρρύνουν μεγάλο μέρος των ενδιαφερομένων που δεν είναι διατεθειμένοι να διακόψουν τη θέρμανση της κατοικίας τους προκειμένου να προχωρήσουν οι απαραίτητες εργασίες, ειδικά για τις αντλίες θερμότητας. Όπως τονίζει, σημαντική έλλειψη του προγράμματος, όπως αποδεικνύεται και στην πράξη είναι η μη πρόβλεψη ενεργειακών συμβούλων που θα καθοδηγούσαν τους πολίτες για τις ανάγκες της δικής τους κατοικίας και θα τους εξηγούσαν συνολικά τις απαραίτητες παρεμβάσεις αλλά και το κόστος της ιδίας συμμετοχής.
Η ακτινογραφία του προγράμματος
Υπενθυμίζεται πως το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε στην παροχή παράτασης έως και τις 24 Φεβρουαρίου 2026 για τους ωφελούμενους του Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα για τη δέσμευση επιταγών προϊόντων και 12 Μαρτίου 2026 για τις επιταγές υπηρεσιών. Σημειώνεται ότι ο μέγιστος χρόνος από τη δέσμευση έως την εξαργύρωση είναι 30 ημέρες για τις επιταγές αγοράς προϊόντων και 60 για τα vouchers εγκατάστασης.
Το πρόγραμμα έλαβε περισσότερες από 192.000 αιτήσεις οδηγώντας σε αύξηση του προϋπολογισμού σε περισσότερα από 647 εκατ. ευρώ. Οι πρώτοι ωφελούμενοι που ανακοινώθηκαν τον περασμένο Νοέμβριο ανήλθαν σε 102.151 και οι εγκεκριμένοι προμηθευτές σε 2.993 σε όλη την περιφέρεια της χώρας.
Όπως έχει ήδη γράψει το energygame.gr, σύμφωνα με πληροφορίες, έως τις 27 Ιανουαρίου, λίγες ημέρες πριν την ανακοίνωση της παράτασης, μόλις περίπου το 8% του συνολικού διαθέσιμου ποσού επιδότησης είχε μετατραπεί σε δεσμεύσεις και εξαργυρώσεις ενώ το συνολικό ποσοστό εξαργύρωσης κινείται περίπου στο 67% σε σχέση με τα δεσμευμένα vouchers. Ειδικότερα, έως την παραπάνω ημερομηνία, τα vouchers που είχαν κινηθεί (δεσμευμένα ή εξαργυρωμένα) ανέρχονταν σε 46.742 ενώ η συνολική επιδότηση που αντιστοιχούσε σε αυτά έφθανε τα 50,54 εκατ. ευρώ. Από τα vouchers αυτά,
- 18.713 είχαν εξαργυρωθεί, με επιδότηση 19,43 εκατ. ευρώ
- και 28.029 παρέμεναν δεσμευμένα, με επιδότηση 31,11 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, σε ό,τι αφορά στις αντλίες θερμότητας έως τις 27 Ιανουαρίου, είχαν εξαργυρωθεί 3.165 επιταγές εξοπλισμού και 1.929 εγκαταστάσεων ενώ είχαν δεσμευθεί 4.862 για εξοπλισμό και 4.185 για υπηρεσίες. Τα ποσοστά εξαργύρωσης διαμορφώνονται σε
- περίπου 64% στον εξοπλισμό,
- περίπου 46% στις υπηρεσίες.
Αργή εκκίνηση και επιτάχυνση λίγο πριν την εκπνοή του χρόνου
Από την ανακοίνωση των ωφελούμενων στα μέσα Νοεμβρίου και έως τα μέσα Δεκεμβρίου καταγράφηκε σταδιακή αύξηση των δεσμεύσεων. Οι πρώτες εβδομάδες κινήθηκαν σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, με περίπου 1.000 έως 2.500 δεσμεύσεις εβδομαδιαίως, καθώς οι ωφελούμενοι ενημερώνονταν, οι προμηθευτές οργάνωναν τη λειτουργία τους και οι πρώτες παραγγελίες έμπαιναν σε διαδικασία υλοποίησης.
Στα τέλη Δεκεμβρίου σημειώθηκε κάμψη, κάτι αναμενόμενο λόγω των εορτών, όταν η αγορά παραδοσιακά επιβραδύνεται και περιορίζονται τόσο οι παραδόσεις όσο και οι εγκαταστάσεις. Η πραγματική επιτάχυνση ήρθε τον Ιανουάριο. Μέσα σε τρεις εβδομάδες οι δεσμεύσεις εκτινάχθηκαν, φθάνοντας ακόμη και πάνω από 14.000 εβδομαδιαίως. Την ίδια πορεία, με χρονική υστέρηση λίγων εβδομάδων, ακολούθησαν και οι εξαργυρώσεις, οι οποίες σχεδόν τριπλασιάστηκαν καθώς άρχισαν να ολοκληρώνονται έργα που είχαν ξεκινήσει νωρίτερα.
Με χαμηλές ταχύτητες η αγορά
Σύμφωνα με τον κ. Φωτόπουλο, η εγχώρια αγορά αντλιών θερμότητας κατέγραψε σημαντική πτώση την περασμένη χρονιά καθώς οι πολίτες ανέμεναν την έναρξη του προγράμματος προκειμένου να προχωρήσουν σε αγορές αξιοποιώντας και τις επιδοτήσεις. Παρά την αύξηση της κίνησης κατά τον Ιανουάριο, θα έπρεπε να καταγράφονται τουλάχιστον τριπλάσιες ταχύτητες προκειμένου η αγορά να καλύψει το χαμένο έδαφος. Σύμφωνα με τον κ. Φωτόπουλο, σε μία καλή χρονιά, κατά μέσο όρο η αγορά απορροφούσε 20–25 χιλιάδες αντλίες θερμότητας ετησίως, επιδοτούμενες και μη. «Με τα σημερινά δεδομένα, δεν έχει φτάσει ούτε στο μισό αυτής της επίδοσης» αναφέρει ενώ η αγορά δεν φαίνεται αισιόδοξη ότι θα καταφέρει να καλύψει το χαμένο έδαφος της προηγουμένης χρονιάς μην μπορώντας να προχωρήσει σε προβλέψεις για το πώς θα εξελιχθεί η κίνηση μετά το καλοκαίρι.
Όπως σημειώνει ο κ. Φωτόπουλος η αγορά των αντλιών θερμότητας σε μεγάλο βαθμό κινείται από τα επιδοτούμενα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, τα οποία στο παρελθόν αντιστοιχούσαν περίπου στο 50 – 60% της δραστηριότητας. Στο τρέχον πρόγραμμα «Εξοικονομώ» δεν υπάρχει ακόμη πλήρης εικόνα για την πορεία, καθώς μόλις τώρα αρχίζουν να ξεμπλοκάρουν οι διαδικασίες, ενώ δεν αποκλείει νέες υπαναχωρήσεις ή μειώσεις προϋπολογισμών και παρεμβάσεων λόγω του πλαφόν που ανακοινώθηκε τον περασμένο Νοέμβριο από το ΥΠΕΝ που θέτει ως μέγιστο επιτρεπτό ανηγμένο κόστος στην ωφέλιμη επιφάνεια τα 280 €/τ.μ..
Την ίδια ώρα, τονίζει, η προσπάθεια να συμπιεστούν μεγάλες πωλήσεις σε μικρό χρονικό διάστημα δημιουργεί πρακτικά προβλήματα: δεν υπάρχει απεριόριστο στοκ εξοπλισμού ούτε επαρκής αριθμός συνεργείων για εγκαταστάσεις, ενώ πολλοί πολίτες δεν προλαβαίνουν να εξασφαλίσουν επιπλέον χρηματοδότηση για να καλύψουν την ίδια συμμετοχή. Εντούτοις, εμφανίζεται αισιόδοξος ότι η φημολογούμενη αύξηση των δικαιούχων που αναμένεται να ανακοινωθεί από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και η βελτίωση των καιρικών συνθηκών μέσα στους επόμενους μήνες θα δώσουν νέα ώθηση στην αγορά.
Ερωτώμενος για τα επόμενα προγράμματα επιδοτήσεων που φαίνεται πως σχεδιάζει το ΥΠΕΝ όπως έγραφε το energygame.gr, ο κ. Φωτόπουλος τονίζει πως είναι απαραίτητο να προβλεφθεί
- ένταξη ενεργειακού συμβούλου ή μηχανικού, που θα καθοδηγεί τον ωφελούμενο σε ένα ολοκληρωμένο πακέτο παρεμβάσεων,
- μεγαλύτερος χρονικός ορίζοντας υλοποίησης (8–12 μήνες),
- σταθερή και μόνιμη ροή στον σχεδιασμό των προγραμμάτων ώστε αγορά και πολίτες να μπορούν να προγραμματίζουν.
Νέες εντάξεις στο πρόγραμμα
Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν πως ανακοίνωση υπαγωγής ωφελούμενων του προγράμματος κατά περίπου 30.000 καλύπτοντας περί του ενός τρίτου των πολιτών που είχαν κάνει αίτηση στο πρόγραμμα και βρέθηκαν εκτός της πρώτης ένταξης. Οι πληροφορίες ήθελαν η ανακοίνωση αυτή να έχει πραγματοποιηθεί έως τα τέλη του περασμένου μήνα, ωστόσο, φαίνεται πως το ΥΠΕΝ θέλησε να παρακολουθήσει τις κινήσεις των ωφελούμενων στο διάστημα αυτής της παράτασης που δόθηκε προκειμένου να προχωρήσει στις επόμενες κινήσεις. Σημειώνεται ότι και οι νέοι αυτοί ωφελούμενοι θα χρειαστούν περισσότερο το αντίστοιχο περιθώριο των 90 ημερών για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος ενώ και η αγορά θα χρειαστεί κάποιο χρόνο για να μπορεί να απαντήσει στις νέες παραγγελίες.
