Η επίλυση χρόνιων γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, όπως έχει επισημανθεί από φορείς και οργανώσεις, καθιστά δύσκολη την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων πολυκατοικιών. Το αποτέλεσμα είναι μεμονωμένοι ιδιοκτήτες ακινήτων να προχωρούν σε δράσεις εξοικονόμησης στα κτίριά τους, ενώ θα μπορούσαν να υλοποιούνται παρεμβάσεις συνολικά στο κέλυφος του κτιρίου.
Στο παρελθόν, το υπουργείο εξέτασε περιπτώσεις όπου θα μπορούσαν να ενταχθούν στο συγκεκριμένο «παιχνίδι» οι ESCOs. Φαίνεται πως το ΥΠΕΝ θέλει να εστιάσει σε λύσεις που αφορούν τις πολυκατοικίες συνολικά, κάτι που κατέστησε σαφές η Γενική Γραμματέας του υπουργείου Ενέργειας, Δέσποινα Παληαρούτα, μιλώντας σε εκδήλωση του ΙΕΝΕ με τίτλο: «Ενέργεια Χωρίς Απώλειες: Εξοικονόμηση & Βιωσιμότητα στα Κτίρια».
Το πρόβλημα, όπως είπε, έχει να κάνει με τους κανονισμούς που αφορούν τις ιδιοκτησίες των πολυκατοικιών, καθώς δεν υπάρχει ομοφωνία, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολος ο σχεδιασμός καθολικών δράσεων που αφορούν ένα ολόκληρο κτηριακό συγκρότημα. Σημείωσε, τέλος, πως το υπουργείο θα υποδεχτεί προτάσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προγράμματα με ακόμη μεγαλύτερο αντίκτυπο.
Βασική προτεραιότητα για το ΥΠΕΝ η εξοικονόμηση ενέργειας
Σύμφωνα με την κα Παληαρούτα, ο πυλώνας της εξοικονόμησης ενέργειας αποτελεί βασική προτεραιότητα για το Υπουργείο. «Τώρα βρισκόμαστε και στη διαδικασία να αναθεωρήσουμε την οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων, ενώ παράλληλα είμαστε σε ένα κομβικό σημείο για το πώς θα προχωρήσουμε από εδώ και πέρα. Υπάρχει μία σκέψη να περάσουμε σε έναν μηχανισμό που λέγεται on bill financing. Αυτό πρέπει να το σκεφτούμε πολύ σοβαρά ως προς τον σχεδιασμό του. Έχουμε τα προγράμματα εξοικονόμησης, τα οποία δυστυχώς δεν θα έχουν τόσο μεγάλη επιδότηση τα επόμενα χρόνια. Θα εστιάζουν σε συγκεκριμένες ομάδες, δηλαδή μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου θα υπάρχει μεγάλη επιδότηση μόνο για τις ευάλωτες ομάδες και όχι καθολικά για όλο τον κόσμο. Παράλληλα, υπάρχει ένας μηχανισμός που προχωρά, το λεγόμενο καθεστώς επιβολής, που αφορά τους παρόχους».
Θυμίζουμε σε αυτό το σημείο πως τα σχήματα λευκών πιστοποιητικών, ή γενικότερα τα καθεστώτα επιβολής υποχρεώσεων ενεργειακής απόδοσης (Energy Efficiency Obligation schemes – EEOs), χρησιμοποιούνται σε πολλές χώρες της ΕΕ ως μέτρο πολιτικής για την επίτευξη στόχων ενεργειακής απόδοσης. Σύμφωνα με τον «Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια», ένα λευκό πιστοποιητικό αντιπροσωπεύει μία μονάδα εξοικονόμησης ενέργειας. Ανάλογα με τα συγκεκριμένα σχήματα, τα έργα αυτά μπορούν να υλοποιηθούν από προμηθευτές ενέργειας, διανομείς, ESCOs ή ακόμη και από τις ίδιες τις εταιρείες.
Στη χθεσινή εκδήλωση, η κα Παληαρούτα τόνισε πως θα προχωρήσουν όσα προγράμματα εξοικονόμησης είναι βελτιστοποιημένα, ενώ το δεύτερο σκέλος, που αφορά το ήδη υπάρχον σύστημα για τους παρόχους, θα πρέπει να γίνει πιο αυστηρό, ώστε να υλοποιούνται πραγματικές δράσεις εξοικονόμησης. Επιπλέον, η Γενική Γραμματέας του υπουργείου Ενέργειας επισήμανε πως αποτελεί πρόβλημα το γεγονός ότι δεν έχει βρεθεί τρόπος για καθολικές παρεμβάσεις στις όψεις των κτιρίων των πολυκατοικιών, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζεται κάθε περίπτωση ξεχωριστά.
Στη χθεσινή ημερίδα του ΙΕΝΕ, άλλοι ομιλητές επισήμαναν ότι είναι επιτακτική ανάγκη η αναθεώρηση των τεχνικών οδηγιών του ΚΕΝΑΚ, ώστε να συμπεριλάβουν τις προκλήσεις των τελευταίων ετών. Θα πρέπει να αλλάξει ο συντελεστής μετατροπής της ηλεκτρικής ενέργειας σε πρωτογενή ενέργεια, καθώς χρησιμοποιούνται ακόμη τιμές του 2018, ενώ μπορούν να ενσωματωθούν και νέα κλιματικά δεδομένα για περισσότερες περιοχές στα προγράμματα «Εξοικονομώ».
«Μιλάμε για το πιο πετυχημένο πρόγραμμα των τελευταίων ετών, με τη μεγαλύτερη απορροφητικότητα κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης, με τη συνολική παρέμβαση (Εξοικονομώ 2021, Εξοικονομώ 2023, Ανακαινίζω για Νέους, Εξοικονομώ 2025) να ξεπερνά τα 2,2 δισ. ευρώ», τόνισε η Χρυσούλα Βαϊτση, Ενεργειακή Επιθεωρήτρια και Γενική Γραμματέας του ΠΣΥΠΕΝΕΠ. Το πρόγραμμα του 2021 έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ολοκλήρωσης, συγκεκριμένα 81%. Το πρόγραμμα του 2023 έχει ποσοστό ολοκλήρωσης 46%, ενώ το πρόγραμμα «Ανακαινίζω για Νέους» έχει ποσοστό ολοκλήρωσης 10%. Όπως ανέφερε, το πρόγραμμα του 2021 χρειάστηκε 25 αποφάσεις για να φτάσει στο 81%, θέτοντας ερωτήματα για την ταχύτητα ωρίμανσης των νεότερων κύκλων. Τα νούμερα αυτά θα αλλάξουν μέχρι το τέλος Μαΐου, καθώς αυτή τη στιγμή υπάρχει έντονη κινητικότητα λόγω και των σχετικών προθεσμιών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μέση επιδότηση για το πρόγραμμα «Εξοικονομώ 2025» ανέρχεται σε 22.476 ευρώ, με το υπουργείο να λαμβάνει υπόψη τις ανατιμήσεις και τα προβλήματα στην αγορά. Η αύξηση της μέσης επιδότησης υπολογίζεται σε 70% σε σχέση με τα προηγούμενα προγράμματα.
Από την πλευρά του, ο κ. Θεοφύλακτος σημείωσε πως για την Ευρώπη το «Energy Efficiency First» παραμένει το βασικό σύνθημα και η πιο αποδοτική πηγή ενεργειακής ασφάλειας. Έρευνα του ΙΕΝΕ, που περιλαμβάνεται στο SEE Energy Outlook 2025/2026, δείχνει ότι, παρά την πρόοδο, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο χάσμα στην προώθηση της ενεργειακής απόδοσης, ιδιαίτερα στο κτιριακό απόθεμα και τη βιομηχανία, όσον αφορά την αντιμετώπιση της εξοικονομούμενης ενέργειας ως εθνικού πόρου. Η Νοτιοανατολική Ευρώπη παρουσιάζει υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας, ενώ η περιοχή παραμένει 30-40% πιο ενεργοβόρα σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ.
Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε πως η ΣΗΘΥΑ παρέχει αξιόπιστο και χαμηλού κόστους ατμό και ηλεκτρισμό απευθείας σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, αναφερόμενος στην τηλεθέρμανση, τόνισε ότι είναι κρίσιμη για μεγάλες πόλεις της ΝΑ Ευρώπης. Ανέφερε ότι το δυναμικό της Ρουμανίας ανέρχεται σε 10-12%, της Βουλγαρίας σε 8-10% και της Ελλάδας σε 5-6%. Στον τομέα της τηλεψύξης, η περιοχή βρίσκεται σχεδόν στο μηδέν. Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο του ΙΕΝΕ και Πρόεδρο της Επιστημονικής Επιτροπής Ενεργειακής Αποδοτικότητας του ΙΕΝΕ, απαιτείται επανασχεδιασμός αυτών των δικτύων με ΣΗΘΥΑ, ενώ η Κροατία και η Σλοβενία επεκτείνουν ήδη τη ΣΗΘ με χρήση βιομάζας.
