Σάρκα και οστά αρχίζει να παίρνει η αγορά αποθήκευσης ενέργειας στην Ελλάδα, καθώς τα πρώτα έργα μπαταριών έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία και ένα νέο «κύμα» εγκαταστάσεων αναμένεται να ακολουθήσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Την αρχή έκανε η more, θυγατρική της Motor Oil, η οποία εγκαινίασε την αγορά με τρεις σταθμούς συνολικής ισχύος 72 MW και χωρητικότητας 144 MWh, σε περιοχές της Στερεάς Ελλάδας και της Βόρειας Ελλάδας.
Σύμφωνα με πληροφορίες του energygame.gr, έως τις αρχές Μαΐου αναμένεται να προστεθεί ένα νέο «κύμα» έργων, στο οποίο συμμετέχουν συνολικά πέντε εταιρείες. Στην αιχμή του δόρατος βρίσκεται το χαρτοφυλάκιο της ΔΕΗ, με δύο σταθμούς αποθήκευσης στη Δυτική Μακεδονία, σε Μελίτη και Πτολεμαΐδα, να έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Οι μονάδες αυτές διαθέτουν ισχύ 50 MW και χωρητικότητα 100 MWh η καθεμία. Παράλληλα, στο Αμύνταιο βρίσκεται υπό κατασκευή τρίτο έργο επίσης ισχύος 50 MW, αλλά με αυξημένη χωρητικότητα 200 MWh, καθώς ενσωματώνει τεχνολογία τετράωρης αποθήκευσης.
Τη σκακιέρα της αποθήκευσης συμπληρώνουν και άλλοι επενδυτές, με έργα που αναμένεται να μπουν σε λειτουργία στο ίδιο διάστημα. Συγκεκριμένα, προχωρά μονάδα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες ισχύος 49 MW της Principia, έργο περίπου 50 MW της Faria Renewables στην περιοχή της Ελασσόνας, καθώς και μονάδα 24 MW της RENER Energy. Την ίδια ώρα, τη δική της είσοδο στην αγορά προετοιμάζει και η Metlen, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό στον κλάδο.
Η είσοδος των πρώτων μονάδων στο σύστημα σηματοδοτεί ουσιαστικά τη μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση, σε έναν τομέα που θεωρείται κρίσιμος για τη διαχείριση της αυξανόμενης διείσδυσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Παράγοντες της αγοράς χαρακτηρίζουν την εξέλιξη αυτή ως ιδιαίτερα θετική, επισημαίνοντας ότι τα πρώτα έργα λειτουργούν ως σημείο αναφοράς για το σύνολο του κλάδου. «Η αγορά την αποδέχεται θετικά και οι επενδυτές θα δουν τα χρήματα να αποδίδουν», αναφέρουν, τονίζοντας ότι η λειτουργία των πρώτων μονάδων αποτελεί κρίσιμο τεστ για το επενδυτικό μοντέλο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αποθήκευση αναδεικνύεται σε βασικό «αντίδοτο» για τη διαχείριση της πράσινης παραγωγής. Οι μπαταρίες επιτρέπουν την απορρόφηση της πλεονάζουσας ενέργειας από ΑΠΕ τις ώρες χαμηλής ζήτησης ενέργεια που σήμερα σε μεγάλο βαθμό περικόπτεται και την επανέγχυσή της στο σύστημα σε περιόδους αυξημένης κατανάλωσης και υψηλότερων τιμών. Με αυτόν τον τρόπο, περιορίζεται η σπατάλη πράσινης ενέργειας και βελτιώνεται η συνολική λειτουργία της αγοράς.
Η ανάγκη αυτή αποτυπώνεται ξεκάθαρα στο αυξανόμενο φαινόμενο των περικοπών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Baringa, το 2026 οι περικοπές «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να κινηθούν σε επίπεδα αντίστοιχα με το 2025, με το «ψαλίδι» να φτάνει περίπου το 14% στα μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά και το 5-6% στα χερσαία αιολικά. Όπως επισημαίνεται, η σταδιακή αντιστροφή της τάσης αναμένεται έως το 2030, ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης διείσδυσης έργων αποθήκευσης.
Τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα από τη λειτουργία των μπαταριών εκτιμάται ότι θα αρχίσουν να καταγράφονται από το 2027 και μετά, με το 2026 να λειτουργεί ως έτος μετάβασης προς το νέο «καθεστώς». Στο βασικό σενάριο της Baringa, η Ελλάδα αναμένεται να διαθέτει έως το τέλος της δεκαετίας εγκατεστημένη ισχύ αποθήκευσης της τάξης των 3 έως 5 GW.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κομβικό ρόλο στη λειτουργία των έργων διαδραματίζει το arbitrage στην αγορά Επόμενης Ημέρας, δηλαδή η αγορά ενέργειας σε ώρες χαμηλών τιμών και η πώλησή της όταν οι τιμές αυξάνονται. Ωστόσο, όπως σημειώνουν κύκλοι της αγοράς, η απόδοση των επενδύσεων δεν εξαρτάται μόνο από τη διακύμανση των τιμών, αλλά και από την ικανότητα πρόβλεψης και διαχείρισης της λειτουργίας των μονάδων.
Την ίδια ώρα, η κινητικότητα αυτή αρχίζει να αποτυπώνεται και στο επενδυτικό μέτωπο, όπου το ενδιαφέρον ενισχύεται σημαντικά. Στην «κούρσα» έχουν εισέλθει όλοι οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι της χώρας, ενώ η αγορά προσελκύει και διεθνείς παίκτες. Σε εγχώριο επίπεδο, η Metlen αναπτύσσει χαρτοφυλάκιο έργων περίπου 1,2 GW, η HELLENiQ Renewables προχωρά τρεις αυτόνομους σταθμούς συνολικής ισχύος 100 MW που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία έως το καλοκαίρι, ενώ η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή ωριμάζει το πρώτο της έργο, διατηρώντας παράλληλα pipeline που περιλαμβάνει μονάδες 500 MW και υβριδικά έργα που ξεπερνούν το 1 GW. Ιδιαίτερο βάρος έχει η σύμπραξη της Metlen με τον Όμιλο Καράτζη για την ανάπτυξη μεγάλης μονάδας αποθήκευσης στη Θεσσαλία, ισχύος 330 MW και χωρητικότητας 790 MWh, με τις δύο πλευρές να συμμετέχουν από κοινού στην κατασκευή, λειτουργία και εμπορική διαχείριση. Παράλληλα, νέοι παίκτες όπως η Market In Ενεργειακή εισέρχονται στην αγορά, με επένδυση άνω των 20 εκατ. ευρώ για έργο έως 50 MW στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο έχει ήδη εξασφαλίσει τις απαραίτητες περιβαλλοντικές εγκρίσεις.
Καθοριστικό ρόλο στην ενεργοποίηση της αγοράς διαδραμάτισαν οι ανταγωνιστικές διαδικασίες, καθώς στον πρώτο διαγωνισμό αποθήκευσης καταγράφηκε εξαιρετικά υψηλό ενδιαφέρον, με 89 προτάσεις συνολικής ισχύος 3,2 GW, υπερκαλύπτοντας σημαντικά τη δημοπρατούμενη ισχύ των 400 MW. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με την επιλογή 12 έργων συνολικής ισχύος 411,79 MW, με τη μεσοσταθμική τιμή λειτουργικής ενίσχυσης να διαμορφώνεται στα 49.748 ευρώ/MW/έτος. Συνολικά, προκρίθηκαν έργα από έξι εταιρείες και μία ενεργειακή κοινότητα.
Στον δεύτερο διαγωνισμό, η συνολική ισχύς που κατακυρώθηκε στους επτά συμμετέχοντες ανήλθε σε 299,775 MW. Οι οικονομικές προσφορές κινήθηκαν σε εύρος από 44.100 έως 49.917 ευρώ/MW/έτος, σημαντικά χαμηλότερα από το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 115.000 ευρώ/MW/έτος, με τη μεσοσταθμική τιμή να διαμορφώνεται στα 47.680,36 ευρώ/MW/έτος. Αντίστοιχα, στον τρίτο διαγωνισμό, στον οριστικό κατάλογο επιλεγέντων περιλαμβάνονται οκτώ εταιρείες, με τη συνολική ισχύ των έργων που κατακυρώθηκαν να ανέρχεται σε 188,9 MW, ολοκληρώνοντας τον κύκλο των ανταγωνιστικών διαδικασιών για την ανάπτυξη αυτόνομων μονάδων αποθήκευσης στη χώρα.
Πάντως, και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη της αποθήκευσης επιταχύνεται, με τον Μάρτιο να καταγράφεται ως ο ισχυρότερος μήνας μέχρι σήμερα, καθώς τέθηκαν σε λειτουργία πάνω από 1,4 GW και 3,4 GWh δυναμικότητας BESS. Σε παγκόσμιο επίπεδο, την ίδια περίοδο προστέθηκαν 6,7 GW και 18,4 GWh, με την Ευρώπη να αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα πέμπτο της νέας ισχύος.
Τα επόμενα τρία με τέσσερα χρόνια, όπως εκτιμούν παράγοντες του κλάδου, αναμένεται να αποτελέσουν περίοδο έντονης επενδυτικής δραστηριότητας, με την αποθήκευση να λειτουργεί ως βασικός παράγοντας για τη μείωση των περικοπών και τη σταθεροποίηση του ενεργειακού συστήματος.
