Η εικόνα της φοιτητικής στέγασης στην Ελλάδα παραμένει εδώ και χρόνια προβληματική, με το διαθέσιμο απόθεμα κλινών να καλύπτει μόνο ένα μικρό ποσοστό των αναγκών. Εκτιμάται ότι οι υφιστάμενες δημόσιες εστίες επαρκούν για λιγότερο από το 10% του φοιτητικού πληθυσμού, γεγονός που μεταφράζεται σε ένα διαχρονικό έλλειμμα δεκάδων χιλιάδων θέσεων. Το κενό αυτό γίνεται ακόμη πιο αισθητό σε μεγάλες πανεπιστημιουπόλεις, όπου η πίεση στις τιμές ενοικίασης έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, μετατρέποντας τη στέγαση σε βασικό εμπόδιο πρόσβασης στις σπουδές.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα έργα που προωθούνται μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα επιχειρούν να αλλάξουν την ισορροπία, χωρίς ωστόσο να αναμένεται άμεση πλήρης κάλυψη του κενού. Το πιο ώριμο παράδειγμα είναι το project των φοιτητικών εστιών του Πανεπιστημίου Κρήτης, το οποίο περνά πλέον σε φάση κατασκευαστικής προετοιμασίας. Η έγκριση της Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για το εργοτάξιο στο Ηράκλειο σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη της αντίστροφης μέτρησης για ένα έργο που θεωρείται «πιλότος» για την εφαρμογή του μοντέλου ΣΔΙΤ στη φοιτητική στέγαση.
Το έργο στην Κρήτη, με ανάδοχο τον όμιλο AKTOR και προϋπολογισμό 255 εκατ. ευρώ, αναπτύσσεται σε Ηράκλειο και Ρέθυμνο και θα προσφέρει περίπου 4.900 νέες κλίνες. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις στον τομέα, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τριετίας για το κατασκευαστικό σκέλος και συνολική περίοδο λειτουργίας που αγγίζει τα 30 χρόνια. Η εγκατάσταση του εργοταξίου στα «Γιοφυράκια» των Βουτών περιλαμβάνει πλήρη υποδομή, από γερανούς και αποθηκευτικούς χώρους έως ενεργειακές και υδραυλικές εγκαταστάσεις, υπό αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους για σκόνη, θόρυβο και διαχείριση αποβλήτων.
Παράλληλα, η σύμβαση για τις φοιτητικές εστίες της Θεσσαλίας, όπου προσωρινός ανάδοχος είναι ο AKTOR, αναμένεται να υπογραφεί το α’ τετράμηνο του 2026. Το έργο αναπτύσσεται σε δύο βασικούς άξονες, με ισχυρό αναπτυξιακό και κοινωνικό χαρακτήρα. Ο προβλεπόμενος χρόνος κατασκευής είναι 30 μήνες και χρόνος λειτουργίας είναι 28 χρόνια.
Ο πρώτος άξονας αφορά μια ολοκληρωμένη παρέμβαση αστικής ανάπλασης και αξιοποίησης του πρώην βιομηχανικού ακινήτου της Βαμβακουργίας στη Νέα Ιωνία Βόλου. Στον χώρο αυτόν προβλέπεται η δημιουργία φοιτητικών εστιών, σύγχρονων εκπαιδευτικών και ερευνητικών εγκαταστάσεων, καθώς και κοινωνικών υποδομών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μετατρέποντας ένα εγκαταλελειμμένο βιομηχανικό συγκρότημα σε έναν ζωντανό πανεπιστημιακό και αστικό πυρήνα.
Ο δεύτερος άξονας του έργου αφορά τη δημιουργία φοιτητικών εστιών, καθώς και εκπαιδευτικών και ερευνητικών υποδομών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στη Λαμία, ενισχύοντας τη χωρική ανάπτυξη του Ιδρύματος και τη σύνδεσή του με την τοπική κοινωνία και οικονομία της περιοχής.
Το έργο περιλαμβάνει τη δημιουργία ποικιλόμορφων κτιριακών συγκροτημάτων, τα οποία έχουν σχεδιαστεί ώστε να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών και εκπαιδευτικών αναγκών. Στο συγκρότημα της Βαμβακουργίας στον Βόλο προβλέπεται η δυνατότητα φιλοξενίας έως και 785 ατόμων, συμπεριλαμβανομένων φοιτητών, φοιτητών Erasmus, νέων ερευνητών και επισκεπτών καθηγητών, ενώ στο αντίστοιχο συγκρότημα της Λαμίας η δυναμικότητα ανέρχεται σε 123 φοιτητές.
Παράλληλα, η κινητικότητα επεκτείνεται και σε άλλα πανεπιστήμια. Στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνιστική διαδικασία για την ανάπτυξη νέων φοιτητικών εστιών δυναμικότητας 1.100 κλινών, με έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον από μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους, όπως οι AKTOR, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΒΑΞ, METLEN, ΕΚΤΕΡ και ΑΤΕΣΕ. Το έργο περιλαμβάνει, πέραν των χώρων διαμονής, την κατασκευή σύγχρονων κοινόχρηστων υποδομών – όπως χώρους μελέτης, εστίασης και αναψυχής – καθώς και υποστηρικτικές εγκαταστάσεις που θα καλύπτουν τις καθημερινές ανάγκες των φοιτητών. Με προϋπολογισμό 64,2 εκατ. ευρώ και ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το 2028, η παρέμβαση αναμένεται να ενισχύσει αισθητά τη διαθεσιμότητα οργανωμένης φοιτητικής στέγασης στην Αττική.
Στη βόρεια Ελλάδα, το project του Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας εισέρχεται στην τελική ευθεία των διαγωνιστικών διαδικασιών, με δύο ισχυρούς διεκδικητές να έχουν καταθέσει δεσμευτικές προσφορές: οι METLEN και AKTOR. Το έργο, προϋπολογισμού άνω των 100 εκατ. ευρώ, αφορά την ανάπτυξη περίπου 750 φοιτητικών κλινών σε τέσσερις πόλεις – Κοζάνη, Φλώρινα, Καστοριά και Πτολεμαΐδα – με σύγχρονες εγκαταστάσεις διαμονής, κοινόχρηστους χώρους, κουζίνες και αναγνωστήρια, καθώς και υποστηρικτικές υπηρεσίες λειτουργίας και συντήρησης.
Συνολικά, τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη ή ωρίμανση εντάσσονται σε ένα ευρύτερο επενδυτικό πρόγραμμα που προσεγγίζει τα 750 εκατ. ευρώ και προβλέπει τη δημιουργία περίπου 8.500 νέων κλινών. Παράλληλα, συμπληρωματικές δράσεις – όπως η ανακατασκευή υφιστάμενων εστιών, οι νέες μονάδες για το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πάντειο Πανεπιστήμιο, αλλά και τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης μέσω του ΙΝΕΔΙΒΙΜ – επιχειρούν να βελτιώσουν την ποιότητα των υποδομών.
Παρά την κινητοποίηση αυτή, η απόσταση που πρέπει να καλυφθεί παραμένει μεγάλη. Ακόμη και με την υλοποίηση όλων των προγραμματισμένων έργων, το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης δεν εξισορροπείται πλήρως, γεγονός που δείχνει ότι η φοιτητική στέγαση θα συνεχίσει να αποτελεί κρίσιμο πεδίο πολιτικής και επενδυτικής παρέμβασης τα επόμενα χρόνια.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Παραπολιτικά»
