Την σημαντική εθνική προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη, προκειμένου η Ελλάδα να καλύψει το χαμένο έδαφος στον τομέα της κυκλικής οικονομίας και της διαχείρισης αποβλήτων περιγράφει, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, Μανώλης Γραφάκος. Υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα βρέθηκε ουραγός στην Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων. Ο κ. Γραφάκος παρουσιάζει, στη συνέντευξή του, τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί από το 2019 μέχρι σήμερα, με την αύξηση των μονάδων διαχείρισης αποβλήτων, την προώθηση έργων μέσω ΣΔΙΤ, την ολοκλήρωση των Ολιστικών Σχεδίων Χωριστής Συλλογής και τη διασφάλιση χρηματοδότησης έως το 2030. Παράλληλα, αναφέρεται στα μεγάλα έργα που υλοποιούνται σε όλη τη χώρα, στην ενεργειακή αξιοποίηση του υπολείμματος των αποβλήτων, στους στόχους για περιορισμό της ταφής κάτω από το 10%, αλλά και στην πρόοδο των 72 έργων διαχείρισης λυμάτων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ακολουθεί η συνέντευξη του κ. Μ. Γραφάκου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στον δημοσιογράφο Ηλία Παλιαλέξη
Για ποιον λόγο η χώρα μας καθυστέρησε τα προηγούμενα χρόνια τόσο πολύ στην προώθηση της κυκλικής οικονομίας;
Το ερώτημα αυτό μάλλον θα πρέπει να απευθυνθεί σε εκείνους που άφησαν τη χώρα μας χωρίς εθνικό σχεδιασμό στο κομμάτι της διαχείρισης των αποβλήτων, καθιστώντας την ουραγό στην Ε.Ε. Μια φράση μόνο μπορώ να πω. Μείναμε πίσω γιατί ποτέ η χώρα δεν είχε συντάξει σοβαρό και ρεαλιστικό σχέδιο για τη διαχείριση των αποβλήτων.
Ποια τα έργα και η στρατηγική που υλοποιεί το ΥΠΕΝ από το 2019 για να αναστρέψει αυτή την κατάσταση;
Από τη στιγμή που παραλάβαμε τη σκυτάλη το καλοκαίρι του 2019, ξεκινήσαμε μια τιτάνια προσπάθεια να αναστρέψουμε την αρνητική εικόνα που σας περιέγραψα. Πρώτο μέλημά μας ήταν να προχωρήσουν οι μονάδες διαχείρισης αποβλήτων και να εξασφαλιστεί η χρηματοδότησή τους μέχρι το 2030. Η Γενική Γραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων εργάστηκε συστηματικά και επίπονα, αξιοποίησε κάθε διαθέσιμο ευρωπαϊκό και εθνικό πόρο, χειρίστηκε αποτελεσματικά το «εργαλείο» των ΣΔΙΤ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομίας εξασφάλισε τη χρηματοδότηση μέχρι το 2030 και έτσι σήμερα έχουμε ένα καθαρό ορίζοντα, μια τεράστια πρόοδο, που θα οδηγήσει τη χώρα μας από το 2030 να διαθέτει το σύνολο των αναγκαίων υποδομών που χρειάζεται για την ορθή διαχείριση των αποβλήτων της.
Ποια έργα διαχείρισης αποβλήτων προχώρησαν το τελευταίο διάστημα;
Το 2025 υπήρξε μια γόνιμη χρονιά από πλευράς υποδομών για τη διαχείριση αποβλήτων. Ξεκίνησαν μεγάλα έργα όπως αυτό της Πάτρας, της Λάρισας, της Καβάλας, της Κέρκυρας, δηλαδή σε μεγάλες πόλεις της χώρας. Επίσης δημοπρατήθηκαν τα έργα σε Κω και Κάλυμνο, σε Σύρο, Μύκονο, Πάρο και σε Λαμία και Χαλκίδα.
Ποια έργα αναμένεται να υλοποιηθούν το 2026;
Για το 2026 απομένει να δημοπρατηθεί μόνο το έργο για την ολοκληρωμένη διαχείριση αποβλήτων στο Βόρειο Αιγαίο, το οποίο θα γίνει επίσης με ΣΔΙΤ και θα περιλαμβάνει τις ΜΑΑ σε Λέσβο και Σάμο, συνολικού προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, προχωρά η υλοποίηση των επενδύσεων στην ανακύκλωση και τη χωριστή συλλογή. Ειδικότερα, έχουν ολοκληρωθεί τα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής και στις 13 Περιφέρειες της χώρας, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Τα ΟΣΧΣ περιέχουν τις αναγκαίες επενδύσεις σε εξοπλισμό ώστε οι Δήμοι να πετύχουν τους στόχους χωριστής συλλογής ανά ρεύμα αποβλήτων, με έμφαση σε βιοαπόβλητα, χαρτί, πλαστικό αλουμίνιο, κλαδιά, ογκώδη και επικίνδυνα οικιακά απόβλητα.
Στόχος μας είναι ακόμα και μέσα στο 2026 να έχουμε τις πρώτες συμβασιοποιήσεις για την προμήθεια του απαραίτητου εξοπλισμού, ώστε από το 2027 η βελτίωση και σε αυτόν τον τομέα να είναι πλέον μέρος της καθημερινότητάς μας, με παράλληλη αύξηση των αποβλήτων που συλλέγονται χωριστά.
Τί θα γίνει με την ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων; Είναι επιβλαβής για το περιβάλλον και την υγεία των πολιτών;
Για να γίνουμε πιο ακριβείς, αναφερόμαστε στην αξιοποίηση του υπολείμματος που προκύπτει μετά την επεξεργασία των αποβλήτων στις Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης, το οποίο μετατρέπεται σε δευτερογενές καύσιμο, το λεγόμενο SRF. Έτσι το υπόλειμμα που σήμερα θάβεται, θα μετατρέπεται σε δευτερογενές καύσιμο (SRF), το οποίο θα αξιοποιείται από εγχώρια τσιμεντοβιομηχανία και από τις νέες μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης που πρέπει να δημιουργηθούν.
Δεν τίθεται κανένα θέμα για το περιβάλλον και την υγεία των πολιτών. Η τεχνολογία έχει προχωρήσει πάρα πολύ και πλέον σε όλο τον κόσμο οι μονάδες αυτές λειτουργούν με πολύ αυστηρές προδιαγραφές για την προστασία του περιβάλλοντος. Η Διεύθυνση των Περιβαλλοντικών Αδειοδοτήσεων του Υπουργείου μας, διαθέτει ικανότατα και πολύ έμπειρα στελέχη που έχουν αποδείξει ότι, για το σύνολο των υποθέσεων που χειρίζονται λειτουργούν πάντα προς όφελος του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας.
Σημειώνω επίσης ότι δεν ανακαλύπτουμε στην Ελλάδα αυτήν την τεχνολογία, ήδη εφαρμόζεται επιτυχώς σε πολλές χώρες του εξωτερικού ως τελικό στάδιο διαχείρισης των αποβλήτων, που όμως είναι το κρίσιμο ώστε να επιτευχθεί η ταφή κάτω από το 10%.
Θα καταφέρει η Ελλάδα να πιάσει τους ευρωπαϊκούς στόχους όσον αφορά την κυκλική οικονομία; Και πότε;
Ο εθνικός μας στόχος παραμένει σταθερός από το 2019 οπότε, ως Γενική Γραμματεία, αναλάβαμε την ευθύνη να αποκαταστήσουμε την αταξία που επικρατούσε στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων στη χώρα μας. Και αυτός δεν είναι άλλος από το να πετύχουμε έως το 2030 να στέλνουμε προς ταφή μόλις το 10% των αποβλήτων μας.
Επιδίωξή μας είναι αυτό να γίνει όσο το δυνατόν συντομότερα, καθώς είναι προς συμφέρον όλων μας να επενδύσουμε στην αξία της κυκλικής οικονομίας και να την κάνουμε μέρος της καθημερινότητάς μας, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Όπως όλα δείχνουν, το σύνολο των μονάδων ανάκτησης και ανακύκλωσης θα λειτουργεί το 2030 και αν τότε είναι έτοιμες οι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης, τότε η χώρα θα πετύχει την ταφή αποβλήτων κάτω από το 10%. Πάνω σε αυτό το σχέδιο συνεργαζόμαστε καθημερινά με τα στελέχη των ΦΟΔΣΑ, ώστε το συντομότερο δυνατό να έχουμε και εξοπλισμό χωριστής συλλογής και μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων.
Πώς προχωρούν τα 72 έργα στη διαχείριση λυμάτων που χρηματοδοτούνται από το ταμείο ανάκαμψης; Θα προλάβουν να ολοκληρωθούν και η χώρα μας θα καταφέρει να απορροφήσει τους διαθέσιμους πόρους;
Προχωρούν πολύ καλά. Νομίζω ότι θα ολοκληρωθούν και τα 72 στους χρόνους που έχουν τεθεί. Είναι απαραίτητες υποδομές που είτε αφορούν τη δημιουργία νέων δικτύων και εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, είτε αναβαθμίζουν ΕΕΛ και τις καθιστούν ικανές να έχουν εκροή νερού που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αρδευτικές ανάγκες, είτε είναι υποδομές διαχείρισης λυματολάσπης. Όλα τα έργα θα έχουν ολοκληρωθεί μέσα στο καλοκαίρι του 2026 και όχι μόνο θα απορροφήσουμε τους πόρους που μας είχαν διατεθεί αρχικά, αλλά και επιπλέον άλλα 250 εκατ. ευρώ. Έτσι θα απορροφήσουμε όλους τους διαθέσιμους πόρους.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
