Το Συμβούλιο της ΕΕ στρέφει την προσοχή του στον χάλυβα και στο ζήτημα της παγκόσμιας υπερπαραγωγής, εγκρίνοντας νέους κανόνες με στόχο τη θωράκιση της ευρωπαϊκής αγοράς.
Συγκεκριμένα, το Συμβούλιο ενέκρινε σήμερα Δευτέρα 8 Ιουνίου έναν κανονισμό που θεσπίζει νέο πλαίσιο για την προστασία της αγοράς χάλυβα της ΕΕ από τις αρνητικές επιπτώσεις στο εμπόριο, στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης για τον Χάλυβα και τα Μέταλλα του 2025. Οι νέοι κανόνες θα αντικαταστήσουν το ισχύον μέτρο διασφάλισης της ΕΕ για τον χάλυβα, το οποίο λήγει στις 30 Ιουνίου 2026, εξασφαλίζοντας τη συνεχή προστασία του τομέα στην περιοχή.
Ο κανονισμός εισάγει ένα αναθεωρημένο σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων (TRQ), με στόχο την αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων στο εμπόριο που σχετίζονται με τη διαρθρωτική παγκόσμια υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των ποσοστώσεων εισαγωγών και της επιβολής υψηλότερων δασμών στις εισαγωγές που υπερβαίνουν τις ποσοστώσεις αυτές.
Παρέχει επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στους οικονομικούς φορείς μέσω κανόνων που επιτρέπουν τη μεταφορά αχρησιμοποίητων ποσοστώσεων από ένα τρίμηνο στο επόμενο μόνο εντός του ίδιου έτους, ενώ παράλληλα διασφαλίζει επαρκή εφοδιασμό για τις κατάντη βιομηχανίες και διατηρεί τη συμβατότητα με τις διεθνείς εμπορικές υποχρεώσεις της ΕΕ.
Για τη βελτίωση της διαφάνειας και την αποτροπή της καταστρατήγησης των κανόνων, ο κανονισμός εισάγει επίσης διατάξεις που σχετίζονται με την απαίτηση «melt and pour» («τήξη και χύτευση»), η οποία προσδιορίζει τη χώρα στην οποία ο χάλυβας τήχθηκε και χυτεύθηκε για πρώτη φορά στην αρχική στερεή μορφή του.
Επιπλέον, θεσπίζει έναν ενισχυμένο μηχανισμό επανεξέτασης που επιτρέπει στην Επιτροπή να αξιολογεί το πεδίο εφαρμογής και την αποτελεσματικότητα του μέτρου και να προτείνει προσαρμογές όπου αυτό είναι αναγκαίο, ως απάντηση στις εξελίξεις της αγοράς και στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της παγκόσμιας υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας.
«Ο χάλυβας είναι απαραίτητος για τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης, την πράσινη μετάβασή της και την ασφάλειά της. Με τη σημερινή έγκριση, η ΕΕ θέτει σε εφαρμογή ένα ισχυρότερο πλαίσιο για να ανταποκρίνεται στις στρεβλώσεις της παγκόσμιας αγοράς, να προστατεύει τον θεμιτό ανταγωνισμό και να παρέχει μεγαλύτερη βεβαιότητα τόσο στους παραγωγούς χάλυβα όσο και στις κατάντη βιομηχανίες» δήλωσε σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση ο Μάικλ Δαμιανός, υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας
Σε κοινή δήλωση που συνοδεύει τον κανονισμό, το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για τη μείωση των οικονομικών εξαρτήσεων από τη Ρωσία, υπογραμμίζοντας τις συνεχιζόμενες προσπάθειες διαφοροποίησης των εισαγωγών χάλυβα, με τη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών προϊόντων χάλυβα.
Ο κανονισμός θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα αρχίσει να εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026.
Χάλυβας: Το ιστορικό του μετάλλου στην ΕΕ
Όπως υπενθυμίζει το Συμβούλιο, ο χάλυβας είναι ένα βασικό υλικό για την οικονομία της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της πράσινης μετάβασής της και στρατηγικά σημαντικών τομέων όπως η άμυνα, και είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική ασφάλεια και την κοινωνική σταθερότητα της ΕΕ. Η βιομηχανία παραγωγής χάλυβα της ΕΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως, απασχολώντας άμεσα περίπου 300.000 άτομα και στηρίζοντας τις περιφερειακές οικονομίες σε όλα τα κράτη μέλη.
Αυτός ο κρίσιμος βιομηχανικός κλάδος αντιμετωπίζει σήμερα σημαντικές πιέσεις από μη βιώσιμα επίπεδα παγκόσμιας υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας, η οποία προβλέπεται να αυξηθεί σε 721 εκατομμύρια τόνους έως το 2027, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερο από πέντε φορές την ετήσια κατανάλωση της ΕΕ.
Η υπερβάλλουσα αυτή παραγωγική ικανότητα, σε συνδυασμό με περιοριστικά εμπορικά μέτρα από τρίτες χώρες που περιορίζουν τις εισαγωγές στις αγορές τους, έχει καταστήσει την αγορά της ΕΕ τον κύριο αποδέκτη της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγής χάλυβα. Αυτό έχει οδηγήσει σε αυξανόμενες εισαγωγές, χαμηλή αξιοποίηση της παραγωγικής δυναμικότητας (67% το 2024), υψηλό κόστος παραγωγής στην ΕΕ και, τελικά, απειλεί τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του κλάδου να επενδύει στην απανθρακοποίηση.
Για να αντιμετωπίσει αυτές τις κρίσιμες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας περίπου 65 εκατομμυρίων τόνων παραγωγικής δυναμικότητας και έως 100.000 θέσεων εργασίας από το 2007, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προετοιμάσει ένα νέο μέτρο για τον χάλυβα τον Μάρτιο του 2025. Η πρόταση κατατέθηκε στη συνέχεια τον Οκτώβριο του 2025.
