«Τι φταίει τελικά για την κυκλοφοριακή συμφόρηση;» «Ποιος είναι ο ακριβής ρόλος των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, του ιδιωτικού αυτοκινήτου, του ποδηλάτου και του δημόσιου χώρου;» «Ποιες από τις προτεινόμενες λύσεις μπορούν πραγματικά να εφαρμοστούν με επιτυχία;»
Στα παραπάνω κρίσιμα και καθημερινά ερωτήματα που απασχολούν εκατομμύρια πολίτες έρχεται να απαντήσει το νέο βιβλίο του γνωστού συγκοινωνιολόγου και συγγραφέα Σταύρου Κωνσταντινίδη, με τίτλο «Κυκλοφοριακό: Υπάρχει λύση; – 100 προβλήματα – 100 προτάσεις» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Επίκεντρο (https://shorturl.at/jYx22),
Μέσα από μια προσεκτικά επιλεγμένη συλλογή άρθρων και συνεντεύξεων, το βιβλίο φωτίζει τις βαθύτερες διαστάσεις του κυκλοφοριακού στις σύγχρονες κοινωνίες. «Τεκμηριώνει την αντίληψη ότι το κυκλοφοριακό αδιέξοδο δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ζήτημα διαχείρισης της κυκλοφορίας των οχημάτων. Αντίθετα, λειτουργεί ως ο καθρέφτης της συνολικής οργάνωσης του δημόσιου χώρου, αντανακλά τον πολιτισμό της καθημερινότητάς μας και, εν τέλει, αποτυπώνει την ίδια την ποιότητα της δημοκρατίας μας» όπως είπε ο Σταύρος Κωνσταντινίδης.
Στον πυρήνα του βιβλίου βρίσκεται ένας συνοπτικός Οδηγός Σχεδιασμού, ο οποίος περιλαμβάνει ισάριθμες, πρακτικές και άμεσα εφαρμόσιμες λύσεις, μετατρέποντας το γενικό και συχνά απογοητευτικό ερώτημα «Πώς θα λύσουμε το κυκλοφοριακό;» σε έναν ουσιαστικό, γόνιμο και αναγκαίο διάλογο για το μέλλον των πόλεών μας.
Συνοψίζοντας τα βασικά προβλήματα, ο συγκοινωνιολόγος και συγγραφέας Σταύρος Κωνσταντινίδης, παρουσίασε χθες (Τετάρτη) βράδυ, σε δημοσιογράφους, 10 +2 σημεία- κλειδιά για το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνα και των πόλεων:
Μετρό και Μέσα σταθερής τροχιάς
Χωρίς Μετρό πυκνής διάταξης με 200 σταθμούς από τους 80 που έχουμε σήμερα, με άψογη και πολύωρη λειτουργία, και από την Κηφισιά μέχρι την Γλυφάδα, ποτέ δεν θα μπορέσουμε να προσφέρουμε εναλλακτική μετακίνηση προς τη εργασία στους πολίτες. Ταυτόχρονα χρειαζόμαστε συμπληρωματικές και εκτεταμένες συνδέσεις με επιφανειακά μέσα τύπου τραμ και προαστιακού σιδηρόδρομου. Αυτή η στιγμή απέχει τουλάχιστον 20 χρόνια από το σήμερα.
Χρειάζονται 3000 λεωφορεία
Η κυβέρνηση θεωρεί πως με 1700 νέα λεωφορεία σε δύο χρόνια θα μπορούσε να είναι ικανοποιημένη. Κάνει λάθος. Κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες είχαμε ήδη 1500. Σήμερα και στο βαθμό που πρέπει να υποκαταστήσουμε σε μεγάλο βαθμό την έλλειψη των μέσων σταθερής τροχιάς, χρειαζόμαστε τουλάχιστον 3000 λεωφορεία σε ένα πλήρως και ριζικά αναδιοργανωμένο δίκτυο που καλύπτει ολόκληρο τον Πολεοδομικό Συγκρότημα της Αθήνας.
Λεωφορειολωρίδες και λωρίδες υψηλής πληρότητας και λωρίδες έμφορτων ΤΑΧΙ
Λεωφορεία χωρίς λεωφορειολωρίδες είναι δώρον άδωρον. Χρειαζόμαστε καλοσχεδιασμένο δίκτυο λεωφορειολωρίδων από το οποίο θα διέρχονται τουλάχιστον 25 λεωφορεία την ώρα, ώστε αυτές να μεγιστοποιούν την ωφέλεια τους, μεταφέροντας τον μέγιστο αριθμό πολιτών. Χρειάζεται να θεσπίσουμε νέες λωρίδες υψηλής πληρότητας άνω των 2 ατόμων / ανά αυτοκίνητο με ταυτόχρονη ταχεία εξυπηρέτηση των έμφορτων ΤΑΧΙ.
Πράσινος δακτύλιος
Ο δακτύλιος που έχουμε σήμερα μικρός και μεγάλος είναι αναχρονιστικός και ξεπερασμένος. Τα μονά- ζυγά αφορούν τη δεκαετία του 80 όχι το σήμερα. Σήμερα απαιτείται ένας πράσινος δακτύλιος που θα επιτρέπει την κυκλοφορία οχημάτων μόνο μηδενικών εκπομπών ή υψηλής πληρότητας με τουλάχιστον 3 άτομα σε κάθε όχημα. Αυτή είναι η γενική αρχή. Οι τεχνικές λεπτομέρειες πρέπει να καθοριστούν μετά από τεχνική μελέτη.
Μητροπολιτικοί Οργανισμοί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Το κυκλοφοριακό πρόβλημα στην Αθήνα δεν έχει διοικητικά όρια. Δεν αρχίζει στην Αθήνα και τελειώνει στους Αμπελοκήπους. Αφορά ενιαία και αδιαίρετα ολόκληρο το Πολεοδομικό Συγκρότημα της Αθήνας. Επομένως πρέπει να αντιμετωπιστεί με έναν Συγκοινωνιακό Οργανισμό Μητροπολιτικού χαρακτήρα που να υπεύθυνος για τον σχεδιασμό, τη διαφύλαξη της βιώσιμης κινητικότητας, και της προστασίας της Οδικής Ασφάλειας. Σήμερα απαιτείται ένας τέτοιος Οργανισμός τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσσαλονίκη, ενώ ολόκληρη η υπόλοιπη Ελλάδα πρέπει να τεθεί υπό κάποιων νέων δομών στο Υπουργείο Μεταφορών και Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη
Υφυπουργός Βιώσιμης Κινητικότητας και Οδικής Ασφάλειας
Απαιτείται ένα κυβερνητικό στέλεχος, που θα ασχολείται από το πρωί έως το βράδυ με αυτά τα ζητήματα. Αυτό προϋποθέτει ριζική αναδιοργάνωση του υπουργείου Μεταφορών και λειτουργικές ενοποιήσεις με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Ο υφυπουργός θα μπορούσε να ανήκει οργανικά και στα δύο υπουργεία
Ενιαίο κέντρο συντονισμού της Κυκλοφορίας
Ουσιαστικά πρόκειται για ένα αναβαθμισμένο κέντρο του σημερινού ΘΕΠΕΚ του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Με διυπηρεσιακή στελέχωση κατά το πρότυπο του υπουργείου Κλιματικής Προστασίας.
Ανασχεδιασμός δρόμων – πεζοδρομίων – κόμβων – διασταυρώσεων
Η σημερινή γεωμετρία δρόμων και πεζοδρομίων είναι αναχρονιστική και αφορά προηγούμενες δεκαετίες. Χρειάζεται ένας μοντέρνος σχεδιασμός, που θα απαντάει στα σύγχρονα προβλήματα. Στις διασταυρώσεις πρέπει να φύγει η παράνομη στάθμευση ( τοπικές διαπλατύνσεις) στα 5 μέτρα από τις γωνίες, οι κόμβοι πρέπει να μελετηθούν εξαντλητικά και να δοθεί έμφαση στους κυκλικούς που θα μπορούσαν να επιλύσουν πολλά προβλήματα.
Διαβάσεις Πεζών – Αστική Προσπελασιμότητα και άτομα με κινητικές δυσκολίες
Το 2026 η Αθήνα και οι περισσότερες ελληνικές πόλεις παραμένουν αφιλόξενες στο πεζοδρόμιο, στις διαβάσεις, στις διασταυρώσεις. Είναι ένα έργο που πρέπει να εκκινήσει άμεσα. Σε κάθε πόλη – Δήμο πρέπει να θεσμοθετηθεί ελάχιστος αριθμός διαβάσεων πεζών, που θα συντηρούνται απαρέγκλιτα με έντονο χρωματισμό και έξυπνο εξοπλισμό ( led)
Ποδηλατόδρομοι – Πατίνια – Μικροκινητικότητα
Χάσαμε το στοίχημα των πατινιών γιατί δεν είχαμε ποδηλατοδρόμους. Αν καθυστερήσουμε και άλλο να κατασκευάζουμε δίκτυα ποδηλατόδρομων στις ελληνικές πόλεις, θα πρέπει να ξεχάσουμε τη βιώσιμη κινητικότητα των πόλεων
Σήμανση επί του οδοστρώματος – Σχολικοί δακτύλιοι – Πληροφοριακή
Καθοριστικός παράγοντας για την αισθητική, την λειτουργικότητα, την οδική ασφάλεια είναι οι σημάνσεις επί του οδοστρώματος. Σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές πόλεις όπου το οδικό περιβάλλον, καθοδηγεί και προσφέρει ενημέρωση και αισθητική, στην Ελλάδα εκλείπει παντελώς αυτή η πρακτική. Για παράδειγμα η τοποθέτηση οριζόντιας σήμανσης STOP επί του οδοστρώματος ( εκεί που υπάρχει και η κάθετη) θα μείωνε τα τροχαία που γίνονται λόγω παράλειψης πρόσοψης του STOP. Και αν όλα τα σχολεία είχαν πρότυπη σήμανση κάθετη και οριζόντια θα προσφέραμε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον στους χιλιάδες μαθητές γύρω από τα σχολεία. Τέλος η αποκατάσταση μιας σύγχρονης πληροφοριακής σήμανσης με ενιαία ή παρόμοια τεχνικά και αισθητικά χαρακτηριστικά θα αναβάθμιζε το αστικό περιβάλλον, θα βοηθούσε στην αναζήτηση προορισμών, και θα μας γλίτωνε από άσκοπα οχηματοχιλιόμετρα καθυστερήσεις και ενεργειακή κατανάλωση.
Φορτοεκφορτώσεις εφοδιασμού
Ένα μέτρο που άμεσα θα ορθολογικοποιούσε τις άσκοπες καθυστερήσεις και μάλιστα σε ώρες αιχμής, είναι η διαμόρφωση ενός κοινωνικού συμβολαίου, με τη συμφωνία όλων των φορέων, όπου όλες οι επαγγελματικές φορτοεκφορτώσεις θα γίνονται τις βραδινές και πρώτες πρωινές ώρες. Σήμερα κανένας δεν ελέγχει κανένα. Μια συνολική κανονιστική απόφαση, όχι μόνο για την Αθήνα αλλά για όλη την Ελλάδα, μαζί με τη θεσμοθέτηση συγκεκριμένων θέσεων φορτοεκφόρτωσης θα βοηθούσε αποτελεσματικά στην άμβλυνση ενός μέρους των σημερινών προβλημάτων
«Προσπάθησα να γράψω ένα εκλαϊκευμένο βιβλίο για το κυκλοφοριακό πρόβλημα, που να μπορεί να διαβαστεί εύκολα απ’ όλους, τον ευαισθητοποιημένο πολίτη, τον καθημερινό επαγγελματία, τον επιστήμονα, τον φοιτητή, τον εργαζόμενο που ταλαιπωρείται μέσα στην πόλη κάθε μέρα. Μακριά από περίπλοκες επιστημονικές και θεωρητικές ορολογίες, σε απόσταση από μαθηματικά πρότυπα και εξισώσεις, ξετυλίγω αυτό που αισθάνεται ο κάθε πολίτης. Εξηγώ δηλαδή, τις αιτίες, τις παθογένειες, την καχεκτική θεσμική οργάνωση, τη μυωπική αντιμετώπιση, εκθέτοντας τεκμηριωμένα τι θα πρέπει να κάνει άμεσα η πολιτεία. Περιέλαβα 100 προβλήματα και περιέγραψα 100 προτάσεις – λύσεις» είπε ο συγγραφέας.
Σύντομο βιογραφικό σημείωμα του Σταύρου Κωνσταντινίδη
Ο Σταύρος Κωνσταντινίδης γεννήθηκε το 1968 στην Κολωνία της Γερμανίας. Είναι Πολιτικός Μηχανικός, Συγκοινωνιολόγος, Περιβαλλοντολόγος, απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ. Στα 35 χρόνια της επαγγελματικής του διαδρομής έχει υπηρετήσει σε επιτελικές θέσεις στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, καθώς και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, έχοντας συμμετάσχει σε περισσότερες από 400 μελέτες Συγκοινωνιακού-Πολεοδομικού και Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού. Αρθρογραφεί συστηματικά τα τελευταία 25 χρόνια στην Athens Voice και στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
