Έργα συνολικού ύψους 3,5 δισ. ευρώ σχεδιάζονται, δημοπρατούνται ή υλοποιούνται στο σιδηροδρομικό «μέτωπο» της χώρας αυτή την περίοδο, κι ενώ, την ίδια ώρα, αναμένεται να εγκατασταθούν στο «τιμόνι» των «Σιδηροδρόμων Ελλάδας» προσεχώς, και μάλλον από την επόμενη εβδομάδα τα πρώτα στελέχη του technical manager Deutsche Bahn.
Επίσης, ως προς το τροχαίο υλικό, στις «ράγες» είναι και ένταξη (από τα μέσα του 2027 και μετά) η νέων συρμών στον στόλο της Hellenic Train με 23 συρμούς Coradia Stream, εκ των οποίων οι 12 προορίζονται για τη σύνδεση Αθήνας – Θεσσαλονίκης και οι υπόλοιποι για περιφερειακές υπηρεσίες.
Οι 3 άξονες των έργων
Ειδικότερα, όπως σημείωσε, στο πλαίσιο πρόσφατο συνεδρίου (9o ITC), ο κ. Γιώργος Ιωάννου, Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΟΣΕ – Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ το συνολικό ύψος των έργων που σχεδιάζει, δημοπρατεί ή υλοποιεί αυτή την περίοδο η εταιρεία ξεπερνά τα 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ο σχεδιασμός, όπως είπε, αναπτύσσεται σε τρεις βασικούς άξονες:
1) Ένα βραχυπρόθεσμο πακέτο άνω των 30 έργων, που εκτελούνται αυτή τη στιγμή και ξεπερνούν σε προϋπολογισμό τα 780 εκατ. ευρώ. Περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, έργα αποκατάστασης δικτύου (Daniel & Elias), με τα ολοκληρωμένα ή προς ολοκλήρωση έργα για την πλήρη επαναφορά της ασφάλειας και της λειτουργικότητας των γραμμών στη Θεσσαλία και τη Στερεά Ελλάδα να φτάνουν τα 450 εκατ. ευρώ. Επίσης, έργα που ξεπερνούν τα 300 εκατ. ευρώ σε κομβικούς άξονες (π.χ. Προαστιακός Δυτικής Αττικής), σε αποκαταστάσεις τμημάτων, ανακαινίσεις σταθμών και νέες κατασκευές.
2) Ένα μεσοπρόθεσμο πακέτο έργων σε στάδιο της δημοπράτησης. Ο προϋπολογισμός είναι κοντά στα 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ, και αφορά σε 10 έργα, όπως ο Προαστιακός Θεσσαλονίκης, η σύνδεση του 6ου προβλήτα Λιμένα Θεσσαλονίκης, η Σηματοδότηση και ETCS Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο κ.ά. Εστιάζουν κυρίως στη σύνδεση του δικτύου με τα μεγάλα λιμάνια της χώρας.
3) Ένα μακροπρόθεσμο στρατηγικό πλάνο, που περιλαμβάνει νέα έργα υποδομής και συντήρησης, συνολικού ύψους 1,1 δισεκατομμυρίων ευρώ. Όπως εξήγησε ο κ. Ιωάννου, θα υπογραφούν μακροπρόθεσμες συμβάσεις με SLAs, διάρκειας 15 ετών, με εταιρείες που θα αναλάβουν τη συντήρηση του δικτύου.
«Οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ είναι ένας νέος οργανισμός που ατενίζει το μέλλον με σιγουριά, κάνει βήματα για να μπορέσει να φέρει αυτό που όλοι οραματιζόμαστε, έναν ασφαλή σιδηρόδρομο μέσα στην ελληνική επικράτεια, που να εξυπηρετεί τόσο το επιβατικό κοινό όσο και τις μεταφορές», επισήμανε ο κ. Ιωάννου. Εξήγησε πως ο εταιρικός μετασχηματισμός που λαμβάνει χώρα στους Σιδηρόδρομους Ελλάδος αποτελεί τη μεγαλύτερη τομή σε εταιρεία που σχετίζεται με το δημόσιο αυτή την περίοδο. Ένας μετασχηματισμός που, όπως είπε, είχε καθυστερήσει πολύ, είναι απαραίτητος και πρέπει να υλοποιηθεί σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
Το επενδυτικό πλάνο
Από την πλευρά του, μιλώντας και αυτός στο ίδιο συνέδριο, ο κ. Χρήστος Παληός, Διευθύνων Σύμβουλος της «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ», παρουσίασε το επενδυτικό πλάνο της εταιρείας, με πρώτο νέο βήμα τη προκήρυξη εντός Οκτωβρίου του τμήματος Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο, ενώ ως το τέλος του έτους θα ακολουθήσουν τα έργα αναβάθμισης και των υπόλοιπων διασυνοριακών συνδέσεων με τα Βαλκάνια.
Αναφερόμενος στην εμπρόθεσμη ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης της Θεσσαλίας (projects συνολικού ύψους 450 εκατ. ευρώ) σημείωσε πως πλέον η κυκλοφορία στον άξονα Αθήνας – Θεσσαλονίκης γίνεται με τηλεδιοίκηση και σηματοδότηση, και ελέγχεται από πέντε κέντρα ελέγχου σε Κόρινθο, Αθήνα, Λιανοκλάδι, Λάρισα, Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, υπάρχει εικόνα της κίνησης σε όλες τις σήραγγες μέσω τεσσάρων κέντρων ελέγχου σηράγγων.
Ως προς το πλάνο έργων της «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος», όπως απαρίθμησε, έχει εγκατασταθεί από τον Ιούνιο σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση στον άξονα Θεσσαλονίκη – Ειδομένη, ενώ την ερχόμενη εβδομάδα αποσφραγίζονται οι οικονομικές προσφορές για το έργο του Δυτικού Προαστιακού Θεσσαλονίκης και τη σύνδεση του 6ου Προβλήτα της πόλης.
Επίσης, προανήγγειλε ότι μέχρι το τέλος τους χρόνου θα έχουν δημοπρατηθεί η αναβάθμιση της γραμμής από Μουριές μέχρι Προμαχώνα, το τμήμα ΣΚΑ – Οινόη, η ανάταξη των τμημάτων Λιόσια – Κιάτο και οι μελέτες για την ηλεκτροκίνηση στον άξονα Θεσσαλονίκη – Προμαχώνα.
Ειδική αναφορά έκανε στην τριμερή προγραμματική συμφωνία με την Βουλγαρία και τη Ρουμανία, ενημερώνοντας ότι στην πρόσκληση του Οκτωβρίου στο CEF και τη στρατιωτική κινητικότητα θα υποβληθούν από κοινού μελέτες για την αναβάθμιση του άξονα Θεσσαλονίκη – Αλεξανδρούπολη.
Η έλευση των Γερμανών
Και τα δύο στελέχη του (πρώην ΟΣΕ) έκαναν ιδιαίτερη αναφορά στη συνεργασία με τον γερμανικό κολοσσό DB, μέσω της DB Engineering & Consulting, που εκτελεί χρέη τεχνικού συμβούλου για τον οργανισμό. «Στο πλαίσιο της πρόσφατης έκθεσης InnoTrans στο Βερολίνο, υπέγραψα με το ομόλογό μου της DB Engineering and Consulting το συμφωνητικό της συνεργασίας μας για τον Technical Manager/Consultant, παρουσία των Γενικών Γραμματέων Μεταφορών της Ελλάδας και της Γερμανίας. Ήταν μια σημαντική στιγμή για το ξεκίνημα μιας σύμπραξης που αναμένουμε να έχει πολύ σημαντικά αποτελέσματα για την πορεία των Σιδηροδρόμων Ελλάδος», τόνισε ο κ. Ιωάννου, προσθέτοντας ότι η συνεργασία θα αποφέρει τεράστια οφέλη στον Οργανισμό.
Ο κ. Παληός, στο πεδίο το μετασχηματισμού, στάθηκε στη συνεργασία με τη Deutsche Bahn για την αναδιοργάνωση των διαδικασιών και τεχνολογική αναβάθμιση του οργανισμού, με τα πρώτα στελέχη να εγκαθίστανται στον οργανισμό την ερχόμενη εβδομάδα.
Οι άλλες ενέργειες
Ο κ. Ιωάννου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην εμπέδωση μία νέας κουλτούρας ασφάλειας στη «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος», η οποία συμπλήρωσε τον πρώτο χρόνο λειτουργίας ως μία ενιαία εταιρεία. «Με το νέο οργανόγραμμα, δημιουργήσαμε Γενική Διεύθυνση Ασφάλειας και Διαλειτουργικότητας», επισήμανε και πρόσθεσε ότι από τον Μάιο εφαρμόζεται ένα νέο αναθεωρημένο σχέδιο διαχείρισης ασφαλείας, με συγκεκριμένες διαδικασίες, υπεύθυνο αναφοράς για κάθε πιθανό κίνδυνο και μηχανισμό ελέγχου.
Ο κ. Πλαηός, επιπλέον, ειδική αναφορά έκανε στο σύστημα railway.gov.gr, χαρακτηρίζοντάς το ως μία επιπλέον δικλείδα ασφαλείας. «Η μεγάλη αξία αυτής της ελληνικής πρωτοβουλίας είναι πως η πλατφόρμα είναι διαθέσιμη και ανοιχτή στο κοινό, που μπορεί να δει την κίνηση των τρένων από το κινητό του», επισήμανε.
Όπως υποστήριξε, «σήμερα το επίπεδο ασφαλείας στον ελληνικό σιδηρόδρομο είναι το υψηλότερο των τελευταίων δεκαετιών».
Παράλληλα, ο οργανισμός αναμένεται να ενισχυθεί μέσω της προκήρυξης για 33 νέα υψηλόβαθμα στελέχη, εκ των οποίων οι πρώτοι έχουν ήδη αναλάβει καθήκοντα. Πρόκειται για Έλληνες με εμπειρία σε εταιρείες υποδομής και διαχειριστές διεθνώς.
«Για πρώτη φορά ύστερα από δεκαετίες προχωράμε στην προκήρυξη και την πρόσληψη 582 νέων στελεχών στην εταιρεία, προσλήψεις, που εγκρίνονται σήμερα στο Υπουργικό Συμβούλιο», προσέθεσε ο κ. Παληός.
Σχετικά με την εκπαίδευση, όπως είπε, το Εκπαιδευτικό Κέντρο του ΟΣΕ στο Ρέντη ανακαινίζεται αυτή την περίοδο και έχει ήδη συμβασιοποιηθεί η προμήθεια 14 νέων προσομοιωτών. Εν τω μεταξύ, έχει ήδη ολοκληρωθεί ένας κύκλος 1.000 ωρών εκπαίδευσης σε όλο το προσωπικό, ενώ 100 στελέχη έχουν παρακολουθήσει τουλάχιστον ένα σεμινάριο του ERA.
Αιγαίο – Μαύρη Θάλασσα: Τρεις χώρες, 25 έργα, ορίζοντας το 2030
Νέες δυνατότητες για τη σύνδεση της Ελλάδας με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη περιέγραψε από την πλευρά του ο Γενικός Γραμματέας Μεταφορών, κ. Στέλιος Σακαρέτσιος, παρουσιάζοντας το κοινό Σχέδιο Δράσης Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας. Το σχέδιο υπέγραψε στις 29 Σεπτεμβρίου στις Βρυξέλλες ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας. Το σχέδιο περιλαμβάνει 25 έργα στις τρεις χώρες για την ανάπτυξη σιδηροδρομικών και οδικών συνδέσεων, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030. Ειδικά για το Αλεξανδρούπολη–Ορμένιο, ο γενικός γραμματέας ανέφερε ότι βρίσκεται στο στάδιο του ανταγωνιστικού διαλόγου.
Κεντρικό στοιχείο της προσπάθειας είναι η διττή χρήση των υποδομών. Όπως εξήγησε, η ευρωπαϊκή προτεραιότητα στη στρατιωτική κινητικότητα δημιουργεί δυνατότητες διεκδίκησης πόρων για έργα που θα εξυπηρετούν παράλληλα τις καθημερινές επιβατικές και εμπορευματικές μεταφορές. Για την Ελλάδα, εκτίμησε, η ανάπτυξη αυτών των συνδέσεων μπορεί να αποφέρει σημαντικό όφελος, αξιοποιώντας τη γεωστρατηγική της θέση.
Οι χρηματοδοτήσεις
Την ένταξη στο ΕΣΠΑ 2021-2027 του έργου αναβάθμισης της σιδηροδρομικής γραμμής Αλεξανδρούπολη–Ορμένιο, το οποίο έχει αναλάβει η Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ, προανήγγειλε ο Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Τομεακών Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ, Βασίλης Σιαδήμας.
Όπως ανέφερε, μιλώντας και αυτός στο 9ο ITC, στο πλαίσιο της πρόσφατης αναθεώρησης των προγραμμάτων με βάση τους νέους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, περίπου 10% του προγράμματος «Μεταφορές», δηλαδή περί τα 200 εκατ. ευρώ, ανακατευθύνεται σε έργα dual use. Σε αυτό το πλαίσιο, εντάσσεται και η αναβάθμιση της γραμμής προς Ορμένιο, ένα έργο με ιδιαίτερη σημασία για τις σιδηροδρομικές υποδομές της Βόρειας Ελλάδας.
Ο κ. Σιαδήμας αναφέρθηκε γενικότερα στην πορεία του προγράμματος «Μεταφορές» του ΕΣΠΑ 2021–2027, ο προϋπολογισμός του οποίου ανέρχεται σε 2,2 δισ. ευρώ, ενώ, μέσω της δυνατότητας υπερδέσμευσης, μπορούν να χρηματοδοτηθούν έργα συνολικού ύψους έως και 4,5 δισ. ευρώ. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί εντάξεις έργων ύψους 2,9 δισ. ευρώ, οι νομικές δεσμεύσεις έχουν φτάσει τα 2,4 δισ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες ανέρχονται σε περίπου 720 εκατ. ευρώ, αντιστοιχώντας στο 33% του προγράμματος. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του έτους η απορρόφηση να προσεγγίσει το 40%. Μεταξύ των μεγάλων έργων που χρηματοδοτούνται περιλαμβάνονται η Γραμμή 4 του Μετρό της Αθήνας, ο Προαστιακός Δυτικής Θεσσαλονίκης και το τμήμα Χανιά–Χερσόνησος του ΒΟΑΚ.
Το θέμα της ασφάλειας
Σε ό,τι αφορά τα ζητήματα ασφαλείας του σιδηροδρόμου αλλά και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης του επιβατικού κοινού, ο αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), Μιχαήλ Χρυσομάλλης, ανέφερε πως «είναι δουλειά όλων των φορέων» και όχι αποκλειστική αρμοδιότητα της ΡΑΣ.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι το θεσμικό πλαίσιο έχει πλέον αποσαφηνίσει τους ρόλους: ο διαχειριστής υποδομής και οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις έχουν την ευθύνη για τη διαχείριση των κινδύνων και την ασφάλεια της λειτουργίας τους, ενώ η ΡΑΣ έχει εποπτικές, ελεγκτικές και κυρωτικές αρμοδιότητες. Συμπλήρωσε, πάντως, ότι οι ρόλοι δεν έχουν γίνει σαφείς όχι μόνο στην κοινή γνώμη, αλλά και σε νομικούς. Ο κ. Χρυσομάλλης σημείωσε ότι έχει ολοκληρωθεί και βρίσκεται σε φάση αξιολόγησης το πενταετές σχέδιο διαχείρισης ασφάλειας, στο οποίο έχουν συμπεριληφθεί 41 νέες διαδικασίες.
Στην τελική ευθεία τα νέα τρένα της Hellenic Train
Ως προς το τροχαίο υλικό, ο διευθύνων σύμβουλος της Hellenic Train, Roberto Rinaudo επανέλαβε ότι προχωρά στην ένταξη νέων συρμών στον στόλο της αναφερόμενος στην επένδυση ύψους 308 εκατ. ευρώ για 23 συρμούς Coradia Stream, εκ των οποίων οι 12 προορίζονται για τη σύνδεση Αθήνας – Θεσσαλονίκης και οι υπόλοιποι για περιφερειακές υπηρεσίες.
Η παράδοση των νέων συρμών αναμένεται να ξεκινήσει στο δεύτερο εξάμηνο του 2027, με την ολοκλήρωση των παραδόσεων να τοποθετείται στο τέλος του ίδιου έτους. Για τους δύο υβριδικούς συρμούς Hitachi Blues IC, που βρίσκονται στη χώρα μας, ο επικεφαλής της ιταλικής εταιρείας είπε ότι έχουν ολοκληρωθεί οι δοκιμές και η συλλογή των απαιτούμενων δεδομένων. Η εταιρεία έχει υποβάλει τα απαραίτητα στοιχεία για τις εγκρίσεις και οι δύο συρμοί προορίζονται για τη γραμμή Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με τον κ. Rinaudo, τα υβριδικά τρένα προσφέρουν δυνατότητα εξοικονόμησης καυσίμου έως και 50%, ενώ διαθέτουν σύγχρονες υποδομές άνεσης και προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία.
