«Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα» για τη ∆ΕΗ και τη διάσωσή της, λένε οι Βρυξέλλες. Είναι µια διαπίστωση που βασίζεται στα ζηµιογόνα αποτελέσµατα του 2018 και στις νέες ζηµιές που εµφάνισε η δηµόσια εταιρεία ηλεκτρισµού κατά το πρώτο τρίµηνο του 2019, αλλά και ένα «καµπανάκι» ότι όλες οι προθεσµίες-ορόσηµα που είχαν συµφωνηθεί έχουν ήδη περάσει.
Οι θεσµοί αναµένουν από την ελληνική κυβέρνηση συγκεκριµένες αποφάσεις και -κυρίως- πράξεις, που θα «απαντούν» στο συνολικότερο ζήτηµα της αγοράς ενέργειας στην Ελλάδα και πώς αυτό θα αποφέρει τα µέγιστα στην ελληνική οικονοµία.
Βασικές προτεραιότητες παραµένουν τα χρέη προς τη ∆ΕΗ και η ρύθµιση των νοµικών θεµάτων που αφορούν τις οφειλές, η µείωση της κυριαρχίας της ∆ΕΗ στην αγορά ενέργειας και ο εκσυγχρονισµός της ώστε να υπάρξει σύνδεση µε Ιταλία και Βουλγαρία. Οι πρώτες τεχνικές συζητήσεις µεταξύ της Κοµισιόν και της νέας ελληνικής κυβέρνησης πραγµατοποιήθηκαν πριν από δύο εβδοµάδες, µε πρώτο και βασικό ζήτηµα τη ∆ΕΗ.
Σύµφωνα µε πληροφορίες του «Εθνους της Κυριακής», οι Ευρωπαίοι είναι ικανοποιηµένοι µε όσα άκουσαν από το αρµόδιο υπουργείο, τα οποία ωστόσο αναµένουν να δουν σε συγκεκριµένες προτάσεις και αριθµούς. Οι επίσηµες συζητήσεις αναµένονται στα µέσα Σεπτεµβρίου, όταν -όπως όλα δείχνουν- αναµένεται να επιστρέψουν τα τεχνικά κλιµάκια της Κοµισιόν στην Αθήνα στο πλαίσιο της µεταµνηµονιακής αξιολόγησης. Την ίδια περίοδο αναµένονται και τα αποτελέσµατα του 6µήνου για τη ∆ΕΗ. Η ελληνική κυβέρνηση έχει αφήσει να εννοηθεί ότι µέχρι τότε θέλει να έχει προχωρήσει σε συγκεκριµένες ενέργειες – κάτι που έχουν ακούσει µε ικανοποίηση οι θεσµοί.
Θα έχει προηγηθεί το Eurogroup Σεπτεµβρίου, στο οποίο ο Ελληνας υπουργός Οικονοµικών,Χρήστος Σταϊκούρας, θα παρουσιάσει σε γενικές γραµµές το πλάνο της κυβέρνησης. Και τον Νοέµβριο, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαµήνου, θα παρουσιαστεί η νέα έκθεση ενισχυµένης εποπτείας για την Ελλάδα. Τότε οι ειδικοί θα θέλουν να συµπεριλάβουν τις νέες εξελίξεις για τη ∆ΕΗ.
Προτάσεις
«Υπάρχει διστακτικότητα κατά περιόδους στις ιδιωτικοποιήσεις και ορισµένες επιχειρήσεις του δηµόσιου τοµέα δεν είναι καλά διαχειριζόµενες. Η ∆ΕΗ είναι ένα παράδειγµα όπου φαίνεται ότι υπήρξε πολιτική παρέµβαση στο παρελθόν. Αυτό οδήγησε στα οικονοµικά προβλήµατα που βλέπουµε τώρα. Πιστεύω λοιπόν ότι υπάρχει πλήρες πρόγραµµα και ενθαρρύνω τις πρωτοβουλίες: η νέα κυβέρνηση δηλώνει σαφώς ότι είναι έτοιµη να αντιµετωπίσει αυτά τα προβλήµατα» δήλωσε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισµού Σταθερότητας (ΕΜΣ), Κλάους Ρέγκλινγκ, µετά τη συνάντησή του µε στελέχη της ελληνικής κυβέρνησης αµέσως µετά την εκλογή της.
Καθώς καµία λέξη του Γερµανού επικεφαλής του ΕΜΣ δεν είναι τυχαία, η απάντησή του σε συνέντευξη που παραχώρησε δηλώνει την «αγωνία» των θεσµών για τη ∆ΕΗ. Ενα θέµα περίπλοκο και ακανθώδες, αφού αφορά τους τοµείς της ενέργειας και του ανταγωνισµού, αλλά ταυτόχρονα ένα δηµόσιο αγαθό και χιλιάδες εργαζόµενους… Είναι ξεκάθαρο από τις συζητήσεις ότι η ΕΕ θέλει να υπάρξει ένα συνολικό σχέδιο που θα αποφέρει τα µέγιστα στην ελληνική οικονοµία, στο πλαίσιο του εκσυγχρονισµού της αγοράς ενέργειας στην Ελλάδα, αλλά και συγκεκριµένο ρεαλιστικό χρονοδιάγραµµα.
Η όποια λύση θα πρέπει να κινείται σε τρεις άξονες: στην οικονοµική κατάσταση της ίδιας της εταιρείας, στη µείωση της δεσπόζουσας θέσης της ∆ΕΗ στην αγορά ενέργειας και στο ζήτηµα του ανταγωνισµού για την προµήθεια λιγνίτη. Ειδικά το τελευταίο, για το οποίο υπάρχει µια απόφαση του Ευρωπαϊκού ∆ικαστηρίου το 2016, οι αποφάσεις πρέπει να είναι άµεσες. Οι Βρυξέλλες δεν θα έβλεπαν αρνητικά τη σταδιακή µείωση των εργασιών στις µονάδες του Αµυνταίου και της Καρδίας, αλλά πάντως τάσσονται υπέρ της πώλησής τους.
Επίσης, προτείνουν την επίσπευση εφαρµογής του target model και τη διασύνδεση της Ελλάδας µε τις αγορές της Ιταλίας και της Βουλγαρίας έως το 2020, κάτι που αναµένεται να προσφέρει πολλά οφέλη για την ασφάλεια του συστήµατος και τις τιµές της ηλεκτρικής ενέργειας. Η διαχείριση των χρεών προς τη ∆ΕΗ είναι ένα θέµα που, κατά την ΕΕ, πρέπει να αντιµετωπιστεί άµεσα, διαχωρίζοντας τους κακοπληρωτές από εκείνους που δεν έχουν να πληρώσουν. Μια ισορροπία που δύσκολα επιτυγχάνεται, αλλά η οποία χρειάζεται και νοµική ρύθµιση υποθεµάτων, όπως, π.χ., τι θα συµβαίνει µε τα χρέη των ενοικιαστών προς τη ∆ΕΗ ή µε τα ποσά που χρωστούν στη ∆ΕΗ όσοι αλλάζουν πάροχο.
Ακόµη µία σπαζοκεφαλιά είναι τα τιµολόγια της ∆ΕΗ. Η κυβέρνηση πρότεινε -και οι Ευρωπαίοι συµφωνούν- να µεγαλώσει το περιθώριο κέρδους της ∆ΕΗ, χωρίς αύξηση των τιµολογίων, αλλά µε µείωση του ΦΠΑ. Επίσης, οι θεσµοί θα έβλεπαν µε καλό µάτι ένα πρόγραµµα εθελουσίας εξόδου, ωστόσο µένει να εξεταστούν οι προϋποθέσεις και οι λεπτοµέρειες.
