Στα στενά δρομάκια της πολιτείας , στο Παγκράτι και τον Κολωνό, τα Σεπόλια και τα Πατήσια τα κτίρια της πόλης στέκουν και μας παρακολουθούν καθώς εμείς, ως διαβάτες και περιπατητές στις γειτονιές, προσπερνούμε συνήθως βιαστικά.
Οικοδομήματα που μετρούν πολλές δεκαετίες, συνδεδεμένα με την εικόνα της πόλης , “φωνάζουν” με τον δικό τους σιωπηλό τρόπο. Την ιστορία τους παρουσιάζει η MONUMENTA η οποία ώς φορέας έχει προχωρήσει στην καταγραφή και τεκμηρίωση των κτιρίων της περιόδου 1830-1940 και αποτυπώνεται σε μια πολυσέλιδη έκδοση «Ανιχνεύοντας την αρχιτεκτονική της Αθήνας”.
Το βιβλίο – λεύκωμα δίνει απαντήσεις σε ποικίλα ερωτήματα όπως σημειώνει η MONUMENTA πόσα κτίσματα περιόδου 1830-1940 διατηρούνται στην Αθήνα, πού βρίσκονται οι πολυκατοικίες του μοντέρνου κινήματος, πότε κτίστηκαν τα σπουδαία σχολικά κτήρια του προγράμματος Παπανδρέου, ποια είναι τα κτήρια που κατασκεύασε ο Επαμεινώνδας Κυπριάδης, είχε νοσοκομεία η Αθήνα τον 19ο αιώνα, πού έγινε η παράδοση της πόλης των Αθηνών στους Γερμανούς κατακτητές;
Η ιστορία της πόλης
“Είναι το αποτέλεσμα των έξι χρόνων δουλειάς στα κτίρια της Αθήνας. Η καταγραφή, η τεκμηρίωση και η ανάδειξή τους η οποία ολοκληρώθηκε” λέει ως εκπρόσωπος της Μοnumenta η αρχαιολόγος κα Ειρήνη Γρατσία. Όπως αναφέρει στην εκπομπή “Μία ημέρα στην Αθήνα” (3/3/21) πρόκειται γιά ένα έργο το οποίο υλοποιήθηκε με την αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Παράλληλα το ευρύτερο πλάνο συμπεριλαμβάνει ένα πληροφοριακό σύστημα, ένα ντοκιμαντέρ και μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα. Υλικό προσβάσιμο ελεύθερα στο πληροφοριακό σύστημα www.docathens.org
“Στην πρώτη ενότητα του βιβλίου μπορεί να δεί κανείς πως έγινε η μεθοδολογία, η συλλογή των προφορικών μαρτυριών, του αρχειακού υλικού και την αξία της καταγραφής των κτιρίων αλλά και για το αστικό πράσινο. Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει άρθρα για την Αθήνα που προήλθαν από ομιλίες οι οποίες έγιναν στο πλαίσιο των συζητήσεων και των εκδηλώσεων στις δημοτικές κοινότητες της Αθήνας” λέει η κα Γρατσία “Θα διαβάσει δηλαδή κανείς για την νοσοκομειακή αρχιτεκτονική, την μοντέρνα αρχιτεκτονική του 30, για όλη την Πατησίων τα εκλεκτικιστικά κτίρια κλπ. Στην τρίτη ενότητα έχουμε επιλέξει 1600 φωτογραφίες κτιρίων από τις 7 δημοτικές κοινότητες του Δήμου της Αθήνας με στόχο να αναδείξουμε αυτον τόν πλούτο που υπάρχει σε κάθε γειτονιά της πόλης. Όπου και να βρεθοπύμε να δούμε ένα απο αυτά τα 11.200 κτίρια. Σώζονται μέχρι σήμερα και περιμένουν την ματιά μας, την ενασχόληση μαζί τους”.
Μαρτυρίες ανθρώπων
Οι ομάδες εργασίες της MONUMENTA, ερευνητές και επιστήμονες σε ποικίλα γνωστικά πεδία υπομονετικά επί χρόνια κατέγραψαν τα κτίρια της πόλης αλλά και την ιστορία των ανθρώπων μέσα από προφορικές μαρτυρίες οι οποίες μαζί με τις εικόνες ανασκαλεύουν μνήμες.
“Αυτό είναι η μαγεία του προγράμματος. Τα κτίρια δεν είναι μόνο οι τοίχοι, είναι οι άνθρωποι η ταυτότητα των ανθρώπων, οι μικροιστορίες τους” λέει η κα Ε.Γρατσία και σημειώνει ότι μέσα από τις μαρτυρίες ζωντάνεψε η πόλη και κυρίως η Αθήνα των δεκαετιών 40,50 και 60. “Οι άνθρωποι με τους οποίους συνομιλήσαμε είναι πάνω από 70 ετών και θυμόντουσαν την πόλη. Δείχνουν πόσο την έχουν αγαπήσει και πόσο την έχουν πολεμήσει αυτή την πόλη.
Μέσα απο αυτές τις συνεντεύξεις και βέβαια το πολύτιμο υλικό, οι άνθρωποι άρχισαν να δείχνουν τα προσωπικά τους αρχεία, φωτογραφίες και έγγραφα. Ξεκινήσαμε την διάσωση του υλικού, το οποίο μας οδήγησε και στο αρχείο αυτό”
Όσο για το ντοκυμανταίρ της MONUMENTA έχει τίτλο “Τα κτίρια είναι σαν τους φίλους” και δείχνει την διαδικασία καταγραφής ενώ ταυτόχρονα είναι και μία περιήγηση στην πόλη. Απώτερος στόχος να στρέψουμε τη ματιά μας σε αυτά και να τα προστατεύσουμε
Γ.Αποστολίδης
