Με δύο χρόνια καθυστέρηση έναντι της αρχικής συμβατικής πρόβλεψης, στα τέλη του 2027 (11 Νοεμβρίου) αντί για το 2025, και εφόσον δεν προκύψουν άλλα ζητήματα και προβλήματα, αναμένεται να ολοκληρωθούν από τον ανάδοχο AKTOR οι εργασίες για ένα σημαντικό για την Αττική αντιπλημμυρικό project.
Το οποίο αφορά στη «Διευθέτηση Οριοθέτησης Ρέματος Ραφήνας», που διασχίζει τους Δήμους Παιανίας, Παλλήνης, Ραφήνας – Πικερμίου και Σπάτων – Αρτέμιδος, με σκοπό τη διαχείριση των πλημμυρικών απορροών και τη διασφάλιση της προστασίας των γύρω αστικών, περιαστικών και αγροτικών περιοχών από τον κίνδυνο μελλοντικών αιφνίδιων πλημμυρών, προς όφελος και ολόκληρης της Ανατολικής Αττικής.
Η σχετική σύμβαση άνω των 75,2 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ) υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2022, με την (τότε) Intrakat, και νυν AKTOR, να έχει προηγουμένως επικρατήσει στον σχετικό διαγωνισμό (απέναντι σε ΑΒΑΞ, ΤΕΡΝΑ, Μυτιληναίος, Χρ. Κωνσταντινίδης, κ.α.). Η συνολική προθεσμία κατασκευής και αποπεράτωσης του έργου είχε οριστεί για περίοδο 36 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης, ήτοι στα τέλη του 2025. Ωστόσο, βρισκόμαστε ήδη στις αρχές 2026 και φαίνεται ότι το μεγάλο αντιπλημμυρικό έργο «βούλιαζε» για 3 χρόνια σε προβλήματα, με μικρό ρυθμό προόδου.
Όπως, προκύπτει, ο ανάδοχος τον περασμένο Σεπτέμβριο ζήτησε παράταση 2 ετών επικαλούμενος μια σειρά από λόγους. Ανάμεσα στους οποίους συμπεριλαμβάνονται προβλήματα με απαλλοτριώσεις, αρχαιολογία, κινητοποιήσεις και προσφυγές στο ΣτΕ οικολογικών οργανώσεων και πολιτών ενάντια του έργου, καθυστερήσεις και άλυτα έως τώρα ζητήματα από πλευράς ΔΕΔΔΗΕ, ΑΔΜΗΕ, Principia, Δασαρχείου, Οργανισμού Λιμένος Ραφήνας αλλά και προβλήματα με τον Δήμο Ραφήνας – Πικερμίου, που δεν προχώρησε, ως όφειλε, σε αναγκαία ρυμοτόμηση ή δεν ενέκρινε την κυκλοφοριακή μελέτη επιφέροντας υπέρμετρες καθυστερήσεις κ.α.. Με την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών να δίνει την παράταση των 2 ετών καθώς η μη πρόοδος του έργου δεν σχετίζονταν με ευθύνες του κατασκευαστή AKTOR αλλά σε εξωγενείς αιτίες. «Οι καθυστερήσεις στο έργο δεν οφείλονται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του Αναδόχου», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Ποιο είναι το έργο
Όπως και παλιότερα έχουμε αναφέρει, αντικείμενο του έργου είναι η διευθέτηση του ρέματος της Ραφήνας, με σκοπό τη διαχείριση των πλημμυρικών απορροών και τη διασφάλιση της αντιπλημμυρικής προστασίας των παρακείμενων αστικών, περιαστικών και αγροτικών περιοχών. Τα προτεινόμενα έργα διευθέτησης του ρέματος Ραφήνας αφορούν μήκος 14,99 χλμ., από την εκβολή του έως τη Λ. Σπάτων, και των συμβαλλόντων σε αυτό ρεμάτων Καλλιτεχνούπολης, Βαλανάρη, Παλαιού Μύλου και Αγ. Παρασκευής που συμβάλλουν στο ρέμα Βαλανάρη, ρ. Διασταύρωσης 1,2,3 καθώς και δημιουργία λεκάνης συγκράτησης φερτών. Αφορά στην κατασκευή των έργων διευθέτησης -οριοθέτησης του ρέματος Ραφήνας και τμημάτων των συμβαλλόντων σε αυτό ρεμάτων από την εκβολή του στη θάλασσα μέχρι την Λεωφ. Σπάτων.
Πρόκειται για ένα ακόμα αντιπλημμυρικό έργο στην Αττική, ιδιαίτερης σημασίας. Αποτελεί μέρος από το πακέτο έργων που έχει «αντιπλημμυρική» διάσταση (προστασία οδικών αξόνων, οικισμών κ.α.). Βάσει της προκήρυξης προβλέποντας οι εργασίες να ακολουθούν κατά το δυνατόν τη φυσική κοίτη του ρέματος, με γνώμονα τον σεβασμό στο φυσικό οικοσύστημα. Η διευθέτηση του ρέματος Ραφήνας μαζί με αυτή του ρέματος της Εσχατιάς αποτελούν τα δύο μεγαλύτερα αντιπλημμυρικά έργα της Αττικής. Το έργο εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» και χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ 2014-2020.
Γιατί ζήτησε (και έλαβε) παράταση η AKTOR
Βάσει του σχετικού εγγράφου μέσω του οποίου την 1η Σεπτεμβρίου 2025 η AKTOR αιτήθηκε την χορήγηση παράτασης 24 μηνών για την υλοποίηση του έργου, προκύπτουν τα εξής:
• Απαλλοτριώσεις: «Στις 26-04-2023 ο ανάδοχος ανέφερε την αδυναμία εκτέλεσης οποιασδήποτε εργασίας λόγω μη τέλεσης των απαλλοτριώσεων, ενώ στις 19-10-2023 η Δ/Υ με το υπ’ αριθ. 313002/ΚΕ 1014/19-10-2023 έγγραφό της ενημέρωσε τον ανάδοχο για την παρακατάθεση της αποζημίωσης για μία από 6 τις 5 απαλλοτριώσεις που θα έπρεπε να συντελεστούν και ειδικότερα για τη Δ.Κ. Ραφήνας, καλώντας τον να εκκινήσει τις εργασίες».
• Κινητοποιήσεις οικολογικών οργανώσεων και πολιτών ενάντια του έργου: «Υπήρξαν έντονες κινητοποιήσεις οικολογικών οργανώσεων και πολιτών που αντιδρούσαν στην κατασκευή του έργου, γεγονότα που αναφέρονται και στο ημερολόγιο του έργου. Εν τέλει το μεγαλύτερο μέρος των κινητοποιήσεων-αντιδράσεων κάμφθηκε στις 29-11-2023 επιτρέποντάς στον ανάδοχο να προχωρήσει σε καθαρισμούς φυτικών για την ανακούφιση του ρέματος σε περίπτωση πλημμύρας».
• Αρχαιολογία: «Τα τμήματα του έργου με αρχαιολογικό ενδιαφέρον που ήταν εντοπισμένα αρχικώς ή εντοπίστηκαν με την εξέλιξη του έργου και δεσμεύτηκαν από την αρχαιολογία ήταν και είναι πολλά και εμποδίζουν την ομαλή και γραμμική εξέλιξη του έργου δημιουργώντας πολλές καθυστερήσεις στις εργασίες, ενώ επιπροσθέτως δεν επιτρέπονται εκσκαφές τα Σάββατα αφού η αρχαιολογία εργάζεται επί πενθημέρου Δευτέρα με Παρασκευή. Οι αποδόσεις των χώρων από την Αρχαιολογία είναι αργές».
• ΔΕΔΔΗΕ – ΑΔΜΗΕ – Principia: «Οι εργασίες του ΔΕΔΔΗΕ έχουν καθυστερήσει πάρα πολύ, με αποτέλεσμα ο ανάδοχος να μην μπορεί να εργαστεί σε πολύ μεγάλο τμήμα του έργου, λόγω της μη έκδοσης έγκρισης εργασιών, ακόμη και σήμερα, από το Δασαρχείο. Παρά τις προσπάθειες και την όχληση προς τον ΔΕΔΔΗΕ, δεν υπάρχει αποτέλεσμα, αποκόπτοντας τον ανάδοχο από πολλά τμήματα τα οποία θα μπορούσε να έχει εργασθεί. Επίσης υπάρχει το σημαντικότατο θέμα του δικτύου του ΑΔΜΗΕ, με διαχειριστή την εταιρεία Principia που δεν επιτρέπει τις εργασίες εκσκαφικώς άνωθεν της γέφυρας της Αρίωνος, λόγω δικτύου τους που βρίσκεται στη θεμελίωση της νέας γέφυρας της Αρίωνος, που οι όποιες συζητήσεις μέχρι και σήμερα ήταν άκαρπες, αφού δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί αλλαγή της θέσης της νέας γέφυρας χωρίς νέα απαλλοτρίωση, ενώ και το δίκτυό τους δεν μπορεί να διαταραχθεί χωρίς να επιφέρει υπέρμετρες αποζημιώσεις προς τον Διαχειριστή. Το εν λόγω πρόβλημα επηρεάζει όλες τις εκσκαπτικές δραστηριότητες ανάντη της Αρίωνος, δηλαδή οριζοντιογραφικώς το 70% του έργου».
• Δασαρχείο: «Ενώ έχουν γίνει όλες οι κινήσεις για εγκρίσεις από το Δασαρχείο και έχουν εγκριθεί οι υλοτομίες στα μη δασικά τμήματα του έργου, δεν έχει αποδοθεί στον ανάδοχο μέχρι και σήμερα ο χώρος για τα δασικά τμήματα του έργου».
• Οργανισμός Λιμένος Ραφήνας: «Ο ΟΛΡ δεν έχει αποδώσει τις εκβολές του ρέματος μέχρι σήμερα, λόγω της καθαίρεσης υφιστάμενης πεζογέφυρας που στην μελέτη δεν επανακατασκευάζονταν, που τελικώς με τη σύμφωνη γνώμη της Υπηρεσίας θα επανακατασκευαστεί και είναι σε εξέλιξη η διαδικασία εκπόνησης μελέτης για να συμφωνήσει ο ΟΛΡ στην άμεση αποδέσμευση του χώρου».
• Δήμος Ραφήνας – Πικερμίου: «Ο Δήμος Ραφήνας – Πικερμίου δεν προχώρησε την ρυμοτόμηση της οδού Ευβοϊκού όπως αναφέρεται ρητώς στα τεύχη της μελέτης, με αποτέλεσμα να πρέπει να γίνει οριζοντιογραφική μετατόπιση του ρέματος μετά από μελέτη, ενώ για την ίδια οδό δεν ενέκρινε την κυκλοφοριακή μελέτη επιφέροντας υπέρμετρες καθυστερήσεις, που με την μεσολάβηση της Υπηρεσίας, εν τέλει μετά από αρκετούς μήνες, υπήρξε θετική έκβαση εκδίδοντας απόφαση από την τροχαία Αττικής, παρακάμπτοντας το Δήμο».
Τι απάντησε και αποδέχτηκε το υπουργείου Υποδομών
Η Διευθύνουσα Υπηρεσία του έργου του θέματος (Ε.Υ.Δ.Ε. Κατασκευής Υδραυλικών και Λιμενικών Υποδομών), συμφώνησε επί της ουσίας με το αίτημα του ανάδοχου επισημαίνοντας τον περασμένο Σεπτέμβριο για κάθε πρόβλημα τα εξής:
• Όσον αφορά στις απαλλοτριώσεις: «Για την κατάληψη της συνολικής έκτασης του έργου (17χλμ) έχουν εκδοθεί πέντε αποφάσεις κήρυξης απαλλοτρίωσης και συνεπώς ήταν απαραίτητη η έκδοση πέντε (5) αποφάσεων του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Πιο συγκεκριμένα μία για την Δ.Κ. Ραφήνας, τρεις για την Δ.Κ. Σπάτων -Αρτέμιδος και μία για τις Δ.Κ. Παιανίας- Παλλήνης. Για την Δ.Κ. Ραφήνας (4χλμ περίπου από σύνολο 17χλμ) η απαλλοτρίωση συντελέστηκε με την έκδοση του ΦΕΚ παρακατάθεσης (749/Δ/25-09-2023) η οποία κοινοποιήθηκε στον ανάδοχο. Συνεπώς από την υπογραφή της σύμβασης μέχρι τις 19-10-2023 δεν ήταν δυνατή η πραγματοποίηση εργασιών από τον ανάδοχο σε οποιοδήποτε σημείο του έργου. Οι υπόλοιπες απαλλοτριώσεις συντελέστηκαν σταδιακά με την τελευταία να συντελείται με το ΦΕΚ Παρακατάθεσης 316/Δ/2024 οπότε και αποδόθηκε στον ανάδοχο το σύνολο των εκτάσεων του έργου δηλαδή σχεδόν 1,5 χρόνο μετά την υπογραφή της σύμβασης».
• Όσον αφορά στις κινητοποιήσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων και πολιτών: «Στις 26-4- 2023, τα μηχανήματα του αναδόχου, προσέγγισαν το ρέμα προκειμένου να εκτελέσουν τις πρόδρομες εργασίες καθαρισμού της κοίτης καθώς και χωματουργικές εργασίες. Εκπρόσωποι περιβαλλοντικών οργανώσεων, κάτοικοι της περιοχής και φορείς (κίνηση για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου ρέματος Ραφήνας) τοποθετήθηκαν μπροστά από τα μηχανήματα ζητώντας την άμεση διακοπή των εργασιών. Στις 24-04-2024 κατατέθηκε στο ΣτΕ αίτημα αναστολής και έκδοσης διαταγής για την διακοπή των εργασιών, έως την εκδίκαση της προσφυγής κατά απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών καθώς και του από 12-7-2021 Π.Δ. που αφορά στην οριοθέτηση του ρέματος, που εκκρεμεί στο ΣτΕ από το 2019, η οποία (αίτηση αναστολής) τελικώς απορρίφθηκε με την αρ. 85/2023 Απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του ΣτΕ. Στις 19-10-2023 δόθηκε εντολή προς την ανάδοχο για επανεκκίνηση εργασιών. Ο ανάδοχος με το αρ. 74/20- 10-2023 έγγραφό του ενημέρωσε ότι προτίθεται να επανεκκινήσει τις εργασίες την Τετάρτη, 25-10-2023, πραγματοποιώντας καθαρισμούς και χωματουργικές εργασίες εντός του ρέματος, από το ίδιο σημείο που είχε εκκινήσει και στην προηγούμενη προσπάθεια. Οι εργασίες είχε προγραμματισθεί να εκτελεσθούν σε δύο μέτωπα. Στις 25-10-2023 όταν εκκίνησαν οι εργασίες στο δεύτερο μέτωπο εμφανίστηκαν κάτοικοι και εκπρόσωποι φορέων της περιοχής και μπαίνοντας μπροστά στα μηχανήματα ανάγκασαν τον ανάδοχο να διακόψει και πάλι τις εργασίες. Η προαναφερθείσα αντίδραση – κινητοποίηση δεν επέτρεψε στον ανάδοχο να εκτελέσει εργασίες στο κατάντη τμήμα του έργου και συγκεκριμένα στην περιοχή εκβολής από όπου θα εκκινούσε υποχρεωτικά τις χωματουργικές εργασίες μέχρι τις 29-11-2023 οπότε και οι κινητοποιήσεις έπαψαν. Ο χρόνος καθυστέρησης από 20-10-2023 έως 28-11-2023 ήταν ένας (1) μήνας και εννέα (9) ημέρες».
• Όσον αφορά στις αρχαιολογικές έρευνες: «Στα πρώτα 4 (κατάντη) χιλιόμετρα του έργου (τμήμα στο οποίο εκτελούνται εργασίες υποχρεωτικά κινούμενοι από τα κατάντη στα ανάντη) έχουν εντοπιστεί αρχαιότητες σε 10 περιοχές οι οποίες έχουν δεσμευτεί από την αρχαιολογία και δεν επιτρέπουν την εκτέλεση εργασιών. Σημειώνεται πως η δέσμευση των περιοχών γίνεται σχεδόν σε όλο το εύρος της κοίτης με αποτέλεσμα όχι μόνο να μην μπορούν να εκτελεστούν εργασίες αλλά και να μην επιτρέπεται η εκτέλεση χωματουργικών εργασιών με σκοπό την προσωρινή απορροή-εκτροπή των υδάτων ώστε να συνεχιστούν οι εργασίες ανάντη σε ελεύθερη περιοχή».
• Όσον αφορά στο δίκτυο ΑΔΜΗΕ: «Στην περιοχή της γέφυρας της οδού Αρίωνος η Γραμμή υψηλής τάσης (150ΚV) Παλλήνη-Πλατανιστός Εύβοιας» τέμνει εγκάρσια το ρέμα και συγκεκριμένα διέρχεται αναμεσά στους προς κατασκευή πασσάλους θεμελίωσης της γέφυρας Αρίωνος. Προκειμένου να μετατοπιστεί το δίκτυο απαιτείται ο εντοπισμός της ακριβούς θέσης της όδευσης η οποία δεν επιβεβαιώνεται από τους εμπλεκόμενους φορείς. Για τον εντοπισμό απαιτούνται διερευνητικές τομές οι οποίες όμως για λόγους ασφαλείας πρέπει να εκτελεστούν χωρίς να λειτουργεί το δίκτυο. Η PRINCIPIA ως διαχειριστής του δικτύου ενημέρωσε πως το κόστος της χαμένης παραγωγής που θα προκύψει από την διακοπή λειτουργίας ανά μήνα θα είναι της τάξης 4 εκατ. έως 7 εκατ. ευρώ καθιστώντας την λύση αυτή οικονομικά και χρονικά ασύμφορη. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί οριστική επίλυση του θέματος. Σημειώνεται πως η καθαίρεση και επανακατασκευή της γέφυρας της οδού Αρίωνος αποτελεί κομβικό σημείο για την πορεία των εργασιών δεδομένου πως με την παραμονή της εμποδίζεται (λόγω υψομέτρου) η παροχή των υδάτων από τα ανάντη στα κατάντη αποκόπτοντας ολοκληρωτικά το ανάντη τμήμα του έργου στο οποίο θα μπορούσαν να αναπτυχθούν παράλληλα με τις εργασίες του κατάντη τμήματος και επιπλέον μέτωπα εργασιών σύμφωνα και με τον αρχικό σχεδιασμό του αναδόχου. Επιπρόσθετα η Γραμμή υψηλής τάσης (150ΚV) Παλλήνη – Πλατανιστός Εύβοιας» διέρχεται εγκάρσια του ρέματος και σε έτερο σημείο στην περιοχή της Γέφυρας Πετρέζας στα ανάντη για το οποίο επίσης ακόμη δεν έχει εξευρεθεί λύση».
