Έπειτα από μια μακρά και σύνθετη διαδρομή, ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων φτάνει πλέον στο τελικό στάδιο υλοποίησης. Με τη δημοσίευση της προκήρυξης, στο τέλος του χρόνου , από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι υποψήφιοι επενδυτές καλούνται να καταθέσουν δεσμευτικές προσφορές, ώστε να αναδειχθεί ο Ανάδοχος που θα αναλάβει τη λειτουργία του Φορέα.
Για τον δανειολήπτη, όμως, η είδηση αυτή δεν είναι απλώς ένα ακόμη στάδιο ενός διαγωνισμού. Είναι η κατάληξη μιας ιδέας που γεννήθηκε μέσα στην κρίση του ιδιωτικού χρέους και των πλειστηριασμών, όταν έγινε σαφές ότι τα παραδοσιακά εργαλεία ρύθμισης δεν επαρκούσαν για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Πότε και πώς ξεκίνησε η ιδέα
Η σύλληψη του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων ανάγεται στα χρόνια μετά την έξοδο από τα μνημόνια, όταν η Ελλάδα κλήθηκε να αντικαταστήσει το καθεστώς οριζόντιας προστασίας της πρώτης κατοικίας με ένα πιο στοχευμένο, μόνιμο σχήμα. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι ευάλωτοι δανειολήπτες που, ακόμη και μετά από ρυθμίσεις, δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν το στεγαστικό τους δάνειο και κινδύνευαν να χάσουν το σπίτι τους.
Η ιδέα ενσωματώθηκε θεσμικά με τον Πτωχευτικό Κώδικα (ν. 4738/2020), ο οποίος για πρώτη φορά εισήγαγε το μοντέλο «απόκτηση και επαναμίσθωση»: η κύρια κατοικία δεν χάνεται οριστικά, αλλά μεταβιβάζεται σε έναν ειδικό Φορέα, ώστε ο οφειλέτης να παραμείνει σε αυτή ως ενοικιαστής. Το σκεπτικό ήταν σαφές: προστασία της στέγης χωρίς να ακυρώνεται η κουλτούρα πληρωμών και χωρίς να επιβαρύνεται άμεσα ο κρατικός προϋπολογισμός.
Στην πράξη, ωστόσο, η εφαρμογή του μοντέλου αποδείχθηκε πολύ πιο σύνθετη. Χρειάστηκε να σχεδιαστεί ένα σχήμα που να είναι ταυτόχρονα ελκυστικό για ιδιώτες επενδυτές, λειτουργικό για τις τράπεζες και ουσιαστικά προσβάσιμο για τους ευάλωτους δανειολήπτες. Αυτή ακριβώς η πολυπλοκότητα εξηγεί και τις καθυστερήσεις που μεσολάβησαν μέχρι σήμερα.
Τι προβλέπει το μοντέλο για τον δανειολήπτη
Για τον οφειλέτη που πληροί τα κριτήρια ευαλωτότητας, ο Φορέας λειτουργεί ως έσχατη δικλείδα προστασίας. Η κύρια κατοικία αποκτάται από τον Φορέα και ο πρώην ιδιοκτήτης υπογράφει σύμβαση μίσθωσης, παραμένοντας στο σπίτι του με καταβολή ενοικίου. Παράλληλα, διατηρεί δικαίωμα επαναγοράς του ακινήτου σε μεταγενέστερο χρόνο, εφόσον βελτιωθεί η οικονομική του κατάσταση.
Μέχρι να τεθεί πλήρως σε λειτουργία ο Φορέας, εφαρμόζεται το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα στήριξης ευάλωτων οφειλετών, που «παγώνει» άμεσα τη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης της κύριας κατοικίας και συνοδεύεται από κρατική επιδότηση της δόσης του δανείου έως 210 ευρώ μηνιαίως. Πρόκειται για μια μεταβατική λύση, ώστε να μην υπάρξει κενό προστασίας.
Ποιοι περνούν στο τελικό στάδιο
Στο τελικό στάδιο του διαγωνισμού συμμετέχουν τέσσερις διεθνείς επενδυτικοί όμιλοι: η Bain Capital Credit, η Christofferson, Robb & Co, LLC, η Fortress Credit Corp. και η Resolute Cepal Greece. Οι υποψήφιοι μπορούν να καταθέσουν προσφορές είτε μεμονωμένα είτε σε συνεργασία με άλλους οικονομικούς φορείς, ενώ καθοριστική είναι και η συμμετοχή των συστημικών τραπεζών, που ενισχύουν το σχήμα με 100 εκατ. ευρώ.
Με την ανάδειξη του Αναδόχου, αναμένεται να κλείσει ένας κύκλος θεσμικής αναμονής που για τον δανειολήπτη τελικά κράτησε χρόνια…
