Δύο ειδήμονες μηχανολόγοι – μηχανικοί μιλούν αποκλειστικά στον «Ε.Κ.» για την ενεργειακή αυτονομία της Σύμης

ΒΟΣΤΩΝΗ. Η Σύμη είναι ο κρυμμένος θησαυρός της Ελλάδος. Πρόκειται για ένα από τα ωραιότερα ελληνικά νησιά του Νοτίου Αιγαίου και απέχει περίπου μία ώρα από το νησί των ιπποτών, τη Ρόδο. Είναι ευρέως γνωστή για την ξεχωριστή αρχιτεκτονική της που δεσπόζει σε όλο τον οικισμό της, για τις μαγευτικές της παραλίες με τα κρυστάλλινα νερά και την πλούσια γαστρονομία της.

Ενα μεγάλο μέρος του οικισμού της Σύμης είναι κτισμένο και διαμορφωμένο στους παραθαλάσσιους λόφους με τέτοιον τρόπο που να προκαλεί στον επισκέπτη ένα εντυπωσιακό θέαμα συνοδευόμενο από δέος. Τα χρώματα και η αρχιτεκτονική των σπιτιών αποτελούν τα χαρακτηριστικά που κάνουν το νησί να ξεχωρίζει και του προσδίδει μια μοναδική θέση στο Αιγαίο.

Οι Συμαίοι ομογενείς που διαβιούν στη Νέα Υόρκη, τη Βοστώνη, το Πίτσμπουργκ και σε άλλες αμερικανικές πόλεις τρέφουν μία ξεχωριστή αγάπη και νοσταλγία για το νησί τους και τον προστάτη του, τον Πανορμίτη. Είναι γνωστό σ’ όλο τον κόσμο για το Προσκύνημά του, αφιερωμένο στον Ταξιάρχη Μιχαήλ, τον επονομαζόμενο Πανορμίτη, με αποθησαυρισμένη τη μεγάλη μοναδική εικόνα του, το οποίο βρίσκεται σ’ ένα ήρεμο όρμο όπως λέγεται στη γλώσσα των νησιωτών, εξ’ ου και το όνομα Πανορμίτης.

Ωστόσο, ένα από τα πιο βασικά και ουσιαστικά προβλήματά του είναι η ηλεκτροδότησή του, για την οποία μίλησαν στον «Εθνικό Κήρυκα» δύο ειδήμονες μηχανικοί, ο Παναγιώτης Μεγαλούδης και ο καθηγητής του Δημήτρης Κατσαπρακάκης, όνειρο των οποίων είναι να συμβάλλουν στην επίλυση του ζωτικής σημασίας προβλήματος.

Στην ερώτηση πώς ηλεκτροδοτείται σήμερα το νησί, ποιο το ετήσιο κόστος, ποια τα επί μέρους προβλήματα, ο Παναγιώτης Μεγαλούδης, ο οποίος λατρεύει τον τόπο του και του οποίου η οικογένεια (γονείς και θείος του) έχει στην ιδιοκτησία της το διάσημο εστιατόριο «Νεράιδα», είπε πως «η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας του νησιού βασίζεται στον αυτόνομο θερμοηλεκτρικό σταθμό ο οποίος απαρτίζεται από ντιζελογεννήτριες. Ολα τα Μη Διασυνδεδεμένα νησιά στην Ελλάδα παράγουν ενέργεια από το πετρέλαιο όπως και η Σύμη. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ακριβή μέθοδο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με κόστος που ξεπερνάει τα

750.000.000 ευρώ ετησίως, συνολικά για όλα τα Μη Διασυνδεδεμένα νησιά. Το υπέρογκο αυτό κόστος καλούνται να πληρώσουν όλοι οι Ελληνες καταναλωτές μέσω των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Ετσι επιβαρύνεται και το περιβάλλον με εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Η ετήσια ζήτηση ενέργειας του νησιού κυμαίνεται κοντά στις 15.115.000 kWh/έτος. Το μεταβλητό και σταθερό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στη Σύμη ξεπερνάει τα 0,30 €/kWh, την ίδια ώρα που στο ηλεκτρικό ηπειρωτικό δίκτυο της χώρας το κόστος παραγωγής ανέρχεται στα 0,06 €/kWh. Για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας του νησιού δαπανώνται περισσότερα από 4.600.000 ευρώ ετησίως. Συνεπώς το πρόβλημα είναι περιβαλλοντικό και οικονομικό».

Ο κ. Μεγαλούδης έχει εκπονήσει ένα πρόγραμμα για να καταστεί το νησί αυτάρκες από απόψεως ηλεκτρικής ενέργειας, για το οποίο είπε πως «η πρότασή μου για την ενεργειακή αυτονομία της Σύμης η οποία αποτελούσε και την πτυχιακή μου εργασία στο πλαίσιο των σπουδών μου ως Μηχανολόγος Μηχανικός, περιλαμβάνει έναν υβριδικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ο οποίος απαρτίζεται από αιολικό πάρκο και αναστρέψιμο υδροηλεκτρικό έργο με χρήση θαλασσινού νερού όπως λειτουργεί στην Οκινάουα της Ιαπωνίας από το 1999. Το κόστος παραγωγής της δικής μου πρότασης είναι δέκα φορές μικρότερο από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με το ακριβό και ρυπογόνο πετρέλαιο».

Οταν τον ρωτήσαμε ποιος θα μπορούσε να είναι ο φορέας υλοποίησης του έργου και τι κερδίζουν οι κάτοικοι, απάντησε πως «φορέας υλοποίησης ενός Υβριδικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Σύμη θα μπορούσε να είναι η τοπική κοινωνία της Σύμης μέσω της αξιοποίησης του νόμου που ψηφίστηκε τον Ιανουάριο του 2018 και αφορά στην ίδρυση ενεργειακής κοινότητας. Στη Σίφνο οι κάτοικοι ίδρυσαν ενεργειακό συνεταιρισμό από το 2014 και έστειλαν ολοκληρωμένο φάκελο στη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας προκειμένου να πάρουν άδεια παραγωγής Υβριδικού σταθμού αποτελούμενου από αιολικό πάρκο και αναστρέψιμο υδροηλεκτρικό έργο με χρήση θαλασσινού νερού. Αντίστοιχη πρωτοβουλία ξεκίνησε και στην Κρήτη τον Οκτώβριο του 2019, με την ίδρυση της πρώτης νησιωτικής ενεργειακής κοινότητας, της Μινώα Ενεργειακής Κοινότητας. Οταν μια τοπική κοινωνία αξιοποιεί το φυσικό της πλούτο προς δικό της όφελος τότε αυτό το ονομάζουμε Ενεργειακή Δημοκρατία. Είναι εκατοντάδες οι ενεργειακοί συνεταιρισμοί στην Ευρώπη. Για την παραγωγή νερού από αφαλάτωση η δημοτική επιχείρηση ύδρευσης καλείται να καλύψει τους λογαριασμούς ρεύματος που ξεπερνούν τις 500.000 ευρώ ετησίως. Η απορριπτόμενη ενέργεια του υβριδικού σταθμού, λόγω πλήρωσης της μονάδας αποθήκευσης, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη λειτουργία των αφαλατώσεων, οδηγώντας σε μηδενισμό της ανωτέρω δαπάνης. Στη δική μου έρευνα του συστήματος είχα 2.000 MWh απορριπτόμενη ενέργεια από το αιολικό πάρκο, ικανή για την παραγωγή 800.000 κυβικών μέτρων νερού το χρόνο. Αντιλαμβάνεστε τι προοπτικές ανοίγονται για νέες επαγγελματικές δραστηριότητες με τη διάθεση αυτής της επιπλέον ποσότητας νερού στη Σύμη κάθε χρόνο. Επιπλέον, η Σύμη από ένα τέτοιο έργο θα αποτελέσει πόλο έλξης επιστημονικού και ενεργειακού τουρισμού. Θα σταματήσει να εξαρτάται το νησί από το καραβάκι που φέρνει το πετρέλαιο. Οι εργαζόμενοι του υφιστάμενου εργοστασίου της ΔΕΗ στο νησί θα μπορούσαν να απορροφηθούν στον Υβριδικό σταθμό».

Αναφορικά με το κόστος της κατασκευής του έργου, είπε πως «για 98% ενεργειακής αυτονομίας του νησιού, το αρχικό κόστος επένδυσης ανέρχεται στα 29.000.000 ευρώ. Μπορεί να επιτευχθεί και 100% ενεργειακή αυτονομία της Σύμης και το αρχικό κόστος επένδυσης ανέρχεται στα 30-35 εκατομμύρια ευρώ. Αν όμως το έργο αυτό συνδυαστεί με μία σειρά από παράλληλες δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας, τότε το απαιτούμενο μέγεθός του και το συνεπαγόμενο κόστος κατασκευής μπορούν να μειωθούν σημαντικά».

Στην ερώτηση «πόσος χρόνος θα απαιτηθεί για την κατασκευή του;» απάντησε ο καθηγητής Δημήτρης Κατσαπρακάκης, λέγοντας πως «δυστυχώς η εμπειρία από την ελληνική πραγματικότητα δεν είναι θετική. Το μεγαλύτερο, και αρκετές φορές αποθαρρυντικό, χρονικό διάστημα δαπανάται στην αδειοδότηση του έργου. Πρόσφατα με το νόμο 4685/2020 τέθηκαν πολύ αυστηρές χρονικές προθεσμίες για την αδειοδότηση τέτοιου τύπου έργων. Αν τηρηθούν, νομίζω θα είναι εφικτό να μιλάμε για ένα συνολικό χρονικό διάστημα υλοποίησης μικρότερων των 5 ετών, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου αδειοδότησης. Ωστόσο, προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να γίνουν πολλά, όπως εξυγίανση και αποδοτική λειτουργία των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, ενημέρωση και συμμετοχή τοπικών κοινωνιών σε αυτά τα έργα, κάτι που θα εξασφαλίσει την κοινωνική συναίνεση κλπ.».

Αναφορικά αν το ίδιο πρόγραμμα θα μπορούσε να δημιουργηθεί και σε άλλα μικρά νησιά, ο καθηγητής Δημήτρης Κατσαπρακάκης είπε πως «καταρχήν τα έργα αυτά θα πρέπει να ιδωθούν ως μέρος ενός γενικότερου συνόλου δράσεων και έργων που όλα μαζί, συντεταγμένα, θα οδηγήσουν σε αυτό που διεθνώς ονομάζεται ως ‘ενεργειακή μετάβαση’ (energy transition). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επίσημα μέσω της δράσης ‘Clean Energy for E.U. Islands’ προωθεί και υποστηρίζει τα ευρωπαϊκά νησιά να αναπτύξουν και να συντάξουν καταρχήν σχέδια ενεργειακής μετάβασης, τα οποία θα αποτελέσουν τους οδηγούς προς την απεξάρτηση των νησιωτικών κοινωνιών από τη χρήση τεχνολογικών άνθρακα, μέσω της μετάβασης στην ορθολογική χρήση ενέργειας και στην αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Τέτοιες δράσεις ξεκινάνε πάντα από την εξοικονόμηση ενέργειας σε κτίρια, ξενοδοχεία και υποδομές, την εισαγωγή της ηλεκτροκίνησης, ώστε να απεξαρτηθεί και ο τομέας των μεταφορών από την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, την αξιοποίηση των όποιων πηγών ενέργειας υπάρχουν στο νησί (γεωθερμία, βιομάζα) για τον κλιματισμό (θέρμανση και ψύξη) κτιρίων, αποκεντρωμένα ή μέσω δικτύων κλιματισμού, την ανάπτυξη στρατηγικών έξυπνων δικτύων και, τέλος, τη σχεδίαση κεντρικών συστημάτων εγγυημένης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τεχνολογίες ΑΠΕ μέσω υποστήριξης σταθμών αποθήκευσης, όπως δηλαδή το έργο που προτείνει και μελέτησε ο Παναγιώτης για τη Σύμη. Σχέδια ενεργειακής μετάβασης έχουν εκπονηθεί ήδη ή αναμένεται να ολοκληρωθούν τους επόμενους μήνες για τη Σίφνο, την Κρήτη, τη Σάμο και ευελπιστούμε ακόμα για τη Σύμη, τη Χάλκη, την Ικαρία, τη Γαύδο, τη Λήμνο, την Πάτμο, την Αμοργό, τη Σαμοθράκη και τη Ζάκυνθο, στα πλαίσια της προαναφερόμενης δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επίσης, ειδικότερα για το έργο που προτείνει ο Παναγιώτης για τη Σύμη, ήδη έχει κατασκευαστεί και λειτουργεί από τον Ιούνιο του 2019 το πρώτο παρόμοιο έργο στην Ικαρία, το οποίο αποτελεί το δεύτερο στον Κόσμο, ενώ έχουν ήδη εκδοθεί σχετικές άδειες παραγωγής για την Κάσο και τη Σίφνο, η τελευταία για λογαριασμό της τοπικής Συνεταιριστικής Ενεργειακής Εταιρείας, το οποίο έχει διαστασιολογηθεί ώστε να εξασφαλίζει 100% ενεργειακή επάρκεια και αυτονομία στο νησί ετησίως».

Στην ερώτηση αν έχουν πληροφορήσει τις αρμόδιες Αρχές του νησιού για το σχέδιό τους, ο Παναγιώτης Μεγαλούδης είπε ότι «τον Μάρτιο του 2017 πραγματοποιήθηκε η πρώτη παρουσίαση στο Δημαρχείο του νησιού. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους με δική μου πρωτοβουλία και σε συνεργασία με τον Δήμο πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του Φεστιβάλ Σύμης ημερίδα αναπτυξιακής ενεργειακής πολιτικής με τη συμμετοχή διακεκριμένων επιστημόνων».

Αναφορικά αν έχει ενημερωθεί η κυβέρνηση ο κ. Μεγαλούδης είπε ότι «στις 6 Μαρτίου το 2018 ο πρωθυπουργός της χώρας μας Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε το νησί μας και είχα την ευκαιρία να τον ενημερώσω για το συγκεκριμένο σχέδιο το οποίο αποτελεί το βέλτιστο τεχνικά και οικονομικά σύστημα για την ενεργειακή αυτονομία όχι μόνο της Σύμης αλλά και άλλων νησιών με αντίστοιχες ενεργειακές ανάγκες».

---