Ένα σχέδιο δράσης με στόχο την εξοικονόμηση της ενέργειας στα κτίρια, που στον πυρήνα του θα έχει τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και «Ανακαινίζω» ιδιαίτερα για ευάλωτα νοικοκυριά αλλά και ιδιοκτήτες που έχουν κλειστά ακίνητα, σχεδιάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και θα τρέξει εντός του 2026.
Σήμερα ένα στα δύο οικιστικά ακίνητα στη χώρα μας ξεπερνά σε ηλικία τα 25-30 έτη
Ήδη σε φάση επεξεργασίας βρίσκεται το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ», το οποίο θα δίνει κίνητρα για την ενεργειακή αναβάθμιση περίπου 60.000 οικιστικών ακινήτων και την εγκατάσταση περίπου 380.000 νέων συστημάτων θέρμανσης, σε συνδυασμό και με την προσαρμογή της χώρας στις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD – 2024/1275) που ενσωματώνεται στο εθνικό δίκαιο έως τον Μάιο του 2026.
Οι νέοι κανονισμοί και η υποχρέωση της Ελλάδας να προσαρμοστεί σε αυτούς απαιτούν να σχεδιαστούν σωστά οι δράσεις που θα τρέξει το υπουργείο ώστε να είναι αποτελεσματικές και να βρουν τη μέγιστη δυνατή ανταπόκριση στην ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών ακινήτων, με δεδομένο ότι σήμερα ένα στα δύο οικιστικά ακίνητα στη χώρα μας ξεπερνά σε ηλικία τα 25-30 έτη.
Ωστόσο, δεδομένου του ότι η ενεργειακή αναβάθμιση ενός ακινήτου είναι ιδιαίτερα δαπανηρή υπόθεση, ο σχεδιασμός των αρμόδιων υπουργείων εξετάζει προσεκτικά το πώς και το πού θα αξιοποιηθούν τα κονδύλια που θα διατεθούν. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία, ο στόχος για τα οικιστικά ακίνητα είναι η μείωση της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας κατά 16% έως το 2030 και κατά 20%-22% έως το 2035, με έμφαση στην ανακαίνιση του 43% εκείνων που εμφανίζουν τις χειρότερες επιδόσεις.
Οι απαιτήσεις
Ταυτόχρονα όμως βάζει και μια σειρά απαιτήσεων όπως οι μηδενικές εκπομπές ρύπων από ορυκτά καύσιμα, από την 1η Ιανουαρίου 2030, για τα οικιστικά ακίνητα που απαιτούν σημαντικές παρεμβάσεις στα συστήματα θέρμανσης ώστε να είναι φιλικά στο περιβάλλον.
Στο πλαίσιο αυτό σχεδιάζονται οι δράσεις, με κυβερνητικές πηγές να προβλέπουν οικονομική και τεχνική στήριξη, με έμφαση στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά. Κομβικό ρόλο θα έχει το νέο «Εξοικονομώ» που θα βγει στον αέρα το επόμενο διάστημα και θα παρέχει επιχορηγήσεις και απλοποιημένες διαδικασίες, ώστε η ενεργειακή αναβάθμιση να είναι εφικτή και οικονομικά βιώσιμη. Η στόχευση θα είναι σε ακίνητα άνω των 25-30 ετών με υψηλό ποσοστό επιδότησης που μπορεί να φτάνει και το 80%.
Ηδη στους διαθέσιμους πόρους για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού θα προστεθούν κονδύλια 2 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό
Κλιματικό Ταμείο, οι δράσεις του οποίου θα υλοποιηθούν σταδιακά στο διάστημα 2026-2032.
Στην ενεργειακή αναβάθμιση των οικιστικών ακινήτων θα υιοθετηθεί η λογική της τυποποίησης ενεργειακών παρεμβάσεων στην αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού, θα προβλέπεται η δωρεάν παροχή υπηρεσιών από πιστοποιημένους μηχανικούς για την έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης, ενώ θα δίνονται και κίνητρα σε παρόχους ενέργειας αλλά και κατασκευαστές για να προχωρούν σε δράσεις παρέχοντας ολοκληρωμένα πακέτα υπηρεσιών.
Κλειστά ακίνητα
Με στόχο να μπουν ξανά στην αγορά κλειστά ακίνητα, τρέχει και το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», το οποίο όμως επανασχεδιάζεται. Το νέο πρόγραμμα «Ανακαινίζω», που θα έρθει τον Μάιο, θα δίνει τη δυνατότητα όχι μόνο ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών αλλά και εργασιών ανακαίνισης. Θα αφορά σπίτια που είναι κλειστά ώστε μετά την ανακατασκευή τους να δοθούν προς ενοικίαση, αλλά και σπίτια που ήδη βρίσκονται σε ιδιοκατοίκηση.
Το πρόγραμμα θα προβλέπει επιδότηση έως 36.000 ευρώ ανά ακίνητο, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, ενώ το ποσοστό ενίσχυσης θα μπορεί να φτάσει έως και το 90% του συνολικού κόστους των εργασιών. Στις επιλέξιμες εργασίες θα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ενεργειακή αναβάθμιση, ανακαίνιση (κουζίνας, μπάνιου, αντικατάσταση κουφωμάτων), ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εργασίες.
Στόχος, τα οικιστικά αυτά ακίνητα που θα ανακαινιστούν, είτε να κατοικηθούν από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες τους είτε να διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Στις δράσεις της κυβέρνησης αναφέρθηκε πρόσφατα και ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, ο οποίος προανήγγειλε τη δημιουργία των δύο νέων Ταμείων: του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, που θα στηρίξει τους ευάλωτους συμπολίτες μας και θα περιλαμβάνει και στεγαστικά προγράμματα ύψους 4,7 δισ. ευρώ, και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, που θα περιλαμβάνει προγράμματα ύψους 1,7 δισ. ευρώ με σκοπό την ανακαίνιση υποδομών.
Και ενώ η κυβέρνηση σχεδιάζει τα επόμενα βήματά της με στόχο κυρίως τα ευάλωτα νοικοκυριά, σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, το 51% των Ελλήνων θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει καλύτερη προστασία των ευάλωτων καταναλωτών και όσων βρίσκονται σε ενεργειακή φτώχεια.
