Νέο κύμα ενεργειακών επιδοτήσεων για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις προετοιμάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Οι πρώτες προσκλήσεις αναμένονται το φθινόπωρο του 2026, ενώ από το 2027 σχεδιάζεται η ενεργοποίηση μεγαλύτερων προγραμμάτων, με χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.
Ένα εκτεταμένο πακέτο παρεμβάσεων, με επιδοτήσεις για αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, αλλά και μέτρα για τη μείωση των λογαριασμών ρεύματος, περνά σταδιακά σε φάση υλοποίησης.
Ο σχεδιασμός του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) προβλέπει δύο βασικά στάδια: την ενεργοποίηση άμεσων δράσεων εντός του φθινοπώρου του 2026 και την έναρξη μεγαλύτερων προγραμμάτων από το 2027, με βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.
Στο επίκεντρο βρίσκονται περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά, που αντιστοιχούν σε περίπου 3 εκατομμύρια πολίτες, καθώς και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Στόχος είναι η μείωση του ενεργειακού κόστους και η διευκόλυνση της μετάβασης σε αποδοτικότερες τεχνολογίες θέρμανσης και κατανάλωσης ενέργειας.
Παράλληλα, προβλέπονται παρεμβάσεις για δημόσια κτίρια και ειδική ενίσχυση περιοχών που επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση.
Επιδότηση 200 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς
Το πρόγραμμα που βρίσκεται πιο κοντά στην ενεργοποίηση αφορά την αντικατάσταση ή εγκατάσταση συστημάτων θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού, με συνολικό προϋπολογισμό 200 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του ΥΠΕΝ, οι επίσημες προσκλήσεις και οι αναλυτικοί οδηγοί αναμένεται να δημοσιοποιηθούν εντός του φθινοπώρου του 2026.
Η δράση χρηματοδοτείται μέσω της ρήτρας διαφυγής και εκτιμάται ότι θα καλύψει περίπου 100.000 δικαιούχους.
Ειδικότερα, προβλέπεται ενίσχυση για:
-
32.000 δικαιούχους που θα προχωρήσουν στην εγκατάσταση αντλίας θερμότητας.
-
68.000 δικαιούχους που θα αποκτήσουν ηλιακό θερμοσίφωνα.
Το ποσοστό επιδότησης διαμορφώνεται στο 50% για τα νοικοκυριά γενικά, ενώ αυξάνεται στο 55% για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Πρόκειται για μία από τις πρώτες παρεμβάσεις του νέου σχεδιασμού, με στόχο να περιοριστεί το κόστος εγκατάστασης εξοπλισμού που μπορεί να μειώσει τη μελλοντική ενεργειακή δαπάνη των κατοικιών.
Ποιοι δικαιούνται τις ενισχύσεις – Τα εισοδηματικά όρια
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο δίνει προτεραιότητα σε ευάλωτα νοικοκυριά και οικογένειες με μεσαία εισοδήματα, που επιβαρύνονται από το κόστος ενέργειας και δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν με δικούς τους πόρους ενεργειακές παρεμβάσεις.
Τα εισοδηματικά κριτήρια προβλέπεται να είναι κλιμακωτά, με ετήσια επικαιροποίηση βάσει των φορολογικών δηλώσεων.
Στα ενδεικτικά όρια επιλεξιμότητας περιλαμβάνονται:
-
27.100 ευρώ ετήσιο εισόδημα για οικογένεια με δύο παιδιά.
-
36.400 ευρώ ετήσιο εισόδημα για οικογένεια με τρία παιδιά και μέλος με αναπηρία.
Για τις επιχειρήσεις, οι ενισχύσεις απευθύνονται σε πολύ μικρές μονάδες που απασχολούν έως 9 εργαζομένους και εμφανίζουν ετήσιο κύκλο εργασιών έως 2 εκατ. ευρώ.
Οι αναλυτικές προϋποθέσεις συμμετοχής και οι διαδικασίες υποβολής αιτήσεων θα προσδιοριστούν στους αντίστοιχους οδηγούς των προγραμμάτων.
Νέο «Εξοικονομώ» 1,2 δισ. ευρώ για 62.000 κατοικίες
Το μεγαλύτερο μέρος του σχεδιασμού για την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών μεταφέρεται στο 2027, οπότε προβλέπεται η ενεργοποίηση των χρηματοδοτήσεων του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου.
Συνολικά, σχεδιάζεται η διάθεση 1,7 δισ. ευρώ για παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας και στήριξης ευάλωτων πολιτών.
Κεντρική θέση καταλαμβάνει το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ», με προϋπολογισμό 1,2 δισ. ευρώ, το οποίο στοχεύει στην ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών.
Το πρόγραμμα θα πλαισιώνεται από δράσεις αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των δαπανών των νοικοκυριών.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τη δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για 200.000 ακίνητα, ώστε να διευκολυνθεί η προετοιμασία των απαραίτητων ενεργειακών παρεμβάσεων.
Προβλέπεται επίσης η δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης και σημείων ενιαίας εξυπηρέτησης (one-stop shops), όπου οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να λαμβάνουν καθοδήγηση για τα διαθέσιμα προγράμματα.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης για εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους σε ετήσια βάση.
Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη: Ειδικές επιδοτήσεις 60%
Ξεχωριστό σκέλος του ενεργειακού σχεδιασμού αφορά τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, δύο περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο της μετάβασης από τον λιγνίτη σε νέες μορφές παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας.
Για τις συγκεκριμένες περιοχές προβλέπεται προϋπολογισμός 49,8 εκατ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση περίπου 10.000 δικαιούχων.
Οι επιδοτήσεις θα φθάνουν στο 60% για την εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων και αντλιών θερμότητας.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα συνδυαστικής στήριξης για φωτοβολταϊκά συστήματα με αποθήκευση ενέργειας, ώστε τα νοικοκυριά να μπορούν να καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών αναγκών τους μέσω αυτοπαραγωγής.
Η αυξημένη επιδότηση επιδιώκει να στηρίξει περιοχές που αντιμετωπίζουν πρόσθετες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις εξαιτίας της απολιγνιτοποίησης.
Γιατί οι επιδοτήσεις συνδέονται με το νέο κόστος στα καύσιμα
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο αποτελεί βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων της ενεργειακής μετάβασης.
Συνδέεται με το νέο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ETS2, το οποίο, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του σχεδιασμού, προβλέπεται να επιφέρει από το 2027 πρόσθετες επιβαρύνσεις στα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για μεταφορές και θέρμανση.
Οι ενισχύσεις αποσκοπούν στο να περιορίσουν την έκθεση των νοικοκυριών και των πολύ μικρών επιχειρήσεων στις επιβαρύνσεις αυτές, χρηματοδοτώντας επενδύσεις που μειώνουν τη χρήση συμβατικών καυσίμων.
Έτσι, το βάρος δεν δίνεται μόνο στην άμεση οικονομική στήριξη, αλλά και στη μόνιμη μείωση των ενεργειακών αναγκών μέσω καλύτερης ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων και νέου εξοπλισμού.
Ρεύμα: Στόχος μείωση τιμών κατά 30% έως το 2029
Πέρα από τα προγράμματα επιδότησης, το ΥΠΕΝ σχεδιάζει παρεμβάσεις με στόχο τη σταδιακή αποκλιμάκωση των λιανικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου, ο συνδυασμός επενδύσεων στα δίκτυα, ανάπτυξης της αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και μέτρων εξοικονόμησης θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των τιμών του ρεύματος κατά 30% την περίοδο 2027–2029.
Πρόκειται για στόχο του ενεργειακού σχεδιασμού και όχι για ήδη εξασφαλισμένη μείωση των λογαριασμών.
Στο πλαίσιο των παρεμβάσεων προβλέπεται επίσης, από την 1η Ιανουαρίου 2027, η μείωση κατά 50% της πρώτης κλίμακας χρέωσης των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για όλες τις οικιακές παροχές.
Η αλλαγή αυτή αφορά συγκεκριμένο τμήμα των ρυθμιζόμενων χρεώσεων και όχι το σύνολο του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας.
Επενδύσεις άνω των 6 δισ. ευρώ στα ηλεκτρικά δίκτυα
Καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό αποδίδεται στις επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ, οι οποίες ξεπερνούν τα 6 δισ. ευρώ.
Το επενδυτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει την ανάπτυξη και ενίσχυση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με έμφαση στις νησιωτικές διασυνδέσεις.
Μεταξύ των βασικών έργων περιλαμβάνονται η ηλεκτρική διασύνδεση των Δωδεκανήσων και των νησιών του Βορείου Αιγαίου, η ολοκλήρωση των διασυνδέσεων Κυκλάδων και Κρήτης, καθώς και η αναβάθμιση των υποδομών υψηλής τάσης στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Οι επενδύσεις αυτές εντάσσονται στη συνολική προσπάθεια για μεγαλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, καλύτερη διαχείριση της ηλεκτρικής ενέργειας και περιορισμό του κόστους του συστήματος.
Το επόμενο διάστημα, το ενδιαφέρον στρέφεται στην έκδοση των πρώτων προσκλήσεων για τις επιδοτήσεις των 200 εκατ. ευρώ, ενώ η ουσιαστική ανάπτυξη του νέου πλέγματος ενεργειακής στήριξης τοποθετείται από το 2027 και μετά.
