“Κόφτη” για τα αιολικά πάρκα σε βουνά από ένα υψόμετρο και πάνω, αυστηρότερο πλαίσιο για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε πολύ τουριστικά νησιά όπως οι Κυκλάδες και περιορισμούς για τις προστατευόμενες περιοχές, φέρνει το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ που ανακοινώνεται εντός εβδομάδας.
Τα αιολικά θα έχουν κεντρική θέση στο κείμενο, που θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο του 2008 και το οποίο θα βγει σε διαβούλευση εντός των ημερών, όπως είπε χθες ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Στ. Παπασταύρου για το νέο πλαίσιο, το οποίο πάντως έρχεται με μεγάλη καθυστέρηση να βάλει κανόνες σε μια ήδη διαμορφωμένη κατάσταση στη χώρα, καθώς τα έργα ΑΠΕ ξεπερνούν πλέον τα 17 GW. Στη πλειονότητά τους φωτοβολταϊκά, με τις αλλαγές για τα τελευταία να είναι επουσιώδεις.
Κομβικό στοιχείο στο νέο Χωροταξικό θα είναι η οριζόντια απαγόρευση για τοποθέτηση ανεμογεννητριών από ένα υψόμετρο και πάνω, με τον “κόφτη” να μπαίνει σύμφωνα με τις πληροφορίες στα επίπεδα των 1.300 μέτρων και πάνω. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι πάνω από το όριο που θα αναφέρει το νέο πλαίσιο, θα απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων αιολικών πάρκων.
Τι αλλάζει τώρα
| Βασικές αλλαγές |
|---|
| ► Απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων αιολικών σε υψόμετρα άνω των 1.300 μέτρων, με οριζόντιο “κόφτη” για όλη τη χώρα. |
| ► Εξαιρούνται από τους περιορισμούς όσα έργα έχουν λάβει ΑΕΠΟ (Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) ή έχουν συλλέξει τις σχετικές γνωμοδοτήσεις. |
| ► Επιβάλλεται αυστηρότερο πλαίσιο για ανεμογεννήτριες σε νησιά με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως οι Κυκλάδες. |
| ► Συνδέεται το Χωροταξικό ΑΠΕ με αυτό του Τουρισμού (σε διαβούλευση) και της Βιομηχανίας που έπεται. |
| ► Μετονομάζονται οι “Περιοχές Αιολικής Προτεραιότητας” σε “Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ” βάσει της Κοινοτικής Οδηγίας RED III. |
| ► Αντικαθιστά το υφιστάμενο πλαίσιο του 2008, σε μια αγορά όπου τα συνολικά έργα ΑΠΕ ξεπερνούν ήδη τα 17 GW. |
Κεντρικό στοιχείο που επίσης μένει να διευκρινιστεί στο νέο Χωροταξικό είναι κατά πόσο θα εξαιρεθούν από τον οριζόντιο αυτό “κόφτη” τα βουνά με πολύ καλό αιολικό δυναμικό, όπως ζητά η αγορά, προτείνοντας η απαγόρευση να αφορά σημεία όπου η ταχύτητα του ανέμου ούτως ή άλλως είναι χαμηλή και δεν ευνοεί την ανάπτυξη ανεμογεννητριών.
Στην πράξη η κυβέρνηση καλείται να βρει τη “χρυσή συνταγή” έτσι ώστε το νέο Χωροταξικό αφενός να θωρακίζει την προστασία του περιβάλλοντος, λειαίνοντας τις τοπικές αντιδράσεις – προφανώς η κυβέρνηση δεν θέλει να ανοίξει νέα μέτωπα σε μια προεκλογική χρονιά – αφετέρου να μην πλήξει την ανάπτυξη των αιολικών, υπέρ των οποίων έχει ταχθεί ανοικτά ουκ ολίγες φορές ο Πρωθυπουργός.
Στην κατεύθυνση αυτή είναι βέβαιο ότι οι οριζόντιοι περιορισμοί του ΥΠΕΝ δεν θα αφορούν έργα που έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντική άδεια ΑΕΠΟ. Δηλαδή από το καθεστώς των απαγορεύσεων θα εξαιρούνται όσα αιολικά έχουν ολοκληρώσει τη σχετική διαδικασία ή έχουν συλλέξει τις σχετικές γνωμοδοτήσεις και απλώς εκκρεμεί να γραφτεί η τελική απόφαση έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων.
Το αίτημα να μην υπαχθούν στους οριζόντιους χωροταξικούς αποκλεισμούς τα ώριμα περιβαλλοντικά έργα έχει τεθεί κατ’ επανάληψη από τον κλάδο και στην κατεύθυνση αυτή φαίνεται ότι κινήθηκε και η κυβέρνηση, με το ΥΠΕΝ να κάνει τις ανάλογες ασκήσεις με βάση και αυτόν τον παράγοντα.
Εκτός της επιβολής πλαφόν στο υψόμετρο, επιπλέον περιορισμοί στην εγκατάσταση αιολικών θα αφορούν τα νησιά με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως οι Κυκλάδες, ενώ μένει να φανεί τι είδους αντιμετώπιση θα έχει η Κρήτη, που σύμφωνα με τον σχεδιασμό της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ (Θόδωρος Σκυλακάκης) είχε επιλεγεί για να φιλοξενήσει περισσότερα έργα.
Στο προ διετίας εκείνο draft είχε μπει στη λίστα των Περιοχών Αιολικής Προτεραιότητας -όπου απλουστεύονται οι αδειοδοτήσεις- για πρώτη φορά και η Κρήτη, με μια σειρά περιοχών, κατανεμημένες σε όλους τους νομούς, από τα Χανιά, το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο μέχρι φυσικά το με πολύ ισχυρό δυναμικό Λασίθι. Τώρα οι περιοχές αυτές μπορεί να μετονομαστούν σε «Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ» μετά και την πρόσφατη ψήφιση της νέας Κοινοτικής Οδηγίας «RED ΙΙΙ» (πλαίσιο ΕΕ για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας).
Στόχος είναι το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ να «κουμπώνει» με αυτό του Τουρισμού που βγήκε σε διαβούλευση χθες μετά την παρουσίαση των αρμόδιων υπουργών, Όλγας Κεφαλογιάννη και Σταύρου Παπασταύρου. Το ίδιο ισχύει και με αυτό για τη Βιομηχανία που έπεται.
Ειδικά τα δύο Χωροταξικά για τον Τουρισμό και τις ΑΠΕ συνδέονται άμεσα το ένα με το άλλο, καθώς η ασάφεια ως προς την ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών σε νησιά με μεγάλη τουριστική ανάπτυξη έχει μέχρι σήμερα φρενάρει ουκ ολίγες «πράσινες» επενδύσεις.
«Ψήνονται» αντιδράσεις στην αγορά
Από την πλευρά της η αγορά των αιολικών περιμένει να δει τι θα περιλαμβάνει το Χωροταξικό των ΑΠΕ, ωστόσο ξεκαθαρίζει ότι αν ο περιορισμός με βάση το υψόμετρο περιλαμβάνει και βουνά με καλό αιολικό δυναμικό, “θα είναι σαν να μπαίνει απαγορευτικό στην ανάπτυξη του κλάδου”, όπως λένε πηγές της ΕΛΕΤΑΕΝ (Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας).
Σύμφωνα με στελέχη του χώρου, ένας τυχόν οριζόντιος υψομετρικός περιορισμός θα αποτελούσε παγκόσμια πρωτοτυπία, καθώς σε άλλες χώρες δεν υπάρχει κάτι παρόμοιο.
“Από τη μια θέλουμε περισσότερα αιολικά και από την άλλη βάζουμε κόφτες”, λένε στελέχη της αγοράς και διαφωνούν με τους υπολογισμούς του ΥΠΕΝ, το οποίο θεωρεί ότι η χώρα έχει αδειοδοτήσει περισσότερα πάρκα απ’ όσα πραγματικά χρειάζεται το 2050.
Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία που συμπεριελήφθησαν σε απόφαση του ΥΠΕΝ τον Δεκέμβριο του 2025, τα ενεργά αιολικά πάρκα (6,3 GW), μαζί με όσα έχουν λάβει οριστική προσφορά σύνδεσης και όσα έχουν υποβάλει αίτημα για οριστική προσφορά σύνδεσης αθροίζουν περί τα 16,19 GW. Ο στόχος με βάση το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) είναι τα 8,9 GW για το 2030 και τα 13 GW για το 2050.
Η αγορά ωστόσο υποστηρίζει ότι τα στοιχεία είναι λανθασμένα. Τα ενεργά αιολικά στη χώρα ανέρχονται σε 5,7 GW και όχι 6,3 GW, όπως λένε άνθρωποι του χώρου, προσθέτοντας ότι η λίστα με τα έργα που φέρονται να έχουν οριστική προσφορά σύνδεσης είναι παραπλανητική, καθώς λόγω αντιδράσεων ή παραμέτρων που αφορούν τον επενδυτή, πρόκειται τελικά να γίνουν πολύ λιγότερα Μεγαβάτ.
“Τα αιολικά έχουν πολύ μικρότερους συντελεστές επιτυχίας απ’ ότι τα φωτοβολταϊκά ή άλλες τεχνολογίες. Αν θες να γίνει 1 GW αιολικών πρέπει να αδειοδοτήσεις πολλαπλάσια. Άρα είναι λάθος να βγάζει κανείς συμπεράσματα με βάση οριζόντια νούμερα που δεν αποτυπώνουν την πραγματικότητα”, λένε πηγές του κλάδου, και όλα δείχνουν ότι η δημόσια διαβούλευση θα συγκεντρώσει αρκετές αντιδράσεις.
