Δεκάδες «προβληματικά» έργα περιλαμβάνει και αυτή τη φορά το ΕΣΠΑ 2014-2020. Καθώς η απερχόμενη προγραμματική περίοδος στήριξης της χώρας από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ε.Ε. βαίνει στο τέλος της, καταγράφονται δεκάδες έργα τα οποία εμφανίζουν χαμηλό ποσοστό απορρόφησης πόρων. Πρόκειται για έργα που εντάσσονται κυρίως σε τρία Επιχειρησιακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ 2014-2020.
Συγκεκριμένα καθυστερήσεις παρουσιάζονται σε έργα που έχουν ενταχθεί στα προγράμματα της Ανταγωνιστικότητας (ΕΠΑνΕΚ), του Ανθρώπινου Δυναμικού και των Υποδομών, Μεταφορών & Περιβάλλοντος (ΥΠΕΠΕΡΑΑ). Επίσης και σε άλλα προγράμματα του ΕΣΠΑ, όπως για παράδειγμα είναι τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα, της Μεταρρύθμισης του Δημοσίου Τομέα (ΜΔΤ) κ.ά. περιλαμβάνονται έργα με μεγάλες καθυστερήσεις.
Σημειώνεται ότι το ΕΣΠΑ 2014-2020 διαχειριστικά ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους, όπου και θα γίνει η οριστική αξιολόγηση της πορείας του προγράμματος. Μεταξύ των μεγάλων έργων (προϋπολογισμού άνω των 100 εκατ. ευρώ) που μέχρι τώρα καταγράφονται καθυστερήσεις συγκαταλέγονται τα εξής έργα:
- Υποδομές Υπερυψηλής Ευρυζωνικότητας – Ultrafast Broadband (UFBB): Πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο ύψους 619 εκατ. ευρώ που σημειώνει καθυστερήσεις. Ξεκίνησε το 2020 αλλά μέχρι τώρα έχει συμβάσεις και δαπάνες χαμηλότερες από 100.000 ευρώ. Το έργο, αν και περιλαμβάνεται στα έργα-γέφυρες με το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027, εν τούτοις σημειώνει σημαντικές καθυστερήσεις.
- Σύσταση Ταμείου Υποδομών: Πρόκειται για το Ταμείο με πόρους 450 εκατ. ευρώ που έχει συστήσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) με στόχο τη χρηματοδότηση έργων δικαιούχων κυρίως πράσινης ανάπτυξης. Μέχρι τώρα έχουν γίνει συμβάσεις ύψους 400 εκατ. ευρώ, αλλά οι πληρωμές δεν ξεπερνούν τα 100 εκατ. ευρώ. Απομένουν μέχρι τέλος του έτους να ολοκληρωθούν οι συμβάσεις ύψους 50 εκατ. ευρώ και παράλληλα να απορροφηθούν πόροι ύψους 350 εκατ. ευρώ.
- Κτηματολόγιο: Το έργο ύψους 390,5 εκατ. ευρώ εμφανίζει μέχρι τώρα συμβάσεις ύψους 373 εκατ. ευρώ και δαπάνες ύψους 43,2 εκατ. ευρώ. Όλα δείχνουν ότι η ολοκλήρωση του θα βαρύνει τον εθνικό προϋπολογισμό, καθώς η υλοποίηση του έργου που ξεκίνησε το 2017 έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του έτους, χωρίς ωστόσο να επιτυγχάνει τους στόχους των δαπανών.
- Ανάπλαση Φαληρικού Όρμου: To έργο ανάπλασης της Αθηναϊκής Ριβιέρας, έχει προϋπολογισμό 365 εκατ. ευρώ και μηδενικές συμβάσεις. Η υλοποίησή του ξεκίνησε το 2017 και μέχρι τώρα τόσο οι συμβάσεις, όσο και οι δαπάνες εμφανίζονται μηδενικές. Ωστόσο το έργο-γέφυρα με το νέο ΕΣΠΑ, όπως αναφέρουν στελέχη του υπ. Ανάπτυξης, αναμένεται να καταγράψει μέσα στις επόμενες ημέρες συμβάσεις και δαπάνες ύψους 110 εκατ. ευρώ μέσα στις επόμενες ημέρες.
- FSRU Αλεξανδρούπολης: Πρόκειται για το ενεργειακό έργο ύψους 363 εκατ. ευρώ, η κατασκευή του οποίου επιδοτείται με 127 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ. Μέχρι τώρα εμφανίζει συμβάσεις ύψους 163 εκατ. ευρώ και μηδενικές πληρωμές. Ωστόσο μέσα στις επόμενες εβδομάδες το σύστημα αναμένεται να καταγράψει δαπάνες ύψους 122 εκατ. ευρώ που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Επίσης οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι λόγω της σημαντικότητας για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, το έργο θα ολοκληρωθεί μέχρι τέλος του έτους ή το αργότερο τις αρχές του 2024.
- Κατασκευή του τμήματος Πάτρα-Πύργος: To έργο ύψους 345 εκατ. ευρώ ήδη έχει λάβει παράταση στην υλοποίηση μέχρι το τέλος του 2025. Εμφανίζει υψηλό ποσοστό συμβασιοποίησης 91%, αλλά χαμηλό ύψος πληρωμών, μόλις 70 εκατ. ευρώ.
- Αντικατάσταση και ανακύκλωση ενεργοβόρων οικιακών ηλεκτρικών συσκευών: Το πρόγραμμα «Αλλάζω Συσκευή», αν και μια διαδικασία ενίσχυσης προμήθειας ηλεκτρικών συσκευών, συναντά και αυτό μεγάλες καθυστερήσεις. Από τα στοιχεία του υπουργείου Ανάπτυξης, φαίνεται ότι σε σύνολο προϋπολογισμού 290 εκατ. ευρώ έχουν σχηματιστεί μέχρι σήμερα δεσμεύσεις (αιτήσεις) ύψους 148 εκατ. ευρώ και μηδενικές πληρωμές. Γι’ αυτό άλλωστε η αναθέτουσα αρχή του έργου, του υπ. Περιβάλλοντος, ανεβάζει τον πήχη του εισοδήματος για τους δικαιούχους .
- Συλλογή, Επεξεργασία αστικών λυμάτων Δήμων Ραφήνας-Πικερμίου και Σπάτων-Αρτέμιδος: Το έργο ύψους 252 εκατ. ευρώ που ανέλαβε η ΕΥΔΑΠ, παρά το γεγονός ότι ξεκίνησε το 2018, μέχρι τώρα εμφανίζει δαπάνες μόλις 10 εκατ. ευρώ. Αναπόφευκτα το έργο μεταφέρεται στο νέο ΕΣΠΑ.
Υπάρχουν δεκάδες άλλα μικρότερα έργα που εμφανίζουν ακόμη και μηδενικές συμβάσεις. Πρόκειται κυρίως για αντιπλημμυρικά έργα, έργα διαχείρισης αποβλήτων και λυμάτων και έργα υποδομών σιδηροδρόμου, οδικών αξόνων κ.λπ. Θέμα απώλειας πόρων από το ΕΣΠΑ 2014-2020 δεν τίθεται ωστόσο, καθώς μέχρι τέλος του έτους αναμένεται να γίνουν οι κινήσεις εκείνες που θα φέρουν τις απορροφήσεις του ΕΣΠΑ στην επιθυμητή γραμμή τερματισμού.
Η χώρα άλλωστε, όπως δείχνουν τα στοιχεία της Κομισιόν, βρίσκεται σε πολύ καλύτερο σημείο απορρόφησης πόρων της περασμένης περιόδου σε σχέση με τους εταίρους της. Ωστόσο τα προαναφερόμενα μεγάλα έργα συνεχίζουν να υπογραμμίζουν την αδυναμία της Ελλάδας να προχωρά γρήγορα τα μεγάλα συγχρηματοδοτούμενα έργα από την Ε.Ε.
