#Ευαγγελία Γιοβρή, Αρχιτέκτων Μηχανικός, Γενική Διευθύντρια Δήμου Λαρισαίων
#Μαρία Κωτούλα, Πολιτικός Μηχανικός, Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Λαρισαίων
#Ειρήνη Σταθακοπούλου, Αρχιτέκτων Μηχανικός, Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Λαρισαίων
Η πόλη και ο περιαστικός της χώρος αποτελούν σήμερα χωρικές ενότητες στις οποίες ο άνθρωπος καλύπτει το μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνικής και πνευματικής του ζωής. Επομένως μέσα από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητές του επιφέρει μεταβολές οι οποίες έχουν αντίκτυπο στο φυσικό περιβάλλον.
Στην παρούσα εισήγηση θα αναλύσουμε το ρόλο του ποταμού ο οποίος διατρέχει τον αστικό ιστό της Λάρισας και θα περιγράψουμε πώς μέσα από μια σειρά παρεμβάσεων, με στόχο τη βελτίωση του μικροκλίματος, την οπτική και θερμική άνεση των κατοίκων, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως χώρος αναψυχής και αθλητικών – πολιτιστικών δραστηριοτήτων.
Η σχέση του Πηνειού ποταμού με τη πόλη της Λάρισας αποτελεί μία αρχέγονη σχέση από τα βάθη των αιώνων στην ιστορία και τη σύγχρονη πραγματικότητα. Ο Πηνειός έλαβε τη σημερινή μορφή, μετά την απομάκρυνση των υδάτων της άλλοτε μεγάλης θεσσαλικής λίμνης, από ρήγμα που δημιουργήθηκε στην κοιλάδα των Τεμπών.
Είναι το μεγαλύτερο ποτάμι που διασχίζει ελληνική πόλη σε μήκος 4 χλμ. Στο ύψος της Λάρισας, ο Πηνειός χωρίζεται για μικρό διάστημα σε δύο κλάδους.
Από την δεκαετία του ’70 άρχισαν οι προσπάθειες και μελέτες για την ανάπλαση και την περιβαλλοντική αναβάθμιση του ποταμού. Οι μελέτες ολοκληρώθηκαν το 1998, και με ευθύνη της Διεύθυνσης Δημοσίων Έργων της Περιφέρειας Θεσσαλίας υλοποιήθηκαν αντιπλημμυρικά έργα καθαρισμού της νέας και παλαιάς κοίτης, ενίσχυσης και κατασκευής αντιπλημμυρικού αναχώματος στην περιοχή Αγίου Θωμά.
Οι επιλεγόμενες χρήσεις και οι χωροταξικές και αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις αποσκοπούν στην ανάδειξη του οικολογικού συστήματος του ποταμού καθώς και στην αξιοποίηση του φυσικού κάλλους και του περιβάλλοντος του Πηνειού προς όφελος των κατοίκων της πόλης. Ο σκοπός αυτός ισοδυναμεί με την ενσωμάτωση του Πηνειού στη ζωή της Λάρισας και με πλήρη ένταξή του στον ιστό της πόλεως, ενισχύοντας τον άξονα: Αρχαιολογικοί χώροι – Φρούριο – Ποταμός.
Ο Δήμος Λαρισαίων, με χρηματοδότηση από το Β’ – Γ’ ΚΠΣ και Ε.Σ.Π.Α. 2007-2013 προχώρησε από το 1999 έως το 2012 σε έργα διαμορφώσεων του Πηνειού ποταμού με στόχο την ένταξή του στο αστικό περιβάλλον και τη σύνδεσή του με το ιστορικό κέντρο της πόλης.
Υλοποιήθηκαν συνολικά 6 έργα μέσω διαφόρων χρηματοδοτήσεων συνολικού προϋπολογισμού περίπου 8.000.000 €.
1ο ΕΡΓΟ : 2000 «ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΕΖΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΤΗ ΠΗΝΕΙΟΥ»
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1.232.741,15 € ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ: Β’ ΚΠΣ -ΣΑΝΑ
2ο ΕΡΓΟ : 2001 «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΕΖΟΓΕΦΥΡΑΣ ΤΡΙΩΝ ΑΝΟΙΓΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΞΟΤΗΣ ΠΕΖΟΓΕΦΥΡΑΣ ΚΟΙΤΗΣ»
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 686.276,57€ – (μελέτη κατασκευή) ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ: Β’ ΚΠΣ -ΣΑΝΑ
3ο ΕΡΓΟ : 2004-2006 «ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΤΗ ΠΗΝΕΙΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ – ΛΙΜΑΝΑΚΙ ΛΕΜΒΩΝ»
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1.376.040 € ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ: Γ’ ΚΠΣ
4ο ΕΡΓΟ : 2008-2009 «ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΓΕΦΥΡΑΣ ΠΗΝΕΙΑΔΩΝ ΝΥΜΦΩΝ»
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 3.477.000 € ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ: Γ’ ΚΠΣ
ΜΕΛΕΤΗ : ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ : Δ.Δ..Ε. Π. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ
5ο ΕΡΓΟ : 2011- 2012 «ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΗΝΕΙΟ ΠΟΤΑΜΟ»
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 1.225.584 € ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ: ΕΣΠΑ
6ο ΕΡΓΟ : 2015 «ΣΤΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΖΟΓΕΦΥΡΑ ΠΗΝΕΙΟΥ»
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΜΟΙΒΗΣ : 18.500 € ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ: ΕΣΠΑ
Τα έργα διαμορφώσεων που έχουν κατασκευαστεί ως σήμερα καλύπτουν περιοχή μήκους 4 χιλιομέτρων και εμβαδόν 110 στρεμμάτων από τη γέφυρα Ναϊάδων Νυμφών έως τα γήπεδα Αμπελοκήπων συνολικής δαπάνης 8.016.000 €.
Η προσπάθεια συνεχίζεται με μελέτες που αφορούν τόσο στην ολοκλήρωση του εσωτερικού κλάδου όσο και σε διαμορφώσεις της παραπήνειας περιοχής στην εξωτερική κοίτη του ποταμού.
Οι μελλοντικές προτάσεις αφορούν σε τρεις επιλεγμένες παραπήνειες περιοχές:
• ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΠΟ ΓΗΠΕΔΟ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΕΩΣ ΓΕΦΥΡΑ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ
• ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΓΙΟΥ ΘΩΜΑ – ΕΘΝΙΚΗ ΟΔΟΣ ΛΑΡΙΣΑΣ – ΤΡΙΚΑΛΩΝ
• Δ.Κ. ΤΕΡΨΙΘΕΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΔΑΣΟΥΣ ΠΛΑΤΑΝΟΥΛΙΩΝ – ΑΕΡΟΛΕΣΧΗΣ
Το νέο υπαίθριο γυμναστήριο στην κοίτη του Πηνειού που διαμορφώθηκε από τον Δήμο Λαρισαίων, αγκαλιάστηκε από δεκάδες αθλούμενος κάθε ηλικίας που χρησιμοποιούν τα πιστοποιημένα όργανα γυμναστικής που τοποθετήθηκαν.
Πραγματοποιήθηκε και η εκδήλωση του λαϊκού αγώνα δρόμου «Τρέχουμε στον Πηνειό» με την συμμετοχή πλήθους κόσμου και αποτέλεσε μια από τις καλύτερες διοργανώσεις των τελευταίων ετών χάρη στην δυναμική και την τεχνογνωσία των ανθρώπων του Δήμου.
Ένα σημαντικό γεγονός που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στα μέσα του Ιουνίου, από το 2000 μέχρι σήμερα είναι το «Φεστιβάλ Πηνειού» λόγω της εγγύτητας του ποταμού με το κέντρο της πόλης. Πρόκειται για ένα φεστιβάλ που έχει γίνει θεσμός και αποκτά κάθε χρόνο όλο και πιο δυναμική παρουσία.
Κατά τη διάρκεια του, διοργανώνονται θεατρικές και μουσικές παραστάσεις, συναυλίες από μεγάλους καλλιτέχνες, προβολές ταινιών, αθλητικές δραστηριότητες καθώς και εκθέσεις εικαστικών.
Κάθε χρόνο λειτουργούν στην παραποτάμια περιοχή ενημερωτικά περίπτερα από εκατό και πλέον φορείς και συλλόγους της Λάρισας και όχι μόνο, με θεματικές ενότητες τον πολιτισμό, τις τέχνες, το περιβάλλον, τον εθελοντισμό και την κοινωνική αλληλεγγύη.
Όραμα του Δήμου Λαρισαίων αποτελεί η ολοκλήρωση ενός δικτύου πρασίνου με τη σύνδεση των αστικών υπαίθριων χώρων μεταξύ τους και με το γραμμικό πράσινο της παραπήνειας περιοχής, με σκοπό να αποτελέσει έναν ελκυστικό πόλο με υψηλό επίπεδο ποιότητας περιβάλλοντος τόσο για τους κατοίκους όσο και για τους επισκέπτες της πόλης.
