Τις δυνατότητες ανάπτυξης που έχει η αγορά real estate στη Θεσσαλονίκη και γενικότερα στη Βόρεια Ελλάδα με έμφαση στις ξενοδοχειακές επενδύσεις, τις σύγχρονες, «πράσινες» και ποιοτικές κατασκευές, την αξιοποίηση ιστορικών κτιρίων και την αύξηση των έργων ΣΔΙΤ, ανέδειξαν οι ομιλητές που συμμετείχαν στην Prodexpo North που πραγματοποιείται για 6η συνεχή χρονιά στο ξενοδοχείο Makedonia Palace στη Θεσσαλονίκη.
Στο πάνελ με τίτλο «Office investors drawn in a changing game» επισημάνθηκε ότι η Θεσσαλονίκη δεν διαθέτει πολλούς υψηλών προδιαγραφών χώρους, ωστόσο το τοπίο το τελευταίο διάστημα αλλάζει.
Όπως ανέφερε ο Χρήστος Ντινόπουλος, υπεύθυνος Συμβουλευτικής και Υπηρεσιών Συναλλαγών της Atria Property Services, η επένδυση της Pfizer άλλαξε τα δεδομένα και πλέον υπάρχει ζήτηση από πολυεθνικούς παίκτες, που ζητούν αυστηρότερες προδιαγραφές και μεγαλύτερες επιφάνειες της τάξης των 3.000 με 4.000 τ.μ. Σημείωσε ότι υπάρχουν επενδυτικές εταιρίες που έχουν αντιληφθεί το κενό αυτό και οι επενδύσεις που θα γίνουν θα αλλάξουν τη μορφολογία της πόλης.
Ο Στέλιος Καραπιπέρης, επικεφαλής του Τομέα Ερευνών & Διαπραγματεύσεων Γραφείου Θεσσαλονίκης της εταιρίας Δανός, μέλος της συμμαχίας BNP Paribas REAL ESTATE, επισήμανε πως η αγορά γραφείων διαμορφώνεται με γεωγραφικά κριτήρια. Όπως είπε, στο κέντρο τα κύρια χαρακτηριστικά είναι η πολυιδιοκτησία, τα παλιά κτήρια και η έλλειψη προδιαγραφών όπως το πάρκινγκ, ενώ τα ακίνητα είναι επίσης μικτής χρήσης. Στη Δυτική Θεσσαλονίκη κάποια κτίρια είναι πιο μοντέρνα, βρίσκονται κοντά στο λιμάνι, ενώ διαθέτουν πάρκινγκ και πιο χαμηλά μισθώματα. Αντίστοιχα, αυτά που βρίσκονται στην ανατολική πλευρά της πόλης είναι κοντά στο αεροδρόμιο, είναι αμιγώς επαγγελματικά και μεγάλα έως 15.000 τ.μ. Τόνισε πως οι τιμές είναι πολύ χαμηλές σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, όμως εξέφρασε την εκτίμηση ότι οι αξίες θα ανεβούν.
Ο Γιώργος Γκανασούλης, στέλεχος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επισήμανε ότι το θέμα είναι πώς τα παλιά κτίρια θα συνυπάρξουν με τα νεότερα, τονίζοντας πως μία ανάπλαση μόνο με αποκατάσταση δεν μπορεί να αναβαθμίσει μία περιοχή. Εξέφρασε μάλιστα την ευχή οι αναπλάσεις να μην ακολουθήσουν την πεπατημένη με μεγάλη οικοδομική κάλυψη και συμπίεση του ύψους εκεί όπου δεν υπάρχει λόγος, καθώς το στοίχημα είναι να υπάρχουν πολλοί ελεύθεροι χώροι και σημεία που θα συνδυάζουν τα αποκατεστημένα μνημεία με πολυχρηστική προσέγγιση.
Πράσινες προκλήσεις
Οι «πράσινες προκλήσεις» συζητήθηκαν στο πάνελ που συντόνισε ο Σπύρος Πέγκας, ιδρυτής και CEO της Wise Ram.
Τη στροφή στα βιοκλιματικά κτίρια τόνισε ο Δημήτρης Γεωργιόπουλος, επικεφαλής Τεχνικού Τμήματος της PRODEA Investments. «Κτήρια με μη βιοκλιματικά στοιχεία δεν θα έχουν μέλλον στην αγορά», είπε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε πως η εταιρία που δραστηριοποιείται στον χώρο των επαγγελματικών χώρων αναπτύσσει πλέον και οικιστικά project με αυτά τα χαρακτηριστικά.
Οι προοπτικές των logistics
Στο συγκεκριμένο πάνελ συζητήθηκαν οι προοπτικές της Θεσσαλονίκης στον κλάδο των logistics.
Ο Σταμάτης Ανδριανόπουλος, ιδρυτής και Εκτελεστικός Σύμβουλος της Planning SA, επισήμανε πως τα logistics είναι στην Αθήνα, ωστόσο υπάρχει μερίδιο της αγοράς για τη Θεσσαλονίκη, καθώς στις εταιρίες διεθνούς εμπορίου συμφέρει να κάνουν εδώ μεταφόρτωση.
Ο Χρήστος Κάκκαβας, Διευθυντής Capital Markets & Corporate Solutions στην Athens Economics – JLL, τόνισε πως χωρίς logistics δεν μπορεί να λειτουργήσει η οικονομία. Είπε πως οι τιμές στη Θεσσαλονίκη είναι πιο χαμηλές σε σχέση με τις γειτονικές βαλκανικές χώρες, όμως υπάρχει ανάγκη να γίνουν μικρές εγκαταστάσεις, καθώς υπάρχουν εταιρείες που αναζητούν χώρους ακόμα και για ενάμιση χρόνο.
Στις «πράσινες» μεταφορές επικεντρώθηκε ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, ιδιοκτήτης και Διευθύνων Σύμβουλος της PTL. Σημείωσε πως οι εταιρείες θα πρέπει να σκέφτονται μακριά και να μετριάσουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα, όχι μόνο γιατί είναι υποχρεωμένες, αλλά και διότι ο κλάδος συνεισφέρει στους ρύπους σε ποσοστό από 23% έως 27%. Ο ίδιος ανέφερε πως η Ελλάδα έχει τον πιο γερασμένο στόλο στην Ευρώπη και πως η χώρα πρέπει να στραφεί στις συνδυασμένες μεταφορές και στην αειφορία.
Σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα για την αξιοποίηση των ακινήτων
Στην ανάγκη της σύμπραξης του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, η οποία ακολουθεί ουσιαστικότερα και πιο εποικοδομητικά βήματα τα τελευταία χρόνια αναφέρθηκαν οι ομιλητές του πάνελ «Επιχειρηματικότητα, ανάπτυξη και διατηρητέα κτήρια» την οποία συντόνισε ο Δημήτρης Ανδριόπουλος, αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Dimand. «Η Θεσσαλονίκη έχει μεγάλες δυνατότητες, τεράστιο απόθεμα, διαθέτει το πολυπολιτισμικό στοιχείο, μια μοναδική σύνδεση της πόλης με τη θάλασσα» ανέφερε ο κ. Ανδριόπουλος, ο οποίος τόνισε πως «ευθύνη των επιχειρηματιών είναι πέρα από το δικό μας ακίνητο που αξιοποιούμε να ενδιαφερόμαστε για την ευρύτερη περιοχή όπου βρίσκεται το ακίνητο. Στις παρεμβάσεις που κάνουμε πέρα από τις αξιοποιήσεις στις οποίες προχωρούμε σε βιομηχανικά κτήρια καταθέτουμε προτάσεις και για την αξιοποίηση της ευρύτερης περιοχής» .
Έρχεται ηλεκτρονική πλατφόρμα για το real estate
Την ανάγκη να υπάρξει διαφάνεια αναφορικά με τα στοιχεία των ακινήτων υπογράμμισε ο επιστημονικός διευθυντής του Business Intelligence Real Estate (BIRN) Νίκος Μανομενίδης, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία της δημιουργίας μιας ηλεκτρονικής πλατφόρμας που θα στοιχειοθετείται από τα πραγματικά δεδομένα που αφορούν το ακίνητο.
«Εκτός από την αδιαφάνεια των στοιχείων υπάρχουν πολλά δεδομένα που είναι συμπληρωματικά και μπορούμε να τα ενσωματώσουμε στη συγκεκριμένη πλατφόρμα» σημείωσε ο Θεμιστοκλής Ρουστάνης, ιδρυτής της KIKLO κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης του σημειώνοντας πως στην ηλεκτρονική πλατφόρμα θα υπάρχουν πληροφορίες που θα δίνουν στοιχεία για την εικόνα της ευρύτερης περιοχής που βρίσκεται το ακίνητο (πληθυσμό, κατά κεφαλήν εισόδημα κλπ).
Την ανάγκη να αλλάξει το τοπίο στην αγορά ακινήτων ώστε ο επενδυτής να γνωρίζει αν πρέπει ή όχι να επενδύσει τόνισε ο Θοδωρής Κοκοσιούλης, πρόεδρος της Ένωσης Μεσιτών Πιστοποιημένων Πραγματογνώμων υπογραμμίζοντας πως σήμερα δεν υπάρχουν συγκεκριμένες τιμές με αποτέλεσμα ο καθένας να ζητά ό,τι επιθυμεί.
Ελκυστική η Θεσσαλονίκη για ξενοδοχειακές επενδύσεις
«Η Θεσσαλονίκη έχει ανάγκη από διεθνή ξενοδοχειακά brands» ανέφερε ο σύμβουλος της International Hotel Development σε Ελλάδα και Κύπρο, Νίκος Χάτζος υπογραμμίζοντας πως ξένοι επενδυτές αναζητούν ξενοδοχεία και υφιστάμενα για να τα αξιοποιήσουν. «Η Βόρεια Ελλάδα έχει θετικές προοπτικές, οι επενδυτές χρειάζονται βοήθεια από την τοπική αυτοδιοίκηση» ανέφερε ο κ. Χάτζος.
«Για την περσινή, ιδιαίτερα, θετική τουριστική χρόνια» μίλησε ο Πέτρος Παπαδάκος επικεφαλής Ευρωπαϊκής Έρευνας της Green Street, τονίζοντας πως καταγράφηκε αύξηση της τάξης του 10% σε ό,τι αφορά τα έσοδα ανά διαθέσιμο δωμάτιο σε σχέση με το 2019. Ο ίδιος επισήμανε ότι η Βόρεια Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις αγορές της Κίνας και της Ινδίας, στις οποίες ο μέσος όρος διαμονής είναι οι δέκα ημέρες.
Στην αύξηση των λειτουργικών εξόδων των ξενοδοχείων που έχουν αντισταθμίσει την αύξηση των εσόδων αναφέρθηκε η Κέννυ Ευαγγέλου, CEO της Xenium Advisors (μέλος της Zeus International Group). Ειδικά για τα city hotels επισήμανε πως είναι δύσκολα τα πράγματα σε ό,τι αφορά την ανακαίνιση ή κατασκευή με τα κόστη που υπάρχουν σήμερα.
«Τα νούμερα στη Θεσσαλονίκη δεν ακολούθησαν τον εθνικό μέσο όρο. Ζούμε την αντίθετη κατεύθυνση σε σχέση με την περίοδο 2012 – 2015, καθώς έχουμε μειώσεις στην επισκεψιμότητα και στις αφίξεις στο αεροδρόμιο», είπε από την πλευρά του ο Σπύρος Πέγκας, ιδρυτής και CEO της Wise Ram. Όπως είπε, χρειάζεται συνένωση δυνάμεων και πολιτική βούληση για να πάει μπροστά η Θεσσαλονίκη, καθώς δεν μπορούν μόνοι τους οι ξενοδόχοι να τα καταφέρουν. Ο κ. Πέγκας τόνισε πως μέχρι τώρα γίνονται μόνο σημειακές παρεμβάσεις, όμως πρέπει να υπάρξει συνολική περιφερειακή ανάπτυξη και δήλωσε υπέρμαχος της μητροπολιτικότητας, δηλαδή της ανάπτυξης τριών πόλων στη Βόρεια Ελλάδα, στα Γιάννενα, στη Θεσσαλονίκη και στην Αλεξανδρόπουλου, που πρέπει να έχουν κεντρική υποστήριξη, ώστε να συμπαρασύρουν και την υπόλοιπη περιφέρεια.
Η αγοράς κατοικίας
Στη διάρκεια του συνεδρίου έγινε ιδιαίτερη αναφορά στην αύξηση των τιμών στην αγορά ακινήτων. Όπως ανέφερε ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), Στράτος Παραδιάς, αυτό οφείλεται στο ότι υπάρχει ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης που αυξάνει τιμές, τις οποίες αποδέχονται οι ενοικιαστές και όχι στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Επίσης ανέφερε πως το κτιριακό δυναμικό είναι πολύ παλιό και για να επανέλθει στην αγορά πρέπει ο ιδιοκτήτης να κάνει επένδυση πολλών χιλιάδων ευρώ.
Η Δάφνη Παπαγόρα, διευθύνουσα σύμβουλος της KW North Commercial, σημείωσε ότι παρατηρείται έλλειψη σε συγκεκριμένες περιοχές, ένα κομμάτι οικιστικού αποθέματος πηγαίνει για άλλες χρήσεις, ενώ υπάρχουν και τα κόκκινα δάνεια.
Από την πλευρά του, ο Κωνσταντίνος Γεωργάκος, συνιδρυτής και CEO της Georgakos & Parthenon Real Estate, εξέφρασε την εκτίμηση το επόμενο διάστημα υπάρχει δυσκολία για διάθεση ακινήτων που δεν έχουν αναβαθμιστεί ενεργειακά.
