Από τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας, την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη θα ξεκινήσει από το 2025 η κυκλοφορία των ταξί με μηδενικούς ρύπους, ενώ ανάλογα χαρακτηριστικά θα έχει και το 1/3 των ενοικιαζόμενων οχημάτων.
Το αργότερο έως το τέλος του 2023, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών θα αξιολογήσουν τα δεδομένα και θα ορίσουν την καταληκτική ημερομηνία καθώς και τη δυνατότητα επέκτασης του μέτρου σε άλλες περιοχές της χώρας με κριτήριο την επαρκή διαθεσιμότητα των σημείων επαναφόρτισης.
Επιπλέον από το 2023 τουλάχιστον το 1/4 των νέων εταιρικών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης θα είναι αμιγώς ηλεκτρικά ή υβριδικά ηλεκτρικά οχήματα εξωτερικής φόρτισης χαμηλών ρύπων έως 50γρ. CO2/χλμ.
Αντίστοιχα, από το 2030 θα επιτρέπεται η πώληση μόνο οχημάτων μηδενικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Πρόκειται για μερικά μόνο από τα μέτρα που θεσπίζει η κυβέρνηση στον κλιματικό νόμο που αναμένεται να δοθεί σήμερα σε δημόσια διαβούλευση και να παρουσιαστεί επισήμως από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Κώστα Σκρέκα.
Μέτρα για τη μείωση των εκπομπών στα κτίρια
Δραστικά μέτρα λαμβάνονται και για τον περιορισμό των εκπομπών στα κτίρια. Έτσι από το 2023, απαγορεύεται η εγκατάσταση καυστήρων πετρελαίου θέρμανσης σε περιοχές που υπάρχει επαρκές διαθέσιμο δίκτυο φυσικού αερίου.
Κατ’ εξαίρεση, σε υφιστάμενα κτίρια επιτρέπεται η απλή αντικατάσταση υφιστάμενου λέβητα. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας που εκδίδεται το αργότερο έως το τέλος του 2022 καθορίζονται αναλυτικά οι περιοχές στις οποίες υπάρχει επαρκές διαθέσιμο δίκτυο φυσικού αερίου και η απόφαση αναθεωρείται τουλάχιστον ετησίως.
Ασφαλίζονται τα κτίρια
Επόμενο βήμα είναι η κατάργηση της εγκατάστασης των καυστήρων πετρελαίου, η οποία προβλέπεται το 2025 ενώ πέντε χρόνια αργότερα, απαγορεύεται η χρήση των καυστήρων πετρελαίου θέρμανσης.
Για οικοδομικές άδειες που υποβάλλονται από την 1/1/2023, εξαιρουμένων των τουριστικών καταλυμάτων και των ναών, με κάλυψη μεγαλύτερη των 500 τ.μ. υποχρεούνται να τοποθετούν συστήματα παραγωγής ηλιακής ενέργειας από φωτοβαλταϊκά ή θερμικά ηλιακά συστήματα σε ποσοστό που αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 30% της κάλυψης.
Κατ’ εξαίρεση, με απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής εξαιρούνται από την υποχρέωση αυτή μεμονωμένα κτίρια εφόσον τεκμηριώνεται η σχετική αναγκαιότητα για λόγους μορφολογικούς ή αισθητικούς.
Ο κλιματικός νόμος προβλέπει πως από το 2025 όλα τα νέα κτίρια που βρίσκονται σε ζώνες υψηλής τρωτότητας ασφαλίζονται υποχρεωτικά και η ύπαρξη ασφαλιστηρίου συμβολαίου αποτελεί προϋπόθεση για την ηλεκτροδότηση του κτιρίου.
Ως ζώνες υψηλής τρωτότητας θεωρούνται οι περιοχές που βρίσκονται σε ζώνες δυνητικά υψηλού κινδύνου πλημμύρας όπως αποτυπώνονται στους χάρτες επικινδυνότητας πλημμύρας σε σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση καθώς και πλησίον δασικών περιοχών που χαρακτηρίζονται από υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς.
Μείωση ανθρακικού αποτυπώματος στις επιχειρήσεις
Έως την 31η Μαρτίου 2023 μια σειρά από επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν στους κλιματικούς στόχους και να υποβάλλουν σε δημόσια προσβάσιμη ηλεκτρονική βάση δεδομένων έκθεση σχετικά με το ανθρακικό τους αποτύπωμα με έτος αναφοράς το 2022.
Στην έκθεση, η οποία επικαιροποιείται σε ετήσια βάση, συμπεριλαμβάνονται εθελοντικοί στόχοι και δράσεις μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στις επιχειρήσεις αυτές περιλαμβάνονται οι εισηγμένες στο χρηματιστήριο, τα πιστωτικά ιδρύματα, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις, οι επιχειρήσεις επενδύσεων, σταθερής και κινητής τηλεφωνίας, οι εταιρίες ύδρευσης και αποχέτευσης, ταχυμεταφορών, οι επιχειρήσεις παροχής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, οι αλυσίδες καταστημάτων λιανεμπορίου που απασχολούν πάνω από 500 εργαζόμενους και οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών εφοδιαστικής αλυσίδας.
Με βάσει τις προβλέψεις, έως το 2025, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν γνώμης της Επιστημονικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή, θα εξετάσει τη δυνατότητα θέσπισης στόχων μείωσης των αερίων του θερμοκηπίου ανά κλάδο δραστηριότητας κατ’ αντιστοιχία των συνολικών εθνικών στόχων και των προβλέψεων του ΕΣΕΚ.
Εθνικό Παρατηρητήριο
Ο κλιματικός νόμος προβλέπει την δημιουργία του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή σε συνεργασία με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, δημόσιους φορείς ερευνητικούς και ακαδημαϊκούς φορείς.
Αξιοποιώντας υφιστάμενες δράσεις και πρωτοβουλίες εθνικής εμβέλειας αναπτύσσει και διατηρεί μία ενιαία εθνική βάση κλιματικών δεδομένων, η οποία επικαιροποιείται συνεχώς ώστε να παρέχει αξιόπιστες προγνώσεις και άλλες σχετικές κλιματικές υπηρεσίες.
Η βάση αυτή είναι ανοικτή και ηλεκτρονικά προσβάσιμη από τους δημόσιους φορείς, τα ΑΕΙ, τα ερευνητικά κέντρα και τους πολίτες.
Το Εθνικό Παρατηρητήριο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή συμβάλλει μεταξύ άλλων στην παρακολούθηση και αξιολόγηση της ανθεκτικότητας της χώρας στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, στην παροχή αξιόπιστων στοιχείων προς τη Δημόσια Διοίκηση και την επιμόρφωση των στελεχών της για την υποστήριξη του σχεδιασμού, της αξιολόγησής και της επικαιροποίησης πολιτικών και δράσεων και γενικότερα στη λήψη αποφάσεων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή κ.α
Στο δρόμο της κλιματικής ουδετερότητας
Για την επίτευξη των κλιματικών στόχων εφαρμόζονται μέτρα και πολιτικές με στόχο τη μεγαλύτερη δυνατή μείωση της τελικής κατανάλωσης ενέργειας και την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης σε όλους τους τομείς της οικονομίας.
Επίσης προβλέπεται η μεγαλύτερη δυνατή διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η σταδιακή εξάλειψη όλων των ορυκτών καυσίμων και η μείωση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από υγρά ορυκτά καύσιμα μέσω της διασύνδεσης των μη διασυνδεδεμένων νησιών με το ηλεκτρικό δίκτυο της ηπειρωτικής χώρας και της εγκατάστασης συστημάτων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Επιπλέον προβλέπεται η σταδιακή υποκατάσταση του φυσικού αερίου από ανανεώσιμα αέρια, όπως βιομεθάνιο και πράσινο υδρογόνο, ιδίως στις μεταφορές και τη βιομηχανία και η προώθηση της ηλεκτροκίνησης.
Μέτρα και για τα νησιά
Για τα νησιά λαμβάνονται μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου των μη διασυνδεδεμένων νησιών κατά 80% έως το 2030 σε σχέση με το 2019.
Για το σκοπό αυτό προωθούνται κατά προτεραιότητα μέτρα: για την επιτάχυνση της διασύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο της ηπειρωτικής χώρας των μη διασυνδεδεμένων νησιών και την υποκατάσταση των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από υγρά ορυκτά καύσιμα από ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης μέσω της αξιοποίησης του Ταμείου για την απο-ανθρακοποίηση των νησιών. Η προώθηση της ηλεκτροκίνησης, η εξοικονόμηση ενέργειας και ο εξηλεκτρισμός των θαλάσσιων μεταφορών είναι επίσης μέσα στις νέες πολιτικές.
Από το 2030 απαγορεύεται η χρήση μαζούτ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά.
Κυβερνητική Επιτροπή για το κλίμα
Συστήνεται και συγκροτείται «Κυβερνητική Επιτροπή για την παρακολούθηση της Πορείας προς την Κλιματική Ουδετερότητα». Η Επιτροπή αποτελείται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας ως Πρόεδρο, τον Υπουργό Ανάπτυξης & Επενδύσεων, τον Υπουργό Τουρισμού, τον Υπουργό Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής, τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, τον Υπουργό Υποδομών & Μεταφορών, τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Αρμοδιότητα της Επιτροπής είναι η κατάρτιση, ο προγραμματισμός και παρακολούθηση της πορείας προς την κλιματική ουδετερότητα, της εκτέλεσης των πενταετών τομεακών προϋπολογισμών άνθρακα που ορίζονται καθώς και ο συντονισμός των κυβερνητικών δράσεων για τον μετριασμό των εκπομπών και της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Δημοτικά Σχέδια Μείωσης Εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα
Έως τις αρχές του 2023, κάθε δήμος της χώρας θα πρέπει να καταρτίζει Δημοτικό Σχέδιο για την Κλιματική Αλλαγή (ΔηΣΜΕΔΑ). Το ΔηΣΜΕΔΑ διερευνά, προσδιορίζει και ιεραρχεί τεκμηριωμένα τα απαραίτητα μέτρα και δράσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του οικείου ΟΤΑ και είναι συμβατό με το ΕΣΕΚ. Προβλέπεται μάλιστα ότι θα αναθεωρείται κατ’ ελάχιστον ανά πενταετία.
Το ΔηΣΜΕΔΑ εκπονείται από τον κάθε Δήμο και εγκρίνεται με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου με εισήγηση της αρμόδιας δημοτικής υπηρεσίας και μετά από γνώμη της αρμόδιας Διεύθυνσης της οικείας Περιφέρειας.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι όλα τα νέα νομοσχέδια που κατατίθενται προς ψήφιση στον Ελληνικό Κοινοβούλιο, περιλαμβάνουν υποχρεωτικά «ρήτρα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή», δηλαδή λαμβάνουν τεκμηριωμένα υπόψη την κλιματική αλλαγή και συμπεριλαμβάνουν δράσεις και μέτρα προσαρμογής στην περίπτωση που αυτό κρίνεται αναγκαίο.
