Σχεδόν το ΑΕΠ της χώρας θα χρειαστεί την επόμενη περίοδο μέχρι το 2030 για να επιτευχθούν οι φιλόδοξοι στόχοι του αναθεωρημένου εθνικού σχεδίου για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) που κατέθεσε η ελληνική κυβέρνηση στις αρχές του μήνα και αναμένεται να εκτινάξει την ελληνική οικονομία και να καταστήσει τη χώρα ενεργειακό κόμβο της ΝΑ Ευρώπης.
Το στρατηγικό σχέδιο για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης της Ελλάδας προβλέπει ότι θα χρειαστούν περί τα 165 δισ. ευρώ έως το 2030, όπως ανέφερε ο ΓΓ Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του ΥΠΕΝ Τέλης Αϊβαλιώτης κατά τη διάρκεια ημερίδας «Η εθνική στρατηγική στην Ενέργεια και την Αγροδιατροφή στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής: οι προκλήσεις και ο ρόλος της Έρευνας – Καινοτομίας – Τεχνολογίας», σημειώνοντας ότι θα χρειαστούν 25 δισ. ετησίως για να επιτευχθούν οι στόχοι της πράσινης μετάβασης στους τομείς της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, των μεταφορών και των κτιρίων.
«Στην ενέργεια διανύουμε μια απαιτητική και συνάμα συναρπαστική περίοδο με μεγάλες προκλήσεις και υψηλούς στόχους. Είμαι αισιόδοξος ότι το όραμα για την ενεργειακή μετάβαση της χώρας θα καταστήσει την Ελλάδα πρωταγωνιστή του ευρωπαϊκού Green Deal και ταυτόχρονα θα προσελκύσει πολύ μεγάλες επενδύσεις που θα συμβάλλουν σημαντικά στην οικονομική μας ανάπτυξη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Αϊβαλιώτης, που σημείωσε ότι η πράσινη μετάβαση αποτελεί μονόδρομο «για την ενεργειακή αυτονομία της χώρας και την αποσύνδεση των ενεργειακών τιμών από τις γεωπολιτικές κρίσεις».
Μεγάλο μέρος των επενδυτικών δαπανών θα κατευθυνθεί σε νέες τεχνολογίες και υποδομές παραγωγής, αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας, ενώ περιλαμβάνει την αύξηση της διείσδυσης της ηλεκτροκίνησης και την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, τρέχοντας παράλληλα και την απολιγνιτοποίηση του ενεργειακού μείγματος της χώρας.
Όπως σημείωσε ο κ. Αϊβαλιώτης, η κυβέρνηση επεξεργάζεται σημαντικές μεταρρυθμίσεις στην ηλεκτρική αγορά και στο πλαίσιο λειτουργίας και ρύθμισης των ηλεκτρικών δικτύων . Η αποθήκευση ενέργειας, οι μπαταρίες, η αντλησιοταμίευση, η απόκριση ζήτησης (η ευελιξία στη ζήτηση), οι έξυπνοι μετρητές, τα έξυπνα δίκτυα, η μετατροπή των καταναλωτών σε ενεργούς παίκτες της αγοράς «είναι μέτρα που ενισχύουν την ευελιξία του συστήματος αλλά απαιτούν νέες προσεγγίσεις, νέες πλατφόρμες, νέους ρυθμιστικούς κανόνες».
Χαρακτηριστικά, αποτελεί προτεραιότητα η στήριξη και διευκόλυνση πρόσβασης στη χρηματοδότηση των νοικοκυριών χαμηλής και μεσαίας εισοδηματικής κατηγορίας, με τον κ. Αϊβαλιώτη να επισημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια θα ενισχυθούν περαιτέρω τα προγράμματα όπως το Εξοικονομώ που περιλαμβάνει ξεχωριστά κίνητρα για τη στήριξη των ευάλωτων και φτωχών νοικοκυριών.
Στο επίκεντρο οι ΑΠΕ
Βασικός πυλώνας για τον μετασχηματισμό του ενεργειακού συστήματος της χώρας αποτελεί η αύξηση της συμμετοχής της πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η αυξητική τάση διείσδυσης των ΑΠΕ που έχει καταγραφεί την τελευταία τριετία αναμένεται να συνεχίσει επιταχυνόμενη μέχρι το 2030.
Ειδικότερα, στο νέο ΕΣΕΚ, ο στόχος για τη συμμετοχή των ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας ανεβαίνει στο 44% μέχρι το 2030 και ξεπερνάει το 80% στην ηλεκτροπαραγωγή, όπου θα φτάσει το 90% το 2050. Όπως υπογράμμισε ο ΓΓ Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών η άνοδος που καταγράφουν οι ΑΠΕ στην Ελλάδα, έχουν φέρει τη χώρα στην 7η θέση παγκοσμίως στην αξιοποίηση τους στο ενεργειακό μείγμα.
Τα υπεράκτια αιολικά πάρκα αναμένεται να αποτελέσουν ακόμα ένα δυνατό χαρτί για την ενεργειακή μετάβαση της χώρας, με τον κ. Αϊβαλιώτη να αναφέρει ότι μέχρι το 2030 θα έχουν τεθεί σε λειτουργία 2,6 GW, προσελκύοντας επενδύσεις άνω των 6 δισ. ευρώ. Όπως σημείωσε ο στόχος είναι το 2040 η δυναμικότητά τους να έχει φτάσει τα 12 GW και τα 17 GW έως το 2050 καθώς η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο το τεράστιο αιολικό δυναμικό του Αιγαίου.
Υπογράμμισε πως τα υπεράκτια αιολικά πάρκα αναμένεται να ενισχύσουν σημαντικά την ελληνική οικονομία, καθώς το 80% της επένδυσης θα κατασκευάζεται και θα παρέχεται από ελληνικές εταιρείες.
Παράλληλα με την αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, το νέο ΕΣΕΚ περιλαμβάνει και την επιτάχυνση του κλεισίματος των λιγνιτικών μονάδων της χώρας. Ειδικότερα, οι τέσσερις λιγνιτικές μονάδες του Αγίου Δημητρίου θα βάλουν «λουκέτο» στο τέλος του 2023, ενώ μέχρι το τέλος του 2028 θα έχει κλείσει και η νέα μονάδα της ΔΕΗ «Πτολεμαΐδα 5». «Αξίζει να σημειωθεί ότι το κενό της παραγωγής θα καλυφθεί κατά το μέγιστο από μονάδες ΑΠΕ μέρος των οποίων θα αναπτυχθούν κατά προτεραιότητα στις γεωγραφικές περιοχές των λιγνιτορυχείων» σημείωσε ο κ. Αϊβαλιώτης.
Επίσης το πράσινο υδρογόνο αναμένεται να δώσει λύσεις στην ανάγκη για νέου τύπου καύσιμα που θα χρησιμοποιηθούν στα αεροπλάνα και τομείς τις υψηλές θερμοκρασίες της βιομηχανίας.
Προβληματισμοί για το δίκτυο
Σύμφωνα με τον κ. Αϊβαλιώτη, το μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη ΑΠΕ τα επόμενα χρόνια διασφαλίζει την επίτευξη των νέων υψηλότερων στόχων που έχουν τεθεί. «Αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύουν και σημαντικές ανάγκες στην επέκταση και αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας για να ενταχθούν τα απαιτούμενα έργα στο σύστημα με αξιοπιστία και ασφάλεια».
Παράλληλα, επισήμανε ότι ακόμα μια σημαντική πρόκληση για την ευστάθεια του συστήματος είναι η ευελιξία, που αναδεικνύεται ως ο έτερος σημαντικός πόλος της πράσινης μετάβασης.
Όπως τόνισε ο ΓΓ του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το δίκτυο αποτελεί το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα. Ειδικότερα, ανέφερε ότι σήμερα έχουν εξηλεκτριστεί 12 GW από ΑΠΕ ενώ έχουν δοθεί όροι σύνδεσης σε 16 GW, και σε αναμονή βρίσκονται τουλάχιστον ακόμα 80 GW που θέλουν να συνδεθούν στο σύστημα, σε μια αγορά ωστόσο όπου η κατανάλωση δεν ξεπερνάει τα 10 GW το καλοκαίρι, ενώ στόχος αποτελεί η περαιτέρω μείωση της κατανάλωσης.
Παράλληλα υπογράμμισε πως το δίκτυο είναι παλιό και παρότι γίνονται επενδύσεις, τυχόν εξηλεκτρισμός όλων των ΑΠΕ που βρίσκονται σε αναμονή θα έφερναν τεράστιες χρεώσεις δικτύων στους λογαριασμούς που θα ήταν ακόμα και «τετραπλάσιες από το ρεύμα που πληρώνουν οι πολίτες».
Η διεύρυνση του ηλεκτρικού χώρου θα μπορούσε να αποτελέσει μια λύση σύμφωνα με τον κ. Αϊβαλιώτη, καθώς και η κατασκευή των διασυνδέσεων προς την Κεντρική Ευρώπη που είναι οι μεγάλοι καταναλωτές ρεύματος, ενώ σημαντικό ρόλο πρόκειται να διαδραματίσει και η αποθήκευση ενέργειας που θα μπορούσε να εξισορροπήσει τις τιμές και τη ποσότητα.
Ο κ. Αϊβαλιώτης εξέφρασε την αισιοδοξία του για την επίτευξη των στόχων που θα αλλάξουν πίστα την Ελλάδα και την οικονομία της χώρας. «Στόχος της κυβερνητικής πολιτικής είναι να συνεχιστεί η δυναμική που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και να μετατραπεί η χώρα σε εξαγωγικό ενεργειακό κόμβο στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης και της Μεσογείου και θα προωθεί πράσινη ενέργεια προς την Κ. Ευρώπη και τους βόρειους γείτονές μας μέσω μεγάλων διασυνδετικών έργων και υποδομών που σχεδιάζονται. Εάν τα καταφέρουμε όλα αυτά, είμαι βέβαιος ότι μετά το 2030 η Ελλάδα θα αποκτήσει τον χαρακτήρα της Δανίας του Νότου».
