Μεγάλα έργα, με προϋπολογισμό άνω των 3 δισ. ευρώ –δίχως να ληφθεί υπόψη το έμμεσο δημοσιονομικό όφελος από μεγάλες παρεμβάσεις– έχουν δρομολογηθεί ή βρίσκονται στη γραμμή εκκίνησης για το 2023.
Εκτιμάται ότι θα αλλάξουν περαιτέρω την όψη της Αθήνας αλλά και της Αττικής, αναβαθμίζοντας χρόνια υποβαθμισμένες περιοχές αλλά και ανεβάζοντας σε νέα επίπεδα ήδη ανεπτυγμένες περιοχές. Είναι χαρακτηριστικό πως έργα όπως το κυβερνητικό πάρκο στον χώρο του εργοστασίου της ΠΥΡΚΑΛ, η Διπλή Ανάπλαση του γηπέδου του Παναθηναϊκού και του Βοτανικού και η ανάπλαση του Ελαιώνα θα διαμορφώσουν νέα χωρική δυναμική στον αστικό ιστό της πρωτεύουσας αποσυμφορώντας το κέντρο της Αθήνας.
Την ίδια ώρα, μεγάλα projects φιλοξενίας, όπως η ανάδυση του Χίλτον σε νέο ολοκληρωμένο προορισμό φιλοξενίας με εκτενείς υποστηρικτικές δραστηριότητες ψυχαγωγίας, ή η ανάπτυξη εμβληματικών ξενοδοχείων στο παραλιακό μέτωπο της Αττικής Ριβιέρας όπως το One & Only στα Αστέρια και δύο νέων υπερπολυτελών ξενοδοχείων στο Ελληνικό υπό το brand μεγάλων ξένων αλυσίδων κύρους, θα προστεθούν στα ήδη διακεκριμένα μεγάλα ξενοδοχεία της Αθήνας, αναβαθμίζοντας την πρωτεύουσα ως διεθνή προορισμό και ενισχύοντας περαιτέρω την τοπική οικονομία. Κανένα από αυτά τα έργα δεν στερείται σημαντικών προκλήσεων και εμποδίων. Ωστόσο, η δυναμική τους είναι τέτοια, που τα εμπόδια αυτά δεν θα σταθούν ικανά να ματαιώσουν κανένα από τα μεγάλα project, εκτιμά η αγορά αλλά και οι επενδυτές που έχουν δεσμευτεί σε αυτά.
Στη Βουλιαγμένη
Πρόκειται για αναπτύξεις που ανταποκρίνονται στην ισχυρή ζήτηση για υψηλών αποδόσεων πολυτελή οικιστικά ακίνητα, με την αθηναϊκή Ριβιέρα να πρωταγωνιστεί στις συναλλαγές. Ο Αστέρας Βουλιαγμένης αποτελεί «μαγνήτη» υψηλής αξίας deals, με τα έσοδα από τις πωλήσεις 13 βιλών στο νοτιοδυτικό μέτωπο της χερσονήσου να ξεπερνούν τα 500 εκατ. ευρώ. Είναι ενδεικτικό ότι, εσχάτως, στους αγοραστές δύο οικοπέδων στο μοναδικών χαρακτηριστικών ακίνητο της Αττικής Ριβιέρας συγκαταλέχθηκαν η Εριέττα Κούρκουλου – Λάτση και ο αδελφός της Φίλιππος, με το συνολικό τίμημα της συναλλαγής να ανέρχεται σε 75 εκατ. ευρώ. Τα οικόπεδα έχουν χωροθετηθεί στη νοτιοδυτική πλευρά της χερσονήσου της Βουλιαγμένης εκεί όπου βρισκόταν το κατεδαφισμένο πλέον ξενοδοχείο «Αφροδίτη». Το κόστος για την ανέγερση των κατοικιών, που κατά μέσο όρο εκτιμάται ότι θα υπερβαίνουν τα 1.000 τ.μ. το καθένα, τα επωμίζονται οι νέοι ιδιοκτήτες τους. Η συνολική έκταση και για τα 13 οικόπεδα ανέρχεται σε περίπου 80 στρέμματα, διαμορφώνοντας τον μέσο όρο του κάθε οικοπέδου στα 6,15 στρέμματα, ενώ η τιμή για το κάθε οικόπεδο κυμαίνεται από 37,5 εκατ. ευρώ έως 39 εκατ. ευρώ, μέγεθος που αντιστοιχεί σε τίμημα 6,3 εκατ. ανά στρέμμα.
Αστέρια Γλυφάδας
Μοναδικό κομμάτι του παζλ της αγοράς ακινήτων των νοτίων προαστίων αποτελεί και το οικόπεδο όπου βρίσκονταν τα Αστέρια της Γλυφάδας και όπου η Grivalia Hospitality αναπτύσσει το ολοκληρωμένο συγκρότημα One & Only Aesthesis με χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης την άνοιξη του 2023. Σύμφωνα με την αρχιτεκτονική μελέτη του έργου, στο δυτικό όριο της έκτασης θα αναπτυχθούν 14 ανεξάρτητες κατοικίες, ενεργειακά αυτόνομες, με ιδιωτικό υπαίθριο χώρο, και χώρο στάθμευσης. Οι συγκεκριμένες αναπτύξεις έχουν το πλεονέκτημα να βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από την Αθήνα, διαθέτοντας, ταυτόχρονα, τη γαλήνη ενός παραθαλάσσιου προορισμού και την αίσθηση ενός ιδιωτικού νησιού. Η συνολική κάλυψη κτιρίων θα είναι χαμηλότερη από 1% της έκτασης, δηλαδή λιγότερη από 28.000 τ.μ. εκ των οποίων τα 20.000 τ.μ. αφορούν ήδη υφιστάμενα κτίρια. Η ανάπτυξη με προϋπολογισμό της τάξεως των 150 εκατ. ευρώ θα διαθέτει πεντάστερο ξενοδοχείο με 127 δωμάτια υπό τη διαχείριση της One & Only. Ενα από τα δύο διώροφα κτίσματα –με καμπύλη μορφή– του συγκροτήματος αφορά το κεντρικό κτίριο υποδοχής, όπου θα φιλοξενούνται εμπορικές χρήσεις και χρήσεις φιλοξενίας (12 δωμάτια). Οι 100 καμπάνες του συγκροτήματος, που αποτελούσαν σημείο αναφοράς τη δεκαετία του 1960, θα μετατραπούν σε 95 επιπλωμένα διαμερίσματα, επειδή δέκα από αυτές θα συνενωθούν ανά δύο.
Hilton
Οι τουριστικές αναπτύξεις αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του συνεχώς μεταβαλλόμενου χάρτη της αγοράς ακινήτων. Στον τομέα αυτό πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζει η ΤΕΜΕΣ. Στο κέντρο της Αθήνας και συγκεκριμένα στο Hilton, η ΤΕΜΕΣ ξεκίνησε την ανακατασκευή του κτιριακού συγκροτήματος του Hilton, η οποία περιλαμβάνει τη δημιουργία 50 πολυτελών κατοικιών, οι οποίες θα λειτουργήσουν υπό τα brands Conrad Residences και Waldorf Astoria Residences της Hilton. Η επένδυση σε κτιριακές εγκαταστάσεις, υποδομές και εξοπλισμό που συμπεριλαμβάνουν βεβαίως το ξενοδοχείο και τις υπόλοιπες υποδομές του ολοκληρωμένου συγκροτήματος, θα ξεπεράσει τα 130 εκατ., επιπλέον των 145 εκατ. που έχει ήδη δαπανήσει από το 2016 και μετά για την εξαγορά του ακινήτου. Συνολικά δηλαδή η επένδυση θα υπερβεί τα 275 εκατ. και ενδέχεται, σύμφωνα με κύκλους της αγοράς, να προσεγγίσει τα 300 εκατ.
Στον Αγιο Κοσμά
Η ΤΕΜΕΣ έχει προχωρήσει όμως και στη δημιουργία κοινοπραξίας με τη Lamda Development με αντικείμενο την ανάπτυξη του ξενοδοχείου και των κατοικιών που θα βρίσκονται πάνω στη μαρίνα του Αγίου Κοσμά και το ξενοδοχειακό συγκρότημα στην άλλη πλευρά της παραλιακής έκτασης, που γειτνιάζει με τον χώρο των πολυτελών κατοικιών της Lamda. Το ποσοστό πλειοψηφίας στο σχήμα που θα αναπτύξει τα δύο πολυτελή οικιστικά project, έκαστο στην περίμετρο δύο αντίστοιχα πολυτελών ξενοδοχείων, διατηρεί ο όμιλος που θα αναπτύξει αφενός το ξενοδοχείο και τις κατοικίες και αφετέρου το ξενοδοχειακό συγκρότημα. Και στις δύο εταιρείες η ΤΕΜΕΣ θα κατέχει ποσοστό 70% και η Lamda Development το 30%, ενώ η συνολική επένδυση υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τα 300 εκατ. ευρώ.
Σαρωνίδα
Παραμένοντας στα νότια προάστια, την επόμενη χρονιά αναμένεται να ωριμάσουν περαιτέρω οι διαδικασίες για το Saronida Olympos Golf Project που έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη συγκροτήματος ξενοδοχείου, παραθεριστικών κατοικιών και γκολφ σε έκταση 6.000 στρεμμάτων στη Σαρωνίδα με προϋπολογισμό 840 εκατ. ευρώ. Προβλέπεται και η δημιουργία τουριστικού λιμένα καθώς και εγκαταστάσεων παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με φορέα της επένδυσης να είναι η Βήτα Ανάπτυξης Ακινήτων που είχε συνεργαστεί με τα αραβικών συμφερόντων κεφάλαια που δίνουν το «παρών» στον Αστέρα Βουλιαγμένης και σε τουριστικό έργο τη Μύκονο.
Το κυβερνητικό πάρκο, η ανάπλαση Βοτανικού και τα δύο κέντρα logistics
Ενα ακόμη έργο ύψους 250 εκατ. ευρώ, που αναμένεται να ωριμάσει την επόμενη χρονιά, οπότε εκτιμάται ότι θα λάβει χώρα η δημοπράτησή του, περιλαμβάνει το κυβερνητικό πάρκο στις πρώην εγκαταστάσεις της βιομηχανίας ΠΥΡΚΑΛ. Σε 157 στρέμματα, που απέχουν μόλις τρία χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας, θα φιλοξενηθούν εννέα υπουργεία που σήμερα στεγάζονται σε 127 κτίρια και κοστίζουν 33 εκατ. ευρώ σε μισθώματα και λειτουργικά έξοδα. Τα υπουργεία που θα μετεγκατασταθούν είναι τα Οικονομικών, Ανάπτυξης, Εργασίας, Υγείας, Περιβάλλοντος, Πολιτισμού, Εσωτερικών, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τουρισμού. Μαζί τους, θα μεταφερθούν το Υπερταμείο (ΕΕΣΥΠ) και η Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤΑΔ), το ΤΑΙΠΕΔ και η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Απώτερος στόχος του project είναι τα σημερινά κυβερνητικά κτίρια γραφείων να μετατραπούν σε κατοικίες, δεδομένης της ισχυρότατης ζήτησης για κατοικείν στο κέντρο της Αθήνας. Το έργο συνοδεύεται με εκτιμώμενο δημοσιονομικό όφελος 1 δισ. ευρώ σε 7 έως 8 χρόνια.
Στον δήμο της Αθήνας
Σε απόσταση αναπνοής από την Ακρόπολη, στις περιοχές του Ελαιώνα – Βοτανικού που ανήκουν στο τρίτο δημοτικό διαμέρισμα της Αθήνας, πρόκειται, σύμφωνα με τους ειδικούς, να λάβει χώρα το επόμενο μεγάλο κύμα αστικής αναγέννησης. Ο λόγος είναι ότι στις συγκεκριμένες συνοικίες υπάρχει ακόμη σημαντικός αριθμός αναξιοποίητων εκτάσεων, οι οποίες θα αυξηθούν λόγω και των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων, όπως η Διπλή Ανάπλαση και μετεγκατάσταση των μεταφορικών επιχειρήσεων από τον Ελαιώνα. Η Διπλή Ανάπλαση Βοτανικού – Λεωφόρου Αλεξάνδρας είναι προϋπολογισμού 267 εκατ. ευρώ, με δράσεις της τάξεως των 100 εκατ. ευρώ να έχουν ήδη ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης. Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για έργα ανάπλασης στον Βοτανικό και περιλαμβάνει έργα οδοποιίας, ποδηλατοδρόμου και κατασκευή δικτύων ομβρίων και αποχέτευσης, διαμόρφωση πρασίνου και κοινόχρηστων χώρων στην περιοχή της Διπλής Ανάπλασης και του Ναυτικού Οχυρού. Αυτή τη στιγμή, σε εξέλιξη βρίσκεται ο διαγωνισμός για την κατασκευή του νέου γηπέδου ποδοσφαίρου του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό, που έχει ως καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών τη 12η Ιανουαρίου. Με χρονικό ορίζοντα το 2026, σχεδιάζεται η δημιουργία ενός σύγχρονου γηπέδου προδιαγραφών FIFA-UEFA κατηγορίας 4 και δυναμικότητας τουλάχιστον 38.500 θέσεων (έως 40.000). Η αρένα, που είναι προϋπολογισμού 126 εκατ. ευρώ, θα περιλαμβάνει 1.300 θέσεις σε σουίτες, 325 υπόγειες θέσεις πάρκινγκ και επτά εμπορικά καταστήματα. Το νέο γήπεδο ευνοείται ιδιαίτερα λόγω δύο χαρακτηριστικών. Της θέας στην Ακρόπολη και της εύκολης πρόσβασης σε αυτό μέσω αστικών συγκοινωνιών σταθερής τροχιάς. Η Διπλή Ανάπλαση είναι η μεγαλύτερη αστική αναγέννηση σε επίπεδο Δήμου Αθήνας, δεδομένου ότι η περιοχή θα αποκτήσει σύγχρονο οδικό δίκτυο και υποδομές. Το γήπεδο θα «μαγνητίσει» σημαντικές επενδύσεις και στο real estate, με κορυφαίους παίκτες των ακινήτων να έχουν κλειδώσει ήδη τη θέση τους στην περιοχή. Η κινητικότητα αυτή γίνεται κατανοητή εάν ληφθεί υπόψη ότι στην ευρύτερη περιοχή του Ελαιώνα θα λάβουν χώρα οι απαιτούμενες εργασίες διάνοιξης δρόμων και οδοφωτισμού και θα δημιουργηθούν γραμμικοί κοινόχρηστοι χώροι πλάτους 20 μέτρων εκατέρωθεν της Ιεράς Οδού, ενώ προτείνεται και η υλοποίηση ποδηλατοδρόμου.
Παράλληλα, η μετεγκατάσταση των εκατοντάδων μεταφορικών επιχειρήσεων που βρίσκονται στον Βοτανικό θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αναγέννηση της περιοχής. Σύμφωνα με τη σύμβαση που έχει υπογραφεί μεταξύ του ΤΑΙΠΕΔ και του Δήμου Φυλής, στην τελευταία θα δημιουργηθεί το μεγαλύτερο κέντρο μεταφορών και logistics στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ουσιαστικά, θα δημιουργηθεί ένα πράσινο και καινοτόμο επιχειρηματικό πάρκο, σε ακίνητο έκτασης περίπου 450 στρεμμάτων στην περιοχή Σπηλιές της Φυλής. Το έργο, που θα υλοποιηθεί είτε μέσω Σύμπραξης Δημόσιου Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) είτε ως παραχώρηση, είναι προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνοντας παρεμβάσεις για τη σύνδεση του πάρκου με την Αττική Οδό και το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Επιδιώκεται μέσα στο 2023 να ολοκληρωθούν οι μελέτες και οι αδειοδοτικές διαδικασίες ώστε να λάβει χώρα ο διαγωνισμός το 2024 και η μετεγκατάσταση να πραγματοποιηθεί το 2025.
Στο Θριάσιο
Καταλυτικής σημασίας για την καθιέρωση της Ελλάδας ως διαμετακομιστικού κέντρου είναι και το εμπορευματικό κέντρο στο Θριάσιο Πεδίο. Η σύμβαση, με ανάδοχο το σχήμα ΕΤΒΑ ΒΙΠΕ – Goldair Cargo, έχει κυρωθεί από τη Βουλή, με το έργο του οποίου ο προϋπολογισμός θα μπορούσε να αγγίξει τα 180 εκατ. ευρώ (εάν ληφθεί υπόψη η αύξηση των τιμών των δομικών υλικών), και εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει το 2023. Η κοινοπραξία προβλέπεται ότι θα κατασκευάσει, σε διαφορετικές φάσεις, 210.000 τετραγωνικά μέτρα στεγασμένων αποθηκών, 250.000 παλετοθέσεις, 4.000 θέσεις για αυτοκίνητα και 120 θέσεις για φορτηγά σε έκταση 588 στρεμμάτων. Την κατασκευή του εμπορευματικού κέντρου, που αντιστοιχεί σε συμβατική αξία 109 εκατ. ευρώ, θα υλοποιήσει η «Μυτιληναίος».
