Ετοιμη και στα χέρια του Μεγάρου Μαξίμου είναι η νομοθετική ρύθμιση, την οποία προτείνει το υπουργείο Υποδομών για να αντιμετωπίσει τα «απόνερα» της απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού για το καρτέλ στα δημόσια έργα. Το υπουργείο προτείνει, εφόσον οι εταιρείες έχουν λάβει μέτρα «αυτοκάθαρσης», να θεωρείται ότι συμμορφώθηκαν και η υπόθεση να κλείνει οριστικά. Για τις εκκρεμείς υποθέσεις, ωστόσο, τον τόνο θα δώσουν οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», η (μόλις δύο παραγράφων) ρύθμιση θα επιχειρεί να κλείσει όλα τα θέματα που γέννησε η απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, διοικητικά και ποινικά, με το τελευταίο σκέλος να αποτελεί και εστία έντονου προβληματισμού στους «κόλπους» αρκετών από τις εμπλεκόμενες κατασκευαστικές εταιρείες. Με βάση τη ρύθμιση που προωθείται, όσες εταιρείες έχουν λάβει μέτρα συμμόρφωσης και «αυτοκάθαρσης» θα μπορούν να συμμετάσχουν κανονικά στους δημόσιους διαγωνισμούς, καθώς η υπόθεση θα θεωρείται λήξασα. Εφόσον η ρύθμιση λάβει το πράσινο φως από το Μαξίμου, είναι πολύ πιθανό να ενταχθεί στο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, που θα κατατεθεί την επόμενη εβδομάδα.
Οπως όμως επισημαίνουν πηγές του υπουργείου, η ρύθμιση θα αφορά μόνο τους διαγωνισμούς, νέους ή σε εξέλιξη, για τους οποίους όμως δεν έχει κατατεθεί προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Αντιθέτως, εφόσον υπάρχει εκκρεμής υπόθεση στο ΣτΕ, το υπουργείο θα αναμένει πρώτα την απόφαση και μετά θα αποφασίζει τι θα πράξει, αν δηλαδή θα αποκλείει τον προσωρινό ανάδοχο και θα κατακυρώνει το έργο στον επόμενο μειοδότη, ή αν θα ακυρώνει εντελώς τον διαγωνισμό.
Εφόσον ισχύσουν τα παραπάνω, είναι δεδομένο ότι θα απαιτηθούν ακόμα αρκετοί μήνες έως ότου ξεμπλοκάρουν έργα αξίας δισ. ευρώ, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη νέα γραμμή 4 του μετρό της Αθήνας. Στον συγκεκριμένο διαγωνισμό έχουν κατατεθεί προσφυγές από τον όμιλο Μυτιληναίου (κατ’ αρχάς εναντίον του αποκλεισμού του και για λόγους ανταγωνισμού), αλλά και πιο πρόσφατα από τον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, που ζητεί την ακύρωσή του, σημειώνοντας ότι υπάρχουν ζητήματα και ως προς τις τεχνικές προσφορές των δύο κοινοπραξιών που συμμετέχουν, αλλά κυρίως λόγω της παρουσίας της Alstom στον διαγωνισμό. Πρόκειται για μία από τις ξένες εταιρείες που καταδικάστηκαν με βάση την πιο πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, αν και δεν της επιβλήθηκε κάποιο πρόστιμο, λόγω παραγραφής.
Υπενθυμίζεται ότι η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ επέλεξε να μην καταθέσει πλήρη φάκελο (τεχνική και οικονομική προσφορά) στον διαγωνισμό του μετρό, εκτιμώντας ότι θα εγερθούν ζητήματα ακόμα και ακύρωσής του (κάτι που ήδη φαίνεται να συμβαίνει), με αποτέλεσμα τελικά να αποκλειστεί.
Ενα ακόμα έργο που θα κριθεί από το ΣτΕ είναι και η εργολαβία «σκούπα» του Ακτίου – Αμβρακίας, όπου η GD Infrastrutture έχει ήδη κερδίσει τα ασφαλιστικά μέτρα που κατέθεσε εναντίον της κατακύρωσης του έργου στην κοινοπραξία Ακτωρ – ΤΕΡΝΑ. Η ιταλική εταιρεία που συνεργάζεται στην Ελλάδα με τη Μηχανική ήταν από τις πρώτες που κατέθεσαν προσφυγή για λόγους ανταγωνισμού, ισχυριζόμενη ότι οι εταιρείες που ενεπλάκησαν στην έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, επιχειρούν την παραπλάνηση των αναθετουσών αρχών με το να δηλώνουν (στο πλαίσιο της διαγωνιστικής διαδικασίας) ότι δεν έχουν συμμετάσχει σε υποθέσεις στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Αυτήν ακριβώς την επιχειρηματολογία υιοθέτησε και το ΣτΕ στην πρόσφατη προσφυγή της «Μυτιληναίος» κατά της «Ακτωρ», αναστέλλοντας την υπογραφή της σύμβασης για την ηλεκτροκίνηση του σιδηροδρομικού έργου Κιάτο – Ροδοδάφνη, ύψους 85 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, οι εταιρείες που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα υποστηρίζουν πως είχαν διαβεβαιώσεις από την Επιτροπή Ανταγωνισμού και τις αναθέτουσες αρχές ότι μετά τον συμβιβασμό με την Επιτροπή και τη συμμόρφωσή τους μπορούσαν να απαντήσουν αρνητικά στο σχετικό ερώτημα. Εκ των υστέρων, όμως, με βάση μια απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που αφορούσε τη διένεξη δύο γερμανικών εταιρειών, το ΣτΕ απεφάνθη ότι ο συμβιβασμός και η συμμόρφωση δεν αναιρούν την παραβίαση των κανόνων ανταγωνισμού. Συνεπώς έκρινε ότι η απάντησή τους ήταν ψευδής και τις έθεσε εκτός διαγωνισμού.
Ο προβληματισμός του υπουργείου Υποδομών για το συγκεκριμένο ζήτημα είναι έκδηλος, λόγω του ότι οι περισσότερες από τις εταιρείες 7ης τάξης της χώρας (Ακτωρ, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Αβαξ, Ιντρακάτ) έχουν συμμετάσχει στη διαδικασία διευθέτησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού και ο αποκλεισμός τους από μεγάλα έργα είναι πιθανό να θέσει σε κίνδυνο την υλοποίησή τους. Το υπουργείο ωστόσο θα «ζυγίσει» και την καθυστέρηση που θα προκαλέσει τυχόν ακύρωση και επαναπροκήρυξη διαγωνισμών, καθώς είναι πιθανό θα οδηγήσει στην απώλεια πόρων από το τρέχον ΕΣΠΑ.
Εν τω μεταξύ, λόγω του προβλήματος αυτού, τους τελευταίους μήνες, οι εμπλεκόμενες εταιρείες ξεκίνησαν να απαντούν θετικά στο σχετικό ερώτημα, δηλαδή κατά την κατάθεση των προσφορών τους για την ανάθεση νέων έργων, αναφέρουν πλέον ότι όντως συμμετείχαν στην υπόθεση νόθευσης του ανταγωνισμού. Το αποτέλεσμα είναι να καλούνται να καταθέσουν τα μέτρα αυτοκάθαρσης που έχουν λάβει, όπου όμως και εκεί υπάρχει νομικό κενό.
Συγκεκριμένα, όπως σημειώνουν στελέχη του κλάδου, τα μέτρα αυτοκάθαρσης δεν είναι καθορισμένα και συγκεκριμένα, πέραν ορισμένων προαπαιτούμενων που τίθενται και στη σχετική οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως για παράδειγμα η μη συμμετοχή στη διοίκηση ή στο διοικητικό συμβούλιο στελεχών τα οποία να έχουν εμπλακεί σε υποθέσεις νόθευσης του ανταγωνισμού. Ως εκ τούτου, μια εταιρεία που κρίνει ότι έχει λάβει επαρκή μέτρα αυτοκάθαρσης θα μπορεί να ζητεί τον αποκλεισμό μια άλλης εταιρείας που δεν έχει προχωρήσει στη λήψη ανάλογων μέτρων. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι η κατάσταση αυτή δεν είναι βιώσιμη για τον κλάδο, κάτι που σημαίνει ότι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα πρέπει να δοθεί οριστική λύση στο ζήτημα αυτό, χωρίς να γεννώνται νέα ολιγοπώλια και χωρίς να γίνονται διακρίσεις υπέρ της μιας ή της άλλης εταιρείας.
