Το αίτημα για επανάληψη της δίκης του Συμβουλίου της Επικρατείας, με σκοπό να διεξαχθεί με δίκαιο τρόπο, καθώς και η διεκδίκηση πλήρους αποζημίωσης, που εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει έως και το ένα εκατομμύριο ευρώ, αποτελούν τους δύο βασικούς λόγους για τους οποίους κατασκευαστής από τα νότια προάστια προσφεύγει σήμερα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, μετά την επίμαχη απόφαση του ΣτΕ για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ).
Σύμφωνα με το έγγραφο της προσφυγής που έχει στην κατοχή του το powergame.gr, ο εν λόγω κατασκευαστής δραστηριοποιείται εδώ και πάνω από μια δεκαετία στα νότια προάστια και προσφεύγει στην ευρωπαϊκή δικαιοσύνη,καθώς ακυρώθηκε η οικοδομική άδεια που είχε λάβει, η οποία αφορούσε την κατασκευή κατοικίας με δύο υπόγεια επίπεδα, κολυμβητικές δεξαμενές και φυτεμένο δώμα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10 του ΝΟΚ (Ν. 4067/2012), στην περιοχή του Αλίμου. Η πρωτοβουλία αυτή, μάλιστα, έχει ήδη προκαλέσει κινητοποίηση και σε άλλους ισχυρούς κατασκευαστές, οι οποίοι ετοιμάζουν αντίστοιχες προσφυγές.
Τα επιχειρήματα του κατασκευαστή
Στα βασικά επιχειρήματα του προσφεύγοντος περιλαμβάνεται ότι η εταιρεία έλαβε κανονικά την οικοδομική άδεια από την Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Αλίμου. Ωστόσο, ο ίδιος ο Δήμος προχώρησε στη συνέχεια σε αίτηση ακύρωσης της άδειας. Η ενέργεια αυτή, σύμφωνα με το έγγραφο των 13 σελίδων, χαρακτηρίζεται προβληματική, καθώς κατά το διοικητικό δίκαιο δεν επιτρέπεται μία δημόσια αρχή να αμφισβητεί πράξη που έχει εκδοθεί από το ίδιο της το όργανο.
Παράλληλα, στην προσφυγή τονίζεται ότι η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την κατάργηση των πολεοδομικών «μπόνους» του ΝΟΚ εισάγει ανεπίτρεπτη και αδικαιολόγητη διάκριση. Το Δικαστήριο, όπως τονίζεται από το εν λόγω έγγραφο, προστάτευσε όσους είχαν οικοδομική άδεια κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης, δηλαδή στις 11 Δεκεμβρίου 2024, και είχαν ήδη ξεκινήσει εργασίες. Αντιθέτως, άφησε εντελώς απροστάτευτους όσους διαθέτουν τις ίδιες άδειες, αλλά δεν πρόλαβαν, δεν θέλησαν ή δεν μπόρεσαν να ξεκινήσουν. Με αυτόν τον τρόπο, ενώ όλοι υπάγονται στο ίδιο νομικό καθεστώς, δεν απολαμβάνουν ίσης μεταχείρισης από την Πολιτεία.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι η αναδρομική ακύρωση του νόμου χωρίς να προβλεφθεί μεταβατική περίοδος ή κάποιος μηχανισμός προστασίας των πολιτών προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση και νομική ανασφάλεια. Κατά τον προσφεύγοντα, αυτή η πρακτική παραβιάζει την αρχή της νομικής ασφάλειας, δηλαδή την υποχρέωση του κράτους να θεσπίζει σταθερούς και προβλέψιμους κανόνες. Η συγκεκριμένη αρχή αποτελεί θεμέλιο του κράτους δικαίου και προστατεύεται τόσο από το ελληνικό Σύνταγμα, όσο και από το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Τα βασικά σημεία της προσφυγής
Αναλυτικά το έγγραφο που κατατέθηκε σήμερα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, (ΕΔΔΑ) στο Στρασβούργο, από τη Δικηγορική εταιρία Ανδρέας Δ. Παπαπετρόπουλος – Ευαγγελία Ι. Μπάνου και Συνεργάτες, με τη συνδρομή του συνταγματολόγου, με καλή γνώση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και των διαδικασιών του, αναλύει το χρονικό της υπόθεσης της εν λόγω κατασκευαστικής εταιρείας.
Η προσφυγή συγκεκριμένα αναφέρει το εξής: «Η εταιρεία, που δραστηριοποιείται στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας από το 2014, ανέλαβε σειρά τεχνικών και κατασκευαστικών έργων, μεταξύ των οποίων και ένα ακίνητο στον Δήμο Αλίμου, επί της οδού Ικάρου 7. Στις 15 Δεκεμβρίου 2021 η Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ) του Δήμου Αλίμου εξέδωσε τη Βεβαίωση υπ’ αριθμ. 336705/15.12.2021, με τους Όρους Δόμησης και τις Απαιτούμενες Εγκρίσεις για το ακίνητο αυτό. Προγενέστερα, στις 9 Δεκεμβρίου 2021, το Αρχιτεκτονικό Συμβούλιο του Νοτίου Τομέα Αθηνών είχε εγκρίνει τα προτεινόμενα αρχιτεκτονικά σχέδια, επισημαίνοντας ότι η πρόταση εντάσσεται αρμονικά στο πολιτιστικό και αστικό περιβάλλον, διατηρώντας περιβαλλοντικό όφελος μέσω μείωσης της κάλυψης και αύξησης του ακάλυπτου χώρου.
Με βάση αυτές τις εγκρίσεις, εκδόθηκε στις 16 Μαρτίου 2022 η Οικοδομική Άδεια υπ’ αριθμ. 376138/16.03.2022, για την κατασκευή κατοικίας με δύο υπόγεια επίπεδα, κολυμβητικές δεξαμενές και φυτεμένο δώμα, σύμφωνα με τις διατάξεις του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ, Ν. 4067/2012).
Παρά τη νομιμότητα της άδειας, ο Δήμος Αλίμου, μαζί με την Επιτροπή Ποιότητας Ζωής, υπέβαλε στις 16 Μαΐου 2022 στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) αίτηση ακύρωσης κατά της άδειας, αν και η άδεια είχε εκδοθεί από δικό του εσωτερικό όργανο, την ΥΔΟΜ του Δήμου. Αυτή η ενέργεια θεωρείται μη επιτρεπτή ενδοδιοικητική διαφορά, αφού κατά το ελληνικό δίκαιο ένα νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου δεν μπορεί να ακυρώσει πράξη άλλου οργάνου του ίδιου διοικητικού συστήματος -εκτός αν προβλέπεται ρητά από νόμο, κάτι που δεν ισχύει στην προκειμένη περίπτωση.
Η προσφυγή του Δήμου, παρά το γεγονός ότι υποβλήθηκε σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες και έγινε αποδεκτή, κρίθηκε από το πενταμελές Ε’ Τμήμα του ΣτΕ (απόφαση 662/2024) απορριπτέα ως προς την Επιτροπή Ποιότητας Ζωής, ενώ παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου για κρίση επί της ουσίας.
Επιπλέον, βάσει του άρθρου 14 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (σε συνδυασμό με άρθρο 6 § 1 και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου), η εταιρεία υποστηρίζει ότι έχει υποστεί άμεση διάκριση τόσο στη μεταχείριση της περιουσίας της, όσο και στο δικαίωμα δίκαιης δίκης. Η διαφοροποίηση αυτή δεν έχει αντικειμενική ή εύλογη αιτιολόγηση και δεν εξυπηρετεί θεμιτό σκοπό δημοσίου συμφέροντος, παραβιάζοντας βασικές αρχές της Σύμβασης».
Όπως επισημαίνεται, ενώ το ΣτΕ δεν εφάρμοσε αναδρομικότητα στις αποφάσεις του για οικοδομικές άδειες με ήδη εκτελεσμένα έργα, στην περίπτωση της εταιρείας η αναδρομικότητα εφαρμόστηκε λόγω της εκκρεμούς δίκης. Επιπλέον, άλλοι όμοιοι δήμοι δεν έχουν προβεί σε ανάλογες αιτήσεις ακύρωσης, γεγονός που καταδεικνύει άνιση μεταχείριση.
Η ακύρωση της οικοδομικής άδειας (με την υπ’ αριθμ. 146/2025 απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ) συνιστά ακόμη, σύμφωνα με την εταιρεία, σαφή παρέμβαση στην περιουσία της, χωρίς να της έχει χορηγηθεί αποζημίωση. Το δικαστήριο έχει κρίνει ότι η στέρηση περιουσίας πρέπει να συνοδεύεται από εύλογη αποζημίωση, εκτός αν υπάρχουν εξαιρετικές περιστάσεις -κάτι που εδώ δεν ισχύει. Η ακύρωση της άδειας, όπως επισημαίνει μεταξύ άλλων το έγγραφο, έχει πλήξει την αξιοποίηση και εμπορευσιμότητα του ακινήτου, το οποίο παραμένει δεσμευμένο μέχρι την έκδοση νέων νομοθετικών ρυθμίσεων.
Η εταιρεία τονίζει ότι η οικοδομική άδεια είχε εκδοθεί σε πλήρη συμμόρφωση με το ισχύον δίκαιο, το οποίο εφαρμόστηκε για πάνω από έντεκα χρόνια, και ζητεί πλήρη αποζημίωση για την αφαίρεση της περιουσίας της, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη νομοθετική και διοικητική αβεβαιότητα που παραβιάζει την αρχή της ασφάλειας δικαίου -θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης.
Για τη νομοθετική ρύθμιση της κυβέρνησης, που κατατέθηκε με τροπολογία μία εβδομάδα πριν, η προσφυγή χαρακτηριστικά αναφέρει το εξής: « Η Κυβέρνηση εισήγαγε στις 14 Μαΐου 2025 τροπολογία στον ΝΟΚ, καθιερώνοντας τον λεγόμενο “περιβαλλοντικό ισοδύναμο” -ένα ειδικό χρηματικό αντίτιμο που υποτίθεται ότι θα αντισταθμίσει τα ακυρωθέντα πολεοδομικά κίνητρα. Ωστόσο, το μέτρο αυτό παραμένει ανεφάρμοστο και ήδη τελεί υπό δικαστική αμφισβήτηση ως προς τη συνταγματικότητά του. Ακόμη δε και αν εφαρμοστεί στο μέλλον, ο προβλεπόμενος μηχανισμός δεν προσφέρει καμία μορφή αποζημίωσης στον Αιτούντα για την απώλεια των δικαιωμάτων δόμησης. Αντιθέτως, του επιβάλλει σημαντική οικονομική επιβάρυνση, τόσο στον ίδιο, όσο και στον ανάδοχο του έργου, χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε υπαιτιότητα ή παράνομη ενέργεια εκ μέρους τους, καθώς η σχετική οικοδομική άδεια είχε εκδοθεί κατόπιν πλήρους συμμόρφωσης με το τότε ισχύον δίκαιο, το οποίο εφαρμοζόταν αδιαλείπτως επί ένδεκα και πλέον έτη».
