Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ετοιμάζεται να δώσει το «πράσινο φως» για ένα από τα μεγαλύτερα πακέτα επενδύσεων που έχουν δρομολογηθεί μέχρι σήμερα στον τομέα της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα χαρτοφυλάκιο έργων συνολικής ισχύος που μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 7 GW, κινητοποιώντας κεφάλαια της τάξης των 2,5 δισ. ευρώ.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί καθοριστικό βήμα για την ενίσχυση της αποθήκευσης στο εγχώριο ενεργειακό σύστημα, καθώς θα επιτρέψει την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα συμβάλει στον περιορισμό των περικοπών παραγωγής και, μακροπρόθεσμα, θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας προς όφελος των καταναλωτών. Παράλληλα, ενισχύει τη βιωσιμότητα τόσο των υφιστάμενων όσο και των νέων επενδύσεων στις ΑΠΕ.
Το υπό διαμόρφωση χαρτοφυλάκιο θα προκύψει από δύο διακριτές κατηγορίες έργων. Η πρώτη αφορά την πρόσκληση του ΥΠΕΝ για τη χορήγηση όρων σύνδεσης σε αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης (standalone μπαταρίες) συνολικής ισχύος έως 4,7 GW. Πρόκειται για έργα που εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσουν επενδύσεις έως και 1,5 δισ. ευρώ, ενώ το επενδυτικό ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε ήταν πολλαπλάσιο των διαθέσιμων περιθωρίων, καθώς οι αιτήσεις ξεπέρασαν τα 12 GW. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι λίστες προτεραιότητας αναμένεται να ανακοινωθούν το αργότερο στις αρχές Σεπτεμβρίου, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την έκδοση των όρων σύνδεσης και την έναρξη της διαδικασίας υλοποίησης των έργων.
Η δεύτερη «δεξαμενή» αφορά τις μπαταρίες behind the meter, δηλαδή τα συστήματα αποθήκευσης που εγκαθίστανται σε συνδυασμό με μονάδες παραγωγής, κυρίως φωτοβολταϊκά πάρκα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του ΥΠΕΝ, η συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνει έργα συνολικής ισχύος 2-2,5 GW, με συνολικό ύψος επενδύσεων που προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ. Σε αντίθεση με τα standalone έργα, οι συγκεκριμένες επενδύσεις θεωρούνται πιο ώριμες, καθώς οι Διαχειριστές αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα τη χορήγηση όρων σύνδεσης, επιτρέποντας την ταχύτερη υλοποίησή τους.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τόσο οι μπαταρίες που απορροφούν ενέργεια αποκλειστικά από το συνδεδεμένο φωτοβολταϊκό πάρκο όσο και εκείνες που μπορούν να φορτίζονται και από το ηλεκτρικό σύστημα. Το μεγαλύτερο, ωστόσο, μέρος του χαρτοφυλακίου αφορά τις λεγόμενες μπαταρίες σε κοινό σημείο σύνδεσης, οι οποίες εγκαθίστανται στο κοινό σημείο διασύνδεσης ομάδων φωτοβολταϊκών σταθμών με το δίκτυο και αναλαμβάνουν τη διαχείριση μέρους της παραγόμενης ενέργειας. Μόνο για αυτή την κατηγορία, οι αιτήσεις εκτιμάται ότι υπερβαίνουν τα 2 GW.
Η σημασία των behind the meter έργων θεωρείται ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς μπορούν να περιορίσουν τις περικοπές παραγωγής απευθείας στην πηγή, αποθηκεύοντας την πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια που διαφορετικά θα χανόταν λόγω περιορισμών του δικτύου. Παράλληλα, απαιτούν μικρότερους χρόνους ανάπτυξης σε σχέση με τα μεγάλα αυτόνομα έργα αποθήκευσης, γεγονός που τα καθιστά βασικό μοχλό για την ταχεία αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος μπαταριών τα επόμενα δύο χρόνια.
Σήμερα λειτουργούν στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς μπαταρίες συνολικής ισχύος περίπου 530 MW, ενώ ακόμη 100 MW είναι εγκατεστημένα στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, κυρίως σε έργα behind the meter που συνοδεύουν φωτοβολταϊκά στέγης. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ισχύος προέρχεται από έργα που επιλέχθηκαν μέσω των δύο πρώτων διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ για επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση. Παράλληλα, τα υπόλοιπα έργα των δύο πρώτων δημοπρασιών, συνολικής ισχύος περίπου 181 MW, αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία το αμέσως επόμενο διάστημα, καθώς ολοκλήρωσαν εγκαίρως τις απαιτούμενες διαδικασίες για την εξασφάλιση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Οι στόχοι που έχει θέσει το ΥΠΕΝ για τα επόμενα χρόνια είναι ιδιαίτερα φιλόδοξοι. Μέχρι το τέλος του 2026, το χαρτοφυλάκιο των μπαταριών που θα βρίσκεται σε λειτουργία εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 1 GW, ενώ έως τα μέσα του 2027 αναμένεται να αυξηθεί στο 1,5 GW. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει δεσμευθεί, στο πλαίσιο της πρόσφατης ευρωπαϊκής συμφωνίας για την προώθηση της αποθήκευσης ενέργειας, να αναπτύξει συνολικά 3 GW σταθμών αποθήκευσης έως το 2028. Εάν έως τότε έχει ολοκληρωθεί και η μονάδα αντλησιοταμίευσης ισχύος 680 MW που κατασκευάζεται στην Αμφιλοχία, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης στη χώρα θα μπορεί να προσεγγίσει τα 4 GW.
Το μεγάλο ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει η ταχύτητα με την οποία θα προχωρήσει η έκδοση των όρων σύνδεσης. Παρότι το ΥΠΕΝ διαβεβαιώνει ότι οι λίστες προτεραιότητας για τα standalone έργα θα ανακοινωθούν έως τις αρχές Σεπτεμβρίου, παράγοντες της αγοράς εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η διαδικασία θα εξελιχθεί χωρίς καθυστερήσεις. Το εξαιρετικά υψηλό επενδυτικό ενδιαφέρον και ο μεγάλος αριθμός έργων που θα μείνουν εκτός των πρώτων εγκρίσεων ενδέχεται να οδηγήσουν σε κύμα ενστάσεων, μεταθέτοντας χρονικά την οριστική κατανομή ηλεκτρικού χώρου. Έτσι, η έγκαιρη ολοκλήρωση των διαδικασιών σύνδεσης αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για την επίτευξη των εθνικών στόχων στον τομέα της αποθήκευσης και τη στήριξη της περαιτέρω ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
