Η Θεσσαλονίκη «αλλάζει εικόνα» και σε αυτό παίζει σημαντικό ρόλο πλέγμα υποδομών και νέων παρεμβάσεων που υλοποιούνται, ήδη παραδόθηκαν ή δρομολογούνται – σχεδιάζονται στην πόλη και την γύρω περιοχή. Τα μεγάλα έργα συνολικής αξίας άνω των 4 δισ. ευρώ ολοκληρώνονται, παραδίδονται (ή έχουν ήδη δοθεί προς χρήση), προχωρούν ή σχεδιάζονται στην Θεσσαλονίκη και την γύρω περιοχή, αλλάζοντας τις υποδομές της πόλης προς όφελος των πολιτών.
Πρόκειται για υποδομές σημαντικού βεληνεκούς, όπως Μετρό (επέκταση προς Καλαμαριά και νέα σχέδια προς βορειοδυτικά της πόλης ή και προς το αεροδρόμιο), οδικοί άξονες (FlyOver αλλά και τα 2 κοντινά οδικά ΣΔΙΤ), σιδηροδρομικές συνδέσεις (με ΟΛΘ, δυτικός προαστιακός), μονάδες αποβλήτων, κτηριακά projects – αναπλάσεις (π.χ. ΔΕΘ), νοσοκομεία (παιδιατρικό νοσοκομείο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, Θεαγένειο μέσω ΣΔΙΤ), σχολικές μονάδες (17 μέσω ΣΔΙΤ), λιμενικά projects (επέκταση προβλήτα 6) και άλλα έργα.
Κάποια από τα οποία είναι ιδιωτικά (π.χ. της Dimand με την ανάπλαση του FIX ή το logistics της πρώην ΒΑΛΚΑΝ). Ενώ, στο «κάδρο» μπαίνουν και projects όπως η ανάπτυξη logistics center, όπως στο πρώην Σρατόπεδο Γκόνου (διεκδικητές της σύμβασης οι ΟΛΘ και Goldair Cargo – Aktor – Trade Estates, προτιμητέος επενδυτής θα αναλάβει τη χρηματοδότηση, τον σχεδιασμό, την αδειοδότηση, ανάπτυξη, κατασκευή, χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση του Επιχειρηματικού Πάρκου συνολικής έκτασης 672.000 τ.μ.) ή το κέντρο καινοτομίας Thess Intec (το πρώτο τεχνολογικό πάρκο 4ης γενιάς στην Ελλάδα που επιδιώκει να λειτουργήσει ως κόμβος καινοτομίας και να συνδέσει την έρευνα με την επιχειρηματικότητα), αναπλάσεις κ.α.. Η «ατζέντα» περιλαμβάνει και την Αναβάθμιση Στόλου Λεωφορείων, όπου ήδη καταγράφεται ενίσχυση των αστικών συγκοινωνιών με νέα οχήματα, συμπεριλαμβανομένων ηλεκτρικών λεωφορείων. Παράλληλα, επιδιώκεται η αξιοποίηση, μέσω παραχώρησης, της Μαρίνας Καλαμαριάς.
Το Μετρό και ο Σιδηρόδρομος
Προφανώς, η ολοκλήρωση της επέκτασης του Μετρό Θεσσαλονίκης στην Καλαμαριά με την «κατασκευαστική σφραγίδα» του αναδόχου ομίλου AKTOR, ήταν από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ημερών για την πόλη. Η επέκταση προς την Καλαμαριά περιλαμβάνει τους πέντε νέους σταθμούς Νομαρχία, Καλαμαριά, Αρετσού, Νέα Κρήνη και Μίκρα, σε μήκος περίπου 4,8 χιλιομέτρων. Με την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας της, το δίκτυο του Μετρό Θεσσαλονίκης θα διαθέτει συνολικά 18 σταθμούς, δημιουργώντας έναν νέο βασικό άξονα μετακίνησης για την ανατολική πλευρά του πολεοδομικού συγκροτήματος. Παράλληλα, ως έργο εθνικού επιπέδου έχει χαρακτηριστεί η διάνοιξη της οδού Πόντου στην Καλαμαριά, καθώς η διαμόρφωση της συγκεκριμένης οδού αποτελεί διακριτό έργο από την επέκταση του Μετρό Καλαμαριάς πλην όμως είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτήν. Όπως φαίνεται, πλέον το ενδιαφέρον μεταφέρεται σε μελλοντικές επεκτάσεις προς τα δυτικά – βορειοδυτικά ή το αεροδρόμιο.
Ανάδοχο, ανάμεσα σε ΤΕΡΝΑ και AKTOR – ΜΕΤΚΑ αναμένει και το «διπλό» έργο «Σιδηροδρομική Σύνδεση του 6ου Προβλήτα Λιμένα Θεσσαλονίκης και Κατασκευή Προαστιακού Δυτικής Θεσσαλονίκης», συνολικού προϋπολογισμού 53,4 εκατ. ευρώ, πλέον ΦΠΑ. Η «λίστα» περιλαμβάνει και σχέδια αξιοποίησης σιδηροδρομικών σταθμών από την (πρώην) ΓΑΙΑΟΣΕ. Στη γραμμή Θεσσαλονίκης-Ειδομένης λειτουργούν από τον Ιούνιο του 2026 η σηματοδότηση και η τηλεδιοίκηση, ενώ το σύστημα ETCS Level 1 βρίσκεται σε φάση δοκιμών και πιστοποίησης.
Τα μεγάλα οδικά ΣΔΙΤ με «αιχμή» το FlyOver
Το εμβληματικό οδικό ΣΔΙΤ Fly Over (ΑΒΑΞ, ΜΕΤΚΑ) είναι από αυτά που «κλέβουν την παράσταση» στην πόλη. Πρόσφατα, μόλις, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρ. Δήμας, ανέφερε ότι η πρόοδος των εργασιών «έγραψε» 62% και παραμένει το ορόσημο ολοκλήρωσης του έργου για τον Μάιο του 2027. Το έργο εκτείνεται σε μήκος 12,5 χιλιομέτρων, από τον Α/Κ Κ5, στο ύψος του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου, έως τον Α/Κ Κ12, στη σύνδεση με την Εθνική Οδό Θεσσαλονίκης – Μουδανιών, και περιλαμβάνει την κατασκευή της Υπερυψωμένης Ταχείας Λεωφόρου (Flyover), μήκους περίπου 4 χιλιομέτρων. Με την ολοκλήρωσή του, η χωρητικότητα του οδικού άξονα αναμένεται να διπλασιαστεί, από περίπου 5.000 σε 10.000 οχήματα την ώρα, περιορίζοντας την κυκλοφοριακή συμφόρηση και βελτιώνοντας ουσιαστικά τις συνθήκες μετακίνησης στη Θεσσαλονίκη.
Για δύο άλλα οδικά έργα στην πόλη ή την ευρύτερη περιοχή που προχωρούν μέσω ΣΔΙΤ, ήδη, όπως την Παρασκευή αποκάλυψε το insider.gr, ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ είναι προσωρινός ανάδοχος. Ο λόγος γίνεται για την ανάθεση της σύμβασης του έργου «Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση της Αναβάθμισης του οδικού άξονα ΕΟ2 (Μαυροβούνι – Έδεσσα, Παράκαμψη Γιαννιτσών, Παράκαμψη Χαλκηδόνας) και λειτουργία/ συντήρηση του τμήματος γέφυρας Αξιού ποταμού – Έδεσσας με ΣΔΙΤ», εκτιμώμενης αξίας 445 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ), όπως και για τον «Κάθετο Άξονα Δράμα – Αμφίπολη (Παλαιοκώμη) με ΣΔΙΤ», εκτιμώμενης αξίας 248,5 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ).
Η ανάπλαση της ΔΕΘ, τα 17 σχολεία, τα νοσοκομεία
Από τις αρχές Αυγούστου έχει ήδη αναρτηθεί ο διαγωνισμός, μέσω της μονάδας PPF του Υπερταμείου, για τη συνολική ανάπλαση της έκτασης της ΔΕΘ-HELEXPO Α.Ε. στη Θεσσαλονίκη, με σκοπό τη δημιουργία ενός σύγχρονου εκθεσιακού και συνεδριακού κέντρου διεθνών προδιαγραφών, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη εκτεταμένων κοινόχρηστων χώρων, χώρων πρασίνου και υποδομών που θα αναβαθμίσουν ουσιωδώς το αστικό περιβάλλον και τη λειτουργία της πόλης. Ο προϋπολογισμός είναι ύψους 204,6 εκατ. ευρώ. Κατά πληροφορίες, και δεδομένου ότι δίνονται προσφορές μέσα σε λίγες η μέρες, αναμένεται ανάδοχος στα τέλη του 2026, ώστε να εκκινήσουν εργασίες το 2027 με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030 και 3 τμηματικές παραδόσεις υποδομών.
Μιλώντας σε σχετική εκδήλωση, ο αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΜΕΤΚΑ, κ. Ντ. Μπενρουμπή, σημείωσε ότι παραδίδονται, προτού λήξει η προθεσμία, 4 από τα 17 σχολεία που έχει αναλάβει (μέσω ΣΔΙΤ, μαζί με την ΑΤΕΣΕ) να υλοποιήσει και συντηρήσει ο όμιλος. Η συνολική διάρκεια της Σύμβασης Σύμπραξης (άνω των 150 εκατ.) έχει οριστεί στα 27 έτη. Τα πρώτα δύο αφορούν την κατασκευαστική περίοδο, ενώ η περίοδος λειτουργίας και συντήρησης των σχολικών μονάδων ολοκληρώνεται στα 25 έτη.
Το έργο του Πανεπιστημιακό Παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) προβλέπεται να ολοκληρωθεί και να παραδοθεί στην ελληνική κοινωνία στις αρχές του 2027 (ανάδοχος ΑΒΑΞ). Την ίδια ώρα, όπως έχει αποκαλύψει το insider.gr από τα μέσα Αυγούστου, «ξεμπλόκαρε» και ο διαγωνισμός για την υλοποίηση του νέου Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, μέσω ΣΔΙΤ, εκτιμώμενης αξίας άνω των 350 εκατ. ευρώ (στα 435 εκατ. με ΦΠΑ). Ο διαγωνισμός προχωρά στο επόμενο στάδιο, αυτό του ανταγωνιστικού διαλόγου, με τη συμμετοχή των ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, AKTOR – METLEN, ΑΒΑΞ. Αντικείμενο της σύμβασης είναι η μελέτη, η χρηματοδότηση, η κατασκευή και η συντήρηση του νέου αντικαρκινικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης με στόχο τη δημιουργία ενός σύγχρονου νοσοκομείου το οποίο θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις πρόληψης, διάγνωσης, νοσηλείας και θεραπείας των ασθενών και θα παρέχει υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας.
Οι μονάδες αποβλήτων και ο νέος προβλήτας 6 του ΟΛΘ
Μέσω σχημάτων υπό τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ (Τέρνα, Ηλιοχώρα) θα προχωρήσει η κατασκευή δύο Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) συνολικής αξίας σχεδόν 450 εκατ. ευρώ, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Πρόκειται αφενός για τη σύμβαση σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ, μαζί με ΤΙΤΑΝ) για το έργο υλοποίησης της «Μονάδας Επεξεργασίας Αποβλήτων Δυτικού Τομέα ΠΚΜ», εκτιμώμενης αξίας περίπου 202 εκατ. ευρώ, αφετέρου για το έργο «Κατασκευή Μονάδας Επεξεργασίας υπολειμματικών σύμμεικτων Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ) και προδιαλεγμένων οργανικών αποβλήτων Ανατολικού Τομέα Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας» προϋπολογισμού 241.881.159,72 ευρώ (συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων προαίρεσης και του ΦΠΑ).
Σε εξέλιξη (ανάδοχος ΜΕΤΚΑ – ΤΕΚΑΛ) είναι η επέκταση του Προβλήτα 6, το μεγαλύτερο έργο λιμενικής αναβάθμισης στο επενδυτικό πρόγραμμα της ΟΛΘ Α.Ε. Η κατασκευή του πρόσθετου κρηπιδώματος, μήκους 513 μέτρων και πλάτους 306,5 μέτρων, σε συνδυασμό με την εκβάθυνση του διαύλου προσέγγισης και περιοχής ελιγμών, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ταυτόχρονη εξυπηρέτηση περισσότερων πλοίων, αλλά και πλοίων κύριων γραμμών, χωρητικότητας έως και 24.000 TEU. Κατά την κατασκευαστική περίοδο εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν περίπου 4.000 θέσεις εργασίας. Ήδη, μεταξύ 2019 και 2025, η κίνηση εμπορευματοκιβωτίων στο λιμάνι αυξήθηκε κατά 45%.
Οι αστικές συγκοινωνίες
Σε σχέση με την ανανέωση του στόλου των αστικών συγκοινωνιών, σήμερα κυκλοφορούν 504 λεωφορεία, έναντι 262 το 2019. Από αυτά, τα 110 είναι ηλεκτρικά, ενώ 50 νέα ηλεκτρικά αρθρωτά λεωφορεία πρόκειται να ενταχθούν στον στόλο εντός του Σεπτεμβρίου. Παράλληλα, ολοκληρώθηκε ο σταθμός φόρτισης στο αμαξοστάσιο της Σταυρούπολης και βρίσκεται σε εξέλιξη ο διεθνής διαγωνισμός του ΟΣΕΘ για τη νέα σύμβαση παροχής συγκοινωνιακού έργου.
Οι παρεμβάσεις – αναπλάσεις
Όπως προ ημερών σημείωσε ο αντιπρόεδρος Κωστής Χατζηδάκης μιλώντας σε εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη, μεταξύ άλλων υλοποιούνται ή σχεδιάζονται δεκάδες παρεμβάσεις σε πλήθος τομέων και δραστηριοτήτων, όπως, για παράδειγμα, σε έξι νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης και σε 33 Κέντρα Υγείας της Θεσσαλονίκης και της Κεντρικής Μακεδονίας, η αποκατάσταση και αξιοποίηση του Κυβερνείου, γνωστού ως «Παλατάκι», ως πολυχώρου πολιτισμού, συνεδρίων και εκδηλώσεων, το νέο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά, με χώρους πρασίνου, αναψυχής, πολιτισμού και νέες μουσειακές χρήσεις, η δημιουργία περίπου 3.000 στρεμμάτων περιαστικού δάσους στον Δήμο Παύλου Μελά και η αναβάθμιση του Σέιχ Σου, η συνολική αναβάθμιση του Καυτανζογλείου Σταδίου, με έργα ύψους 11,6 εκατ. ευρώ, ώστε να επανέλθει σε πλήρη και ασφαλή λειτουργία (στόχος να το χρησιμοποιούν ο ΠΑΟΚ και ο Ηρακλής για όσο το χρειαστούν).
Στον τομέα του πολιτισμού περιλαμβάνονται έργα στο Κρατικό Ωδείο, στο Τέμενος Χαμζά Μπέη και στα βυζαντινά μνημεία, καθώς και η δημιουργία του Μουσείου Ολοκαυτώματος.
Στην ομιλία του έκανε, επίσης λόγο και για παρεμβάσεις όπως π.χ. η ανάπλαση του Σιδηροδρομικού Σταθμού Θεσσαλονίκης, με προκήρυξη του διαγωνισμού στο τέλος του 2026, η δημιουργία 600 νέων θέσεων στάθμευσης μέσω της αξιοποίησης του πρώην Στρατοπέδου Φαρμάκη και του χώρου της πρώην Ναυτικής Διοίκησης Βορείου Ελλάδος, η παραχώρηση του συγκροτήματος του πρώην Αγίου Μηνά στον Δήμο Θεσσαλονίκης, η ανάπλαση του αρχαιολογικού χώρου της Τούμπας σε μητροπολιτικό πάρκο 120 στρεμμάτων, η ανάθεση στον ΟΦΥΠΕΚΑ της αποκλειστικής ευθύνης για τον καθαρισμό του Θερμαϊκού, η κατασκευή νέου κλειστού γηπέδου 2.000 θέσεων στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, που θα εξυπηρετεί τόσο τη Θεσσαλονίκη όσο και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, η δημιουργία χώρου πρασίνου και νέου προπονητηρίου στην Αγία Φωτεινή για τις ανάγκες του Άρη, η ενεργειακή αναβάθμιση 12 κτιριακών συγκροτημάτων του ΑΠΘ.
