Tη θέσπιση από το 2026 νέου πλαισίου για τη διαχείριση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων με εφαρμογή σειράς αλλαγών που περιλαμβάνουν εξορθολογισμό διαδικασιών, ταχύτερη απορρόφηση κονδυλίων, μηχανισμό καταγραφής των έργων και ένα μακροπρόθεσμο σχεδιασμό σε βάθος 20 ετών, προβλέπει νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας.
Όπως εκτιμάται οι σαφέστερες και απλούστερες διαδικασίες θα επιταχύνουν την υλοποίηση δημοσίων έργων και επενδύσεων κρίσιμων για την ανάπτυξη της χώρας ενώ η αναβαθμισμένη παρακολούθηση θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια της χρήσης των πόρων του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων.
Να σημειωθεί ότι για το 2024 προβλέπεται συνολικά να δαπανηθούν μέσω του ΠΔΕ, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαίων από το Ταμείο Ανάκαμψης, πόροι συνολικού ύψους 12,167 δισ. ευρώ, που αντιπροσωπεύουν το 5,2% του ΑΕΠ της χώρας. Εκτιμάται ότι περισσότερο από το 65% της ανάπτυξης θα έρθει μέσα από αυτά τα προγράμματα.
Ο εκσυγχρονισμός του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ήταν επιβεβλημένος για την αποτελεσματική διοχέτευσή του σε έργα και στην ενίσχυση της οικονομίας. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι υπάρχουν παλιές, διάσπαρτες διατάξεις για τις δημόσιες επενδύσεις, που χρονολογούνται δεκαετίες πίσω, κάποιες από τη δεκαετία του 1950.
Άλλωστε η θεσμοθέτηση του ΠΔΕ ξεκινά με το νόμο 2212/1952 και επηρεάζεται από ένα μεγάλο φάσμα εθνικών και κοινοτικών νομοθεσιών, κανονισμών, διατάξεων και εγκυκλίων. Οι νεότερες νομοθετικές παρεμβάσεις, αν και πολυπληθείς, δεν αντικατέστησαν ως επί το πλείστων υφιστάμενες διατάξεις, αλλά έφεραν προσθετικό χαρακτήρα στο θεσμικό πλαίσιο του ΠΔΕ από τη δεκαετία του 1950. Πλέον το Πρόγραμμα αναδιαρθρώνεται με βασικούς άξονες τα προγράμματα χρηματοδότησης, καθώς και τους χρόνους εκτέλεσης.
Οι αλλαγές του ΠΔΕ
Το σχέδιο που πρόκειται να παρουσιαστεί τις επόμενες ημέρες από τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας Νίκο Παπαθανάση προβλέπει μεταξύ άλλων:
- Πλήρη έλεγχο των συνόλου των δημοσίων έργων μέσω ειδικού μηχανισμού
- Ταχύτερες διαδικασίες ένταξης στο νέο πρόγραμμα των νέων έργων
- Αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων, εθνικών και κοινοτικών
- Ταχύτερη χρηματοδότηση με ενίσχυση της διαφάνειας των διαδικασιών.
- Ειδική εποπτεία έργων που αφορούν την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών
- Διαχωρισμό των έργων με εθνική χρηματοδότηση και εκείνων που συγχρηματοδοτούνται με την αρωγή ευρωπαϊκών φορέων
- Διαχείριση κόστους συντήρησης των έργων που έχουν δοθεί σε χρήση
- Ανάλυση του κόστους που θα αναλάβει το Δημοσίου για τη συμμετοχή του σε κάθε σχεδιαζόμενο ΣΔΙΤ.
Η στόχευση
Όπως αναφέρουν πηγές του οικονομικού επιτελείου, επιδιώκεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων να είναι ένα πρόγραμμα με δομή και σωστό προγραμματισμό.
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή που επεξεργάζεται το υπουργείο είναι η ενδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών ώστε να παίρνουν την πληροφορία για τα έργα πολύ πιο εύκολα και γρήγορα και να έχουν τη δυνατότητα παρακολούθησής τους ώστε να ξέρουν ποια έργα έχουν χρηματοδοτηθεί και σε ποιο στάδιο υλοποίησης βρίσκονται ή εάν, ενώ το πρόγραμμα τα έχει πληρώσει, έχουν ολοκληρωθεί.
Το ΠΔΕ χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό και διέπεται κατά την εκτέλεσή του από ειδικές διατάξεις. Οι δαπάνες του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων διαφοροποιούνται από τις τακτικές δαπάνες του κράτους, δεδομένου ότι αφορούν τη χρηματοδότηση επενδυτικών προγραμμάτων τα οποία κατά το μεγαλύτερο τμήμα τους συγχρηματοδοτούνται από την Ε.Ε.
Ωστόσο, η υλοποίηση του ΠΔΕ πρέπει να ακολουθεί κατά την παρακολούθησή του κανόνες που διέπουν συνολικά την εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού, διευκολύνοντας την ενιαία παρακολούθηση των οικονομικών του κράτους.
Ακόμη σχεδιάζεται έως το τέταρτο τρίμηνο του 2024 η εκτέλεση του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων σε ποσοστό μεγαλύτερο του 90%, συμβάλλοντας έτσι στη βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των πολιτών της χώρας, αξιοποιώντας αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους για την ανάταξη της εθνικής οικονομίας, τη δημιουργία ποιοτικών δημοσίων επενδύσεων, την αντιμετώπιση των συνεπειών των φυσικών καταστροφών, τη δημιουργία κινήτρων για ενίσχυση της εργασίας και της επιχειρηματικότητας, που θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερο εισόδημα, επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας
