Τα τελευταία χρόνια, ένα νέο – έστω μικρής κλίμακας «φαινόμενο» κάνει την εμφάνισή του στην ελληνική κτηματαγορά. Ιδιοκτήτες μεγαλύτερης ηλικίας, που συχνά έχουν οικονομικές υποχρεώσεις προς τραπεζικά ιδρύματα και δυσκολεύονται να ανταποκριθούν λόγω της μείωσης των εισοδημάτων ή των συντάξεών τους, καταφεύγουν στην πώληση της ψιλής κυριότητας του ακινήτου τους.
Με αυτόν τον τρόπο, εξασφαλίζουν άμεσα ρευστότητα, προκειμένου να αποπληρώσουν τα χρέη τους, να βάλουν στην άκρη ένα κεφάλαιο για ώρα ανάγκης ή να ζήσουν με περισσότερη άνεση τα επόμενα χρόνια. Ταυτόχρονα, διατηρούν την επικαρπία, δηλαδή το δικαίωμα να παραμείνουν στο σπίτι τους έως το τέλος της ζωής τους, χωρίς να χρειαστεί να το εγκαταλείψουν για λόγους συναισθηματικούς ή οικονομικούς.
Η επιλογή αυτή προκύπτει και στην περίπτωση που η άμεση πώληση του ακινήτου δεν είναι εφικτή – είτε επειδή η ζητούμενη τιμή δεν βρίσκει ανταπόκριση, είτε επειδή το κόστος ενοικίασης άλλης κατοικίας είναι ιδιαίτερα υψηλό. Έτσι, η πώληση της ψιλής κυριότητας παρουσιάζεται ως μια «ενδιάμεση λύση» που προσφέρει οικονομική ανάσα χωρίς την απώλεια της στέγης.
Οι αγοραστές: Επένδυση για το μέλλον των παιδιών
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η άλλη πλευρά της συναλλαγής. Δεν είναι λίγες οι οικογένειες που βλέπουν την αγορά ψιλής κυριότητας ως επενδυτική κίνηση για τα παιδιά τους. Με δεδομένο ότι η αγορά κατοικίας – λόγω υψηλών τιμών μοιάζει πλέον άπιαστο όνειρο για μεγάλο μέρος της νέας γενιάς, η προοπτική απόκτησης ενός ακινήτου στο μέλλον με χαμηλότερο σημερινό κόστος αποτελεί σημαντικό κίνητρο.
Ενδεικτικά, αν ένα ακίνητο αποτιμάται σήμερα στις 300.000 ευρώ, η ψιλή κυριότητα μπορεί, ανάλογα με την ηλικία του επικαρπωτή – να πωληθεί περίπου στο 50% της αξίας. Έτσι, για αρκετούς ενδιαφερόμενους, η συμφωνία αυτή μοιάζει με μια επένδυση μακροπρόθεσμη αλλά οικονομικά πιο προσιτή.
Νέα κοινωνικά δεδομένα
Το φαινόμενο αυτό αναδεικνύει δύο κοινωνικές πραγματικότητες:
- Τη δυσκολία πολλών ιδιοκτητών μεγαλύτερης ηλικίας να ανταπεξέλθουν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις, λόγω μείωσης εισοδημάτων και αυξημένων τραπεζικών οφειλών και πολλές φορές την ανάγκη να ζήσουν πιο άνετα χωρίς να «χάσουν» το σπίτι τους.
- Την αδυναμία πολλών νεότερων οικογενειών να αποκτήσουν κατοικία με τους σημερινούς όρους της αγοράς, οδηγώντας τες να στραφούν σε εναλλακτικές λύσεις όπως η υψηλή κυριότητα.
Αν και οι περιπτώσεις αυτές παραμένουν περιορισμένες και δεν καταγράφουν υψηλό ποσοστό αφομοίωσης στην αγορά, η εμφάνισή τους αποτελεί ένδειξη ότι η στεγαστική κρίση και τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τράπεζες και οργανισμούς δημιουργούν νέες, ασυνήθιστες τάσεις. Το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι οι συναλλαγές αυτές δεν γίνονται μεταξύ συγγενών ή εν δυνάμει κληρονόμων όπως είχαμε συνηθίσει στο παρελθόν, αλλά ανάμεσα σε συμπολίτες που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους.
Η ελληνική κτηματαγορά, αν και σε μικρή κλίμακα προς το παρόν, δείχνει να προσαρμόζεται σε νέα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα, δημιουργώντας μια ιδιότυπη ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη των μεγαλύτερων ηλικιακά να παραμείνουν στο σπίτι τους και την αγωνία των νεότερων να αποκτήσουν μια προσιτή στέγη για το μέλλον.
