Στη Βουλή βρίσκεται από το βράδυ της Παρασκευής ο νέος Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας. Το σχετικό νομοσχέδιο αποτελεί το επιστέγασμα ενός τιτάνιου έργου, που συντελέστηκε τα τελευταία πέντε χρόνια στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με στόχο να μπει τέλος στην πολυδιάσπαση της πολεοδομικής νομοθεσίας.
Ο Κώδικας δεν φέρνει νέους κανόνες, αλλά οργανώνει με σαφήνεια αυτούς που ρύθμιζαν τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό. Κανόνες που ήταν διασκορπισμένοι σε περισσότερα από 170 νομοθετήματα, συχνά ξεπερασμένα ή αντιφατικά, άσχετα, πολλές φορές, ως προς το γενικό αντικείμενό τους, με τη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία. Το ΥΠΕΝ συγκεντρώνει σε 477 άρθρα τη νομοθεσία 102 ετών (1923-2025).
«Το ισχύον νομικό πλαίσιο που αφορά στη χωροταξία και την πολεοδομία και έχει αποτελέσει αντικείμενο αρκετών νομοθετικών τροποποιήσεων, αποτελείται από πλήθος διάσπαρτων διατάξεων σε περισσότερα νομοθετήματα. Αποτέλεσμα είναι να επιβάλλεται η συστηματοποίηση και κωδικοποίησή του, με μέριμνα για τη μεταφορά τους στη δημοτική γλώσσα, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε αυτό από τον εκάστοτε εφαρμοστή του δικαίου, και η εφαρμογή να είναι ενιαία και ασφαλής» αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση του σχεδίου νόμου, που αναμένεται να εισαχθεί σήμερα προς επεξεργασία στην επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής.
Ο Κώδικας χωρίζεται σε 9 μέρη, που καλύπτουν αυθαίρετη δόμηση, πλαίσιο δόμησης με οικοδομικές άδειες και ελέγχους, κανόνες δόμησης και χρήσης γης (εντός και εκτός σχεδίου), εφαρμογή πολεοδομικών σχεδίων και απαλλοτριώσεις, αστικές αναπλάσεις και μηχανισμούς πολεοδομίας, επικίνδυνες οικοδομές, χωρικό σχεδιασμό (χερσαίο και θαλάσσιο), αστική πολιτική και εθνικές στρατηγικές και συλλογικά όργανα.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το θέμα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, ένα ζήτημα που “καίει” ολόκληρη την αγορά, με αλλεπάλληλες δικαστικές αποφάσεις και τροποποιήσεις σημαντικών άρθρων του ΝΟΚ. Το τέταρτο κεφάλαιο του νομοσχεδίου (άρθρα 195-225) περιλαμβάνει την κωδικοποίηση των ισχυουσών διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, λαμβάνοντας υπόψη το νομοθετικό πλαίσιο και τη σχετική νομολογία.
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, διατάξεις για τη συνταγματικότητα των οποίων γεννώνται αμφιβολίες, έχουν συμπεριληφθεί στον Κώδικα, εφόσον το ζήτημα δεν έχει κριθεί οριστικώς με δικαστική απόφαση. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι στον Κώδικα έχουν ενσωματωθεί και οι διατάξεις για τα μπόνους δόμησης, για τα οποία εκκρεμούν ακόμα υποθέσεις στα δικαστήρια.
Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται επίσης διατάξεις, η αντισυνταγματικότητα των οποίων, διεγνωσμένη με πάγια νομολογία, περιορίζεται σε θέματα διαδικαστικά. Παράδειγμα η αρμοδιότητα του οργάνου, στο οποίο ανατίθεται η έκδοση ορισμένης πράξης. Έτσι, οι διατάξεις που αναθέτουν τον καθορισμό πολεοδομικού καθεστώτος περιοχών σε άλλα όργανα πέραν του Προέδρου της Δημοκρατίας, έχουν συμπεριληφθεί στον Κώδικα με τη σημειακή διόρθωση, όμως, του ορισμού αρμοδίου οργάνου, όπως προβλέπει η απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (3661/2005), που έκτοτε εφαρμόζεται.
Μέσα από το σχέδιο νόμου το ΥΠΕΝ επιχειρεί ακόμα να ξεκαθαρίσει συνολικά το τοπίο γύρω από τους κανόνες δόμησης, καθώς, όπως εξηγεί, βρίσκονται ουσιαστικά σε ισχύ δύο Οικοδομικοί Κανονισμοί: Ο ΓΟΚ του 1985 και ο ΝΟΚ του 2012.
“Ο Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός δεν καταργήθηκε από τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό και εμφανίζεται να ισχύει παράλληλα με αυτόν. Όσες διατάξεις του δεν έχουν πλέον πεδίο εφαρμογής, διότι αφορούν σε ζητήματα που ρυθμίστηκαν με διαφορετικό τρόπο από τον ΝΟΚ, δεν συμπεριλήφθηκαν στον Κώδικα, παρ’ ότι τυπικώς εξακολουθούν να ισχύουν” επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην αιτιολογική έκθεση. Ως παράδειγμα φέρνει τις διατάξεις του ΓΟΚ για τα διατηρητέα κτίρια, οι οποίες δεν ενσωματώθηκαν στον Κώδικα, καθώς το ζήτημα ρυθμίζεται από τις αντίστοιχες διατάξεις του ΝΟΚ. Αντίθετα, συμπεριλήφθηκαν στον Κώδικα διατάξεις του ΓΟΚ, που εξακολουθούν να ισχύουν όχι μόνο τυπικά, αλλά και ουσιαστικά, καθώς δεν αντικαταστάθηκαν από τον ΝΟΚ.
