Του Θοδωρή Γιάνναρου
Εδώ και χρόνια ακούγονται τα καλέσματα για επιστροφή των χιλιάδων Ελλήνων επιστημόνων -των λαμπρών μυαλών- από το εξωτερικό πίσω στη χώρα μας, με θεωρητική γη και και ακόμα θεωρητικότερο ύδωρ στα πόδια τους, αλλά δυστυχώς χωρίς τίποτα ως προς το διά ταύτα και χωρίς εξασφαλίσεις που θα εγγυώνται, κατά κάποιον τρόπο, μια ασφαλή επιστροφή με απτές προοπτικές.
Φαίνεται πως κανείς δεν έχει αντιληφθεί τις αιτίες και τους λόγους του πρόσφατου Brain Drain. Προφανώς κανένας δεν αντελήφθη, πως παρ’ όλο που οι φόροι αυξήθηκαν, οι συντάξεις κόπηκαν και οι επενδύσεις δεν έγιναν, δεν ήταν αυτός ο κύριος λόγος που πυροδότησε τη μαζική φυγή πολύτιμων για τη χώρα μας ταλαντούχων επιστημόνων. Σε αντίθεση με προηγούμενες αποδράσεις εργαζομένων από τη χώρα, αυτήn τη φορά έφυγαν οι πλέον εξειδικευμένοι – εκείνοι δηλαδή που θα μπορούσαν με ευκολία να σταθούν απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό και να κάνουν τη διαφορά! Αντί όμως γι’ αυτό, διώχθηκαν κακήν κακώς από τον τόπο τους, για να χτίσουν λαμπρές καριέρες σε εταιρείες, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα του εξωτερικού. Αυτό συνέβη σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη παγκόσμια συγκυρία, κατά την οποία τομείς που θα καθορίσουν το αύριο ξύπνησαν μετά από πολυετή ραστώνη, κάνοντας ιλιγγιώδη άλματα προς τα εμπρός και μαζί με αυτούς – γι’ αυτούς, οι εκπατρισθέντες Έλληνες επιστήμονες που έριξαν μαύρη πέτρα πίσω τους.
Η χώρα μας, ποτέ δεν στάθηκε ικανή, ούτε την ενδιέφερε να παρακολουθήσει αυτά τα άλματα. Τα καλύτερα μυαλά της, που συνέβαλαν στις νέες υπερβάσεις της τεχνολογίας, της υγείας, της ψηφιακής εποχής και γενικά των καινοτομιών, το έκαναν αποκλειστικά στο εξωτερικό, παράγοντας προστιθέμενη αξία και γνώση για άλλους, που τους σεβάστηκαν, τους εμπιστεύθηκαν και τους έδωσαν την ευκαιρία να αποδείξουν την αξία τους, παρότι, μεγάλωσαν και έλαβαν πανάκριβη μόρφωση και γνώση εδώ στην Ελλάδα, από τα χρήματα των Ελλήνων φορολογούμενων.
Εν τω μεταξύ, η Ελλάδα και αυτοί που την εκπροσωπούν προσπαθούσαν να δώσουν στους ξένους φίλους, συμμάχους και εταίρους μας μια εικόνα ότι η χώρα δήθεν αναμορφώνεται εκ βάθρων, διατηρώντας όμως παρά ταύτα αναλλοίωτες όλες τις στρεβλές πρακτικές του παρελθόντος, ενώ από την άλλη, οι επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, μαχόμενες σε σκληρές συνθήκες ανταγωνισμού και επιβίωσης, σε καμία περίπτωση δεν έδειξαν μέχρι σήμερα έτοιμες και ικανές να τροχοδρομήσουν τις απαραίτητες αλλαγές που θα οδηγούσαν από την κατήφεια και την εσωστρέφεια στην εξωστρέφεια και την καινοτομία.
Τελικά τι έχει καταφέρει η Ελλάδα μέχρι σήμερα ως προς το συγκεκριμένο θέμα που μας καίει; Τίποτα στην ουσία – απολύτως τίποτα! Απλώς, δημιούργησε μία νεότευκτη Διασπορά από την οποία δεν έχει να περιμένει απολύτως τίποτα, μιας και οι μαύρες πέτρες από τους ξενιτεμένους συνεχίζουν να πέφτουν βροχή στα κεφάλια μας. Δεν είναι δυνατόν οι Έλληνες επιστήμονες να χλευάζονται και να σαμποτάρονται οι ιδέες και τα επιτεύγματά τους από πολύ κατώτερους κριτές που τυγχάνει να είναι οι επαίοντες ενός σαθρού συστήματος, το οποίο ζει και βασιλεύει εδώ και δεκαετίες – χρειάζονται τομές και ρήξεις, από παχιά λόγια και εξαγγελίες έχει χορτάσει ο Έλληνας. Μόνο έτσι θα αλλάξουν τα πράγματα, πριν η χώρα απογυμνωθεί πλήρως από το πλούσιο επιστημονικό της κεφάλαιο… διότι τότε, θα πορευθεί αναγκαστικά με τριτο- και τεταρτοκλασσάτα στελέχη που θα μεγιστοποιήσουν τη ζημιά…
Η Διασπορά πάντα τροφοδοτούσε την Ελλάδα με τεχνογνωσία και σύγχρονες και καινοτόμες ιδέες, αλλά μέχρι εκεί! Τα οικονομικά οφέλη και την προστιθέμενη αξία τα καρπώνονται με μεγάλη ευχαρίστηση και ευγνωμοσύνη κάποιοι άλλοι, εκτός Ελλάδος, και τα ανταμείβουν πλουσιοπάροχα. Ήταν και συνεχίζουν να είναι οι Έλληνες της Διασποράς εκείνοι που συνεχίζουν να προσπαθούν να την τραβήξουν προς τα εμπρός…, συχνά παρά τις έντονες από συνήθεια και κεκτημένη ταχύτητα αντιρρήσεις της, να προχωρήσει με εξωστρέφεια και τόλμη προς το μέλλον.
Το στοίχημα παραμένει το ίδιο και σήμερα: να μπολιαστεί η βαρύτατα λαβωμένη και άκρως φοβική ελληνική κοινωνία με τα σπόρια του ανταγωνισμού και της εφαρμοσμένης αριστείας -όχι στα λόγια μόνο-, αλλιώς οι καιροί και οι εξελίξεις θα μας προσπεράσουν, αυτήν τη φορά για τα καλά και χωρίς πλέον περιθώρια αναστροφής της κατάστασης που θα συστηματοποιηθεί και θα παγιωθεί.
*Ο κ. Θοδωρής Γιάνναρος είναι Μοριακός Βιολόγος-Γενετιστής
email: theogiannaros@gmail.com, Twitter: @theogiannaros1, FaceBook: Theo Giannaro
